Λαογραφία

Ειτάχενε γειτόνισσα το Πικρορηνιό κι εβαταλάλιενε οψάργας. Πρέπει πως την εδίκασεν ο Ρηνοδίκης για την δουλιάν απούκαμεν οπέρυσις το δευτερογούλη. Κι είντα κάμενε; Οπέρυσις επότιζενε το σώχωρότζη και τση δέσανε το νερό. Εφώνιαζεν αυτή απού τα σώχωρα. Όποιος έδεσενε το νερό να το κάμει κάτω γιατί ποτίζω. Σα δεν ήρχεντονε το νερό στο σώχωρο παίρνει μανισμένη το σκαλιδάκι τζη και ξεκινά όντεν έφταξενε στο χωριό θωρεί τη σκρόφα τση Μιχάλαινας απούτονε βαρεμένη και κοίτεντονε στη μέση του καταπότη και με … Συνέχεια

Εφοβήθηκατην «Θεός το κατέχει», λέει το Κατερινιό τση γειτόνισσας τση του Καλλιού πως θα μας αφίσει πάλι χωρίς μετάξι οφέτος η Νοτιά τη νύχτα σαν την άκουσα να φυσά. Ανοίξανε καλέ κι οι μουρνές όσες, είναι στην απανεμίδα έχουνε πληθιερά, φυλλαράκια κι όποιας νοικοκεράς ανοίξει ο μεταξόσπορος τση από πα κι ύστερα δε θα τση ψοφίσει και δε θα τση πεινάσει. Τα πατατοχώραφα γενήκανε και φυτευτήκανε και θάχμεν εδά μόνο τη συλλογή για το μετάξι. Μάννα κατέτος πως οι Κινέζοι … Συνέχεια

Γάντα μάννα δε μας έκαμες μονοκοιλιδίτικα με το Δεσποινιό, απού θέλα φορώ δα και τσοχαδέινα δυο ρόγες δεν έχεις. Ότι πέψει ο Θεός κοπέλλι μου βάνεις εις την βούργια και λίγα και πολλά. Οπροθές επέρνουνε τον πόρο τση θειάς μου του Παρασκιού και με θωρεί και μου λέει. Με γειά το γελεκάκι και το βρακάκι Μανωλιό και τση λέω Κιαμέ θαρείς πως θα φορώ ακόμη τη φουστανέλλα να μου βάνεις το ρόβι για να το φάω και να με ζεματίζει … Συνέχεια

Εχαθήκανε μάννα τ’ Ακούμια ο Πλατανές το Δουμαεριό (δώματα του Διος) κι ούλη πάντα. Παναγία μου πια δροσούλα. Που θα βρω μάννα ένα λύχνο; Κι είντα δεν έχομεν δυο σωστούς. Μα τον ένα θα βαστά το Δεσποινιό και τον άλλο θ’ αφίσωμεν επαέ και γω είντα θα βαστώ να φέγγω να μαζώνω τσι χοχλιούς; Ένα λύχνο θα κρατείτε τα δυο σας για δε θέλω να ξεχωρίσετε μόνο να κρατείς εσύ το λύχνο και το καλάθι να φέγγεις τσ’ αδερφής σου … Συνέχεια

Το Μανωλιό δηγάται και την εδική ντου ιστορία πούπαθε μικρότερος. Μια φορά όντεν είχαμε το μεγάλο κουράδι τα αιγοπρόβατα παραπάνω από πεντακόσα εφορούσανε οι τράοι μας σκλαβέρια ξεχωριστά. Έχω φαωμένα κουτουλίδι μικρός απού τσι τράους απού τσοίβλεπα ώστε να τσ’ απωλάρωμενε με τσ’ αίγες μα μη θαρρείς και λίγο. Μια μέρα μ’ έπεψεν η μάννα μου να πάω φαητό τω βοσκώ στο μητάτο. Στη στράταν απού πήγαινα παίζω μια σκονταματέ στα λιανοχάλικα στην αχλάδα μπροστά κι άλλο λίγο να χύσω … Συνέχεια

Απής εβράδυασενε κι εδειπνούσανε ρωτά το Μανωλιό τη μάννα ντου. Απού την Αθήνα πρωτόρθανε τα γράμματα μάννα στην Κρήτη γη απού την Κρήτη επήγανε στην Αθήνα; Μα στην Αθήνα κοπέλλι μου έχω ακουστά πως είναι η μάννα τω γραμμάτων οι γραμματιζούμενοι. Ετσά θάναι κιόλας κι ώστε νάρθουν εξεπληθήκανε στη θάλασσα και μιλούμεν εμείς στην Κρήτη πλειά ξεκαθαριστά παρά στην Αθήνα. Αφουκράζουμου δα πως πάει να ποθή. Ότι νάχει ένας 25-50 και 75 πρόβατα γη αιγοπρόβατα τα λέει Κουτρουβάρι. Το κουτρουβάρι … Συνέχεια

Απ’ όσα είδανε τα μάτια μου κι ακούσανε τ’ αυτιά μου Όντεν ήτονε να κάμουνε το μεσημέρι, άδειασενε ο σύντεκνος το σταμνί το νερό σ’ ένα τσικάλι στο μέσα σπίτι, δίχως να τόνε δει η γυναίκα ντου και τση λέει. Κένωσε γυναίκα τη στάκα γερά – γερά στα πιάτα για θα κρύγιωσενε και θα πεινούνε οι συντέκνοι κι απαλάργον είναι ερθωμένοι. Η στάκα μοιάζει του καφέ και δεν αχνίζει και θαρρείς πως είναι κρυγιός χόντρος. Οι συντέκνοι με το «καλώς … Συνέχεια

του Γιώργου Αντουράκη Η λέξη “Γηθειά” και το ρήμα “γητεύω” προέρχονται μάλλον απο το ρήμα “γοητεύω”(εξ ου γόης – γοητεία) και οχι το “Γιατρεύω” ή απο το γύφτος, όπως κατα καιρούςυπεστηρίχθη. Ετσι απο το “Γοητεύω” προήλθε το “Γητεύω” και απο την “γοητεία” η“γηθειά”.Στην Κρήτη οταν λένε “Γηθεια”, εννοούν τα διάφορα ξόρκια . Σε όλα τα χωριά τηςΚρήτης υπάρχουν ορισμένα άτομα, συνήθως γριές και γέροι, που ισχυρίζονται οτιξέρουν να “γητεύον πασαν νοσο και πασαν μαλακίαν”.Πλησίασα πολλούς απο αυτούς και διαπίστωσα οτι … Συνέχεια

της Φαλής Βογιατζάκη * Εξωτερική άποψη του κτιρίου Το βενετσιάνικο κτίριο του Ιδρύματος, ιστορικό διατηρητέο μνημείο του 17ου αι., προσφέρει τον ιδεώδη χώρο για την παρουσίαση των συλλογών του ενώ παράλληλα η λειτουργία του Μουσείου συμβάλλει στην προστασία του μνημείου. Οι εκθεσιακοί χώροι του Μουσείου (μόνιμη έκθεση) εκτείνονται σε πέντε (5) αίθουσες και περιλαμβάνουν κυρίως αντικείμενα της παραδοσιακής χειροτεχνίας και λαϊκής τέχνης. Στόχος του Ιστορικού – Λαογραφικού Μουσείου Ρεθύμνης είναι να εξελιχθεί σε ένα σύγχρονο ερευνητικό και εκπαιδευτικό κέντρο για … Συνέχεια