Λαογραφία

Απανωμερίτης Ο προβατινίστικος χορός ή προβατίνα ή απανωμερίτης ή νταγκουνάκι, είναι ένας από τους παλιούς τοπικούς χορούς της Κρήτης. Χορεύονταν στο Αμάρι και στην επαρχία Άγ. Βασιλείου του νομού Ρεθύμνου, μα και σ’ άλλα χωριά του Ρεθύμνου και προς τα Ηρακλειώτικα μέχρι και λίγο μετά τον πόλεμο. Τον λέγανε προβατινίστικο, γιατί στις κινήσεις του ο χορευτής χτυπάει το πόδι του στη γη, όπως κάνουνε τα πρόβατα όταν θα νευριάσουν! Μαρτυρίες μεγαλύτερων σε ηλικία κατοίκων της επαρχίας Αμαρίου αναφέρουν ότι τραγουδούσαν … Συνέχεια

Του ΣΤΕΡΓΙΟΥ Μ. ΜΑΝΟΥΡΑ Δικηγόρου Αθηνών Σε έρευνά μου (3-5-1978), στην ανέκδοτη Λαογραφική Συλλογή του ΠαύλουΒλαστού που βρίσκεται στο ιστορικό Αρχείο Κρήτης (Χανιά) στο χειρόγραφο τόμο αριθ. 16σελ. 26-27, βρήκα το πιο κάτω δημοτικό τραγούδι που αναφέρεται στον ΑνωγειανόΑγωνιστή Κωνσταντίνο Σμπώκο που έδρασε στην Μεγάλη Κρητική Επανάστασι του 1866-1869.Σε υποσημείωσή του, ο Παύλος Βλαστός γράφει: «Μοι το έδωσεν έντυπον ειςφύλλον ο δικηγόρος Στέργιος Μανουράς εν Ρεθύμνη τη 27 Νοεμβρ. 1902» (πρόκειται γιατον πατέρα του πατέρα μου).Το τραγούδι αυτό αποτελείται από … Συνέχεια

Για την καρδιάΤι να την κάνω μια καρδιά, ήθελα νάχα κι άλληνα σ’ αγαπώ και με τις δυο και λίγο να ‘ναι πάλι.Καρδιά μου παραπονιαρέ, τίνος παραπονάσαικαι τίνος λες τα λόγια σου και με δεν τα δηγάσαι.Ήθελα νάχα δυο καρδιές, η μια να στάζει αίμακι η άλλη το κρυγιό νερό, αγάπη μου για σένα.Έλα ν’ αλλάξωμε καρδιές να πάρεις την δική μουνα καταλάβεις και να δεις πως σ’ αγαπώ πουλί μου.Αν σχίσεις την καρδούλα μου θα δεις μέσα στα βάθηένα … Συνέχεια

Του  Κώστα Μανουσάκη Σήμερα φίλοι μου, θα σας παρασύρουμε σ’ ένα γιορταστικό οδοιπορικό αναμνήσεων, που κρατούν μέσα στους λουλουδιασμένους κάμπους και τα χωριά, αυτούσια τη ζωή, τις χαρές τα τραγούδια και τους χορούς των Κρητικών και δίνουν με δύναμη και αλήθεια, μια απλή εικόνα των κοινών συναισθημάτων που κυβερνούν τη ζωή. Με τους ήχους λοιπόν της λύρας και του λαγούτου, ας οδοιπορήσουμε στο γραφικό εκκλησάκι της βουνοκορφής, εκεί που το θρησκευτικό συναίσθημα, αδελφωμένο με την εθνική συνείδηση, συγκεντρώνει κάθε χρόνο … Συνέχεια

Του Δημάρχου κ. Δημ. ΑρχοντακηΔια τους μή ασχοληθέντας με το θέμα, η χειροτεχνία είναι ένα είδος παραδοσιακήςκαλλιτεχνίας, η οποία ασκείται απο τας γυναίκας, κυρίως απο τας νεανίδας, εις τοπεριθοριον όλων των άλλων ασχολιών των. Απο πρακτικής πλευράς δεν αποδίδεταισυνήθως εις αυτήν ενδιαφέρον μεγαλύτερον απο όσο επισύρει ο εμπλουτισμός τηςπροικώας οικσοσκευής με μερικά διακοσμητικά κομμάτια.Εις την πραγματικότητα το θέμα δεν τίθεται ακριβώς ετσι. Η χειροτεχνία εχει πολύευρυτερα πλαίσια και ημπορει να αποβεί βασικός οικονομικός πόρος μεγάλουαριθμού οικογενειών εις τον τόπον μας. … Συνέχεια

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΗΤΙΚΗΝ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ Του ΜΑΡ. ΓΙΟΥΜΠΑΚΙΌπως είτανε το χούϊ του Μιχαλιού Σκουλά από τ’ Ανώγεια, εγύριζενε από το ένα χωριόστο άλλο με τη λύρα ντου αναμάσκαλα και τη καλή του καρδιά πάντα έτοιμη να χαρίσητα καλαμπούρια του και τσοι παστρικές του κουβέντες.Ετσά μια αργαδινή ξεπέζεψε από το μουλαράκι του σ’ ένα καφενέ απ’ όξω στο χωριόΔαφνέδες του Μυλοποτάμου. Φτάνει σε μια ουλιά ο Μιχαλιός ακουμπά το πόδα ντου απαάνω στον τάφο καιαρχίζει τις κοντηλιές του.Άμα τελείωσενε βάζει πάλι τη … Συνέχεια

Του Δικηγόρου κ. Μιχ. Παπαδάκη Το νοτικά από τα ψηλά βουνά της επαρχίας του Αη – Βασίλη, πέλαγο που σήμερα, με την απεραντοσύνη του με τα χαριτωμένα ακρογιάλια του, και με τον κρυσταλλένιο, τον κατακάθαρο ουρανό του, δείχνει ένα  από τα πιο θαυμαστά τοπία που μπορεί κανείς να ιδεί σ’ όλον τον κόσμο ήταν, μια φορά κι ένα καιρό, γεμάτο θεριά, άλλα μεγάλα και  άλλα μικρά. Τότες κυβερνούσεν ένας άλλος Θεός, και η θέληση του ήτανε, όχι η αγάπη για … Συνέχεια

  Τα βότανα όπως γνωρίζουμε που ευδοκιμούν στη Ελλάδα έχουν τη δική τους αξία, γοητεία και θεραπευτική σπουδαιότητα λόγω των ευεργετικών συστατικών των . Για τους Κρητικούς όμως το δίκταμο είναι το πιο αγαπητό και γνωστό βότανο, που πάντα θα αναζητείται εκεί που ευδοκιμεί, όπως άγρια φύση, αυλές, κήπους καθώς και βάζα της κουζίνας. Το δίκταμο ή έρωντας όπως χαρακτηρίζεται στην Κρητική διάλεκτο, η επιστημονική ονομασία όμως είναι Oricanum dictamus. Είναι ενδημικό φυτό που απαντάται στη Κρήτη και χρησιμοποιέιται ως … Συνέχεια

Υπό του . ΧΡ. ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗ Με τον όρο Χειροτεχνία Λαϊκής τέχνης νοούμε τις αυθόρμητες εκδηλώσεις του καλλιτεχνικού αισθήματος του λαού στον κύκλο των διακοσμητικών τεχνών. Στη εννοια δε της λαϊκής τέχνης περιλαμβάνονται η επιπλοποιία και ξυλουργική, μεταλλοτεχνία, κεραμευτική, υφαντουργική, πλεκτική κεντητική κλπ εφ’οσον όμως τα προϊόντα των τεχνών τούτων έχουν την έμπνευσίν τους σχεδίου και τον τρόπο της εκτελέσεως μόνο από τον λαό. Τότε είναι γνήσια και τότε έχουν αξία. Η χειροτεχνία εμφανίζει μέγιστη ποικιλία χαρακτήρων στους διαφόρους λαούς και … Συνέχεια

      Στο όνομα τον Θεού και ολονώ των αγίω και του δούλου (ή της δούλης) του Θεού …(δεινός)… Στις 24 του Δεκεμβριού, Χριστός αργά γεννάται· τούτη η ώρα και 'κείνη μια λογάται. Από του Νούκου έρχομαι, του Νούκου κατεβαίνω, του Νούκου τα σπαθιά κρατώ και όπου γητέψω γιαίνω. Ιησούς Χριστός μ' απάντηξε. – Πού πας θιαρμέ; Πού πας κατακαημέ; – Πάω να βγάλω μωρό παιδί απ' την κούνια, ζευγάρι να ξεζευγαρώσω, κουράδι να ξεκουδουνώσω. – Γιάγειρε θιαρμέ, γιάγειρε … Συνέχεια