ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ
ΤΟΥ ΣΠΥΡΟΥ Τ. ΛΙΤΙΝΑ
Οι «Συντεκνοκουβέντες» του φίλου κ. Μανώλη Κουτσουράκη έκαμαν λαμπρή εντύπωση στους Κρητικούς που εδιάβασαν το βιβλίο. Κι όχι μόνον στους Κρητικούς αλλά και σ’ όσους παλαιοελλαδίτες έτυχε να το πιάσουν στα χέρια τους και να το ξεφυλίσουν. Και αρκετοί ερωτούσαν που πουλιέται να το αγοράσουν, όπως το έβλεπαν επάνω εις τα γραφεία του υποφαινομένου.
Και με το δίκηο τους. Γιατί στον καλοτυπωμένον αυτό τόμο ο κ. Κουτσουράκης έχει μαζέψει άφθονο λαογραφικό υλικό της Κρήτης μας. Και έχει μεταφέρει μέσα στις πυκνοτυπωμένες σελίδες του λέξη προς λέξη τις κρητικές κουβέντες, και μάλιστα κατά τον οικειότερον τρόπον που γίνονται μεταξύ «συντέκνων» που όλοι ξέρομε πόσο ο δεσμός τους είναι στενώτερος ακόμη κι από συγγενών, μπορεί κανείς να πη.
Οι συνομιλίες αυτές αφορούν ως επί το πλείστον στιχομύθιες και διηγήσεις μεταξύ κρητικών, με θέματα της καθημερινής ζωής, συμβάντων, αναμνήσεων και παραδόσεων που λέγονται σχεδόν πάντα με ένα σκωπτικόν και ευτράπελον τόνον. Όπως ακριβώς συνιθίζεται στην Κρήτη, που οι άνθρωποι αρέσκονται σε πικάντικα πνευματώδη ιστορήματα και τολμηρές κουβέντες. Αυτό αποτελεί μια συνηθισμένην εκδήλωση, που έχει δικαιολογημένη αφορμήν, την προσπάθεια διασκεδάσεως της κάπως μονότονης αγροτικής ζωής, που διάγουν στα χωριά της Κρήτης οι κάτοικοι.
Η συζήτηση διεξάγεται πάντοτε μέσα σε μια φιλικήν ατμόσφαιρα οικειότητας, με τακτ και ευγένειαν και κατά τον τρόπον που συνηθίζουν οι Κρητικοί να διαλέγωνται, σεβόμενοι πάντα ο ένας τον άλλον, και τις οικογένειες και τους ανθρώπους ο ένας του άλλου παρά τα αστεία που μεταχειρίζονται και «κατεργιάζονται».
Έτσι οι συντεκνοκουβέντες διαβάζονται με πολλήν ευχαρίστηση. Και είναι σαν να παρευρίσκεσαι εσύ, ο αναγνώστης των, σ’ ένα κρητικό κύκλο διαβάζοντάς τις, ενώ η φαντασία σου σε μεταφέρει νοερά στα αγιασμένα χώματα.
Η εργασία αυτή του κ. Κουτσουράκη είναι άξια κάθε προσοχής. Για το λόγο προ πάντων ότι συγκεντρώνει τόσο σημαντικό και άφθονο λαογραφικό υλικό, που όλοι μας βλέπομε πως κινδυνεύει σιγά-σιγά να χαθή με την πάροδο των χρόνων όπως ο κοσμοπολιτικός άνεμος πάει σιγά-σιγά να ξεθωριάση και να σβύση εντελώς τα λαϊκά ήθη και έθιμα του τόπου μας.
Μάλιστα ο κ. Κουτσουράκης κάνει και μια ειδική προσπάθεια, να αποδώση και φωνητικά τις κρητικές κουβέντες του, καταγράφοντάς τις γραμματικά με τη βαρειά προφορά των, όπως διαμορφώνονται οι λέξεις προφερόμενες η μια με την άλλη.
Με τον τόμο του αυτόν ο κ. Κουτσουράκης απέδειξεν ότι και στην πεζογραφία έχει σημαντικήν επίδοση, καθώς μας παρουσιάζει, ξαφνικά, ολοκληρωμένο πεζό του λόγο.
Έως τώρα ηξέραμε μόνο τα ποιήματά του εις τα οποία δείχνει ένα σπουδαίο ταλέντο εκφράσεως της κρητικής ζωής στην ύπαιθρο, σε λυρικούς ζωντανούς τόνους, με αρτιότητα.
Τώρα παρουσιάζεται και σαν δόκιμος αφηγητής και «κουβεδιαστής».
Ο κ. Κουτσουράκης έχει τον καιρό να προσφέρη πολλά στα κρητικά Γράμματα.
Αθήνα, 25 Δεκεμβρίου 1970
ΣΠΥΡΟΣ Τ. ΛΙΤΙΝΑΣ