Στους θανάτους που αιφνιδιάζουν, καταπλήσσουν, κεραυνοβολούν ανήκει ο θάνατος του Μάρκου Ρουσάκη. Αιφνίδιος, απροσδόκητος, σκληρός και οδυνηρός. Σαν «κεραυνός εν αιθρία» ακούσθηκε η θλιβερή είδηση του θανάτου του το απόγευμα της παρελθούσης μοιραίας Κυριακής (9-1-72). Λίγο πρωτύτερα είχε θεαθή υγιαίστατος, γεμάτος δύναμη και ζωή. Ο Μάρκος Ρουσάκης δεν ήτο γέρων ή αποκαμών. Δεν είχε «φάει» τα χρόνια του. Νέος, στην ακμή της ηλικίας του, μόλις 50 ετών. Έπεσε στις επάλξεις του αγώνος, της έντιμης εργασίας και της μείζονος δράσεως.
Τον είχα γνωρίσει από της νεαρής ηλικίας του. Τότε που έθετε τις βάσεις του επαγγέλματος. Ο πόλεμος του 1940 τον βρήκε στρατευμένο. Η κατάρρευση του Αλβανικού Μετώπου τον κλείνει στην Αθήνα πρόσφυγα, αιχμάλωτο. Δεν σταύρωσε τα χέρια. Ούτε ζητιάνευσε. Τον είδαμε εργαζόμενο. Μ’ ένα χειραμάξι που οικονόμησε, αγόραζε λαχανικά, από το Μοσχάτο, και τα πούλαγε στις γειτονιές. Κέρδιζε τα προς το ζην αξιοπρεπώς.
Μετακατοχικά τον είδα δοκιμάζοντα συνεταιρική εμπορική επιχείρηση. Ανάπτυξε ασυνήθως επιτυχή δραστηριότητα. Ο φίλος μου συνεταίρος του μου έλεγε λίγους μήνες αργότερα:
-«Διαθέτει εμπορικό δαιμόνιο. Πνεύμα επιχειρηματικό. Προβλέπει, δεν δειλιά, παίρνει στροφές το μυαλό του. Θα εξελιχθή σε δραστήριο έμπορο. Θα προοδεύση».
Πέρα ως πέρα επαλήθευσε η προφητεία του συνεταίρου του. Ο Μάρκος, ταχέως διωργάνωσε δικό του μαγαζί. Απεδείχθη μικρό και στενό για τη συνεχώς διευρυνόμενη επιχείρησή του. Πήρε μεγαλύτερο. Γοργή, γόνιμη υπήρξε η εξέλιξή του. Δημιούργησε σταθερή, βιώσιμη, εδραία επιχείρηση. Πριν δυο χρόνια τη μετάφερε στο σημερινό, ιδιόκτητο οίκημα. «Τώρα θα ησυχάσω», μας έλεγε ευχαριστημένος!
Ο αείμνηστος ήτο άνθρωπος πράος, απλός, προσηνέστατος, ευγενής, εργατικώτατος κι ευφυέστατος. Πνεύμα αθόρυβο, γόνιμο, καρποφόρο. Ήτο προσγειωμένος. Δεν είχε σχέση προς τη φαντασία. Δεν πετούσε στα σύννεφα. Τετράγωνος νους, θετικός άνθρωπος, συνετός, σώφρων, λογικός. Δεν έσπευδε. «Δύο μετρούσε κι ένα έκοβε». Χαρακτήρας ευθύς, ακέραιος και ειλικρινής. Στις συναλλαγές του τίμιος, δίκαιος. Στο εμπόριο εμπειρότατος. Φίλος της λελογισμένης οικονομίας απεχθανόταν τη σπατάλη κι εχθρευόταν την πολυτέλεια. Φίλεργος στο έπακρο στηρίχθηκε αποκλειστικά στην προσωπική του εργασία. Δεν απέβλεψε στην εύνοια της Τύχης. Ούτε λαχεία κέρδισε, ούτε κληρονόμησε «μπάρμπα» στην Αμέρικα. Αποκλειστικά στην έντιμη εργασία, ιδρώτες και κόπους 30 χρόνων οφείλει την οικονομική του υπόσταση.
Μα ο Μάρκος πάνω απ’ αυτά ήτο ευχάριστος στις σχέσεις του. Ήταν πιστός στις φιλίες του. Διάθετε πλούσιο φιλοσοφικό στοχασμό. Ήταν θυμόσοφος και χιουμορίστας. Και ακόμη πνευματώδης. Δημιούργησε οικογένεια. Τον ευνόησε η Τύχη κι ενώθηκε με μια εξαίρετη σύζυγο, τη Μαρία Ορφανουδάκη. Σύζυγο πιστή, συνετή, ενάρετη, αφοσιωμένη, αξιαγάπητη. Αμοιβαία αγάπη και λατρεία τους σύνδεε. Μα ήτο άτυχη η καημένη. Τον έχασε τόσο πρόωρα, τόσο ξαφνικά, χωρίς να τον χαρή. Και τα παιδιά του; Τι να πούμε γι’ αυτά; Όχι, είναι τραγικά τέτοια κτυπήματα. Ο νους τ’ ανθρώπου αδρανεί. Δεν μπορεί να συλλάβη τις βουλές της Μοίρας που τα συνθέτει!.
Έφυγε λοιπόν ο Μάρκος άθελά του από τη ζωή. Την οποία τόσο κοπίασε να βελτιώση. Έφυγε με το παράπονο πως, δεν έμεινε να ολοκληρώση το έργο που με τόση εμπειρία κι επιτυχία επιτελούσε. Απόβλεπε να δημιουργήση άνετο το μέλλον των παιδιών του. Μεσοστρατίς εμποδίστηκε από την σκληρή Μοίρα. Θα το συνεχίση η φιλόστοργη μάννα έχουσα μαζί της τη βοήθεια του Θεού, την αγάπη και συμπάθεια της ευγενούς Ρεθυμνιακής Κοινωνίας.
Ο αείμνηστος κατέλιπε αξιομίμητο παράδειγμα εργατικότητος, φιλοπονίας, αυτοδημιουργικότητος, εντιμότητος, αρετής και ήθους.
Δικαίως το Ρέθυμνο τον τίμησε συνοδεύσαν, εν πρωτοφανεί κοσμοσυρροή την εκφοράν του ακόμη και μέχρι της γενετείρας του Γάλλου όπου ετάφη στην ιερή γη των γονέων του.
Συλληπούμενος την φίλη οικογένεια της εύχομαι την εξ Ύψους παραμυθία.
Στον αείμνηστο Μάρκο έστω ελαφρό το χώμα και η μνήμη αιωνία.
Α. .Σ. ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗΣ
ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1972