Του Στέργιου Σπανάκη και της ομάδας ΚΡΗΤΗ ΑΦΙΕΡΩΜΑ
Χωριό και κοινότητα της επαρχίας Ρεθύμνης. Βρίσκεται σε απόσταση 16χμ. από το Ρέθυμνο κι έχει υψόμ. 70μ. Σήμερα, ζουν στο χωριό 200 εργατικοί και φιλήσυχοι κάτοικοι, που ασχολούνται με την καλλιέργεια της γης και την κτηνοτροφία.
Το χωριό ονομάστηκε Βαλσαμόνερο, από το νερό μιας πηγής που ανάβλυζε εκεί. Ήταν τόσο καλό, που οι κάτοικοι το θεωρούσαν βάλσαμο.
Οι πρώτοι κάτοικοι του χωριού ήταν Ενετοί. Αργότερα, κατοικήθηκε από Τούρκους και τελικά από Κρητικούς, που ήρθαν από τα γύρω χωριά.
Οι παλιότερες οικογένειες είναι οι Πετρόχειλοι, οι Καλλιτσουνάκηδες, οι Μενουδάκηδες, οι Λιονήδες, οι Παπαδοπετράκηδες, οι Ανδρουλιδάκηδες, οι Μαρινάκηδες, οι Τυλιπάκηδες κ.α.
Στο Κάτω Βαλσαμόνερο υπάρχουν τρία σπήλαια: το ένα βρίσκεται στη θέση Βασιλές, το άλλο στη θέση Τρυπητή και το τρίτο στη θέση Κουρουπωτός.
Ένας θρύλος αναφέρει ότι το 1897, οι κάτοικοι του χωριού σκότωσαν 6 Τούρκους και τους πέταξαν στο φαράγγι που υπάρχει στο Κάτω Βαλσαμόνερο. Τα πτώματά τους, ωστόσο, δε βρέθηκαν ποτέ.
Στο χωριό υπάρχουν δυο μοναστήρια: το μοναστήρι της Παναγιάς, που κτίστηκε πριν από την Τουρκοκρατία, και το μοναστήρι του Αγίου Πνεύματος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο Κάτω Βαλσαμόνερο σώζεται μια πολύ αξιόλογη εκκλησία, του Αγίου Ιωάννου. Είναι βασιλική, μονόκλιτη, καμαροσκεπής, με πολύ ενδιαφέρουσες βυζαντινές τοιχογραφίες.
