Ήταν ένα μαγιάτικο απόγευμα του 1957 Μια βαριά ατμόσφαιρα πλανιόταν κυρίως στις φτωχογειτονιές της Σοχώρας και του Μασταμπά. Κάνοντας τον περίπατό του ο μεγάλος μας λογοτέχνης Γιάννης Δαλέντζας, όπως το συνήθιζε, δεν μπορούσε να καταλάβει τι συμβαίνει. Λες και είχε χαθεί κάθε φωνή. Σκοτεινές οι μορφές που συναντούσε. Περνούσαν βιαστικές λες κι ήθελαν να αποφύγουν χαιρετισμούς και κουβέντες της ρουτίνας.
Κάποια στιγμή διέκρινε κάποιες γυναίκες που έρχονταν από την «τρούμπα» της Ηλεκτρικής με τους κάδους που κουβαλούσαν ζεματιστό νερό για τη μπουγάδα τους.
Τώρα είχε παραξενευθεί πιο πολύ. Αυτές και άλλες της γειτονιάς σε μια τέτοια φάση για να κάνουν πιο ευχάριστη τη διαδρομή από την Ηλεκτρική μέχρι το σπίτι τους, εξαντλούσαν όλο το μενού της καθημερινής ενημέρωσης για να καταλήξουν σε σχόλια. Και τώρα προχωρούσαν βουβές και με θολή ματιά.
Ήταν τόση η περιέργεια του Δαλέντζα που σταμάτησε τις γυναίκες να ρωτήσει τι συμβαίνει. Θα πρέπει να ήταν κάτι τρομερό για να επικρατεί τόση κατήφεια στην πόλη.
«Πόθανε ο Ντάντολος ο γιατρός …» απάντησε η μια για να προσθέσει η διπλανή της «Κρίμας τονε τέτοιο άνθρωπο…».
Έτσι πληροφορήθηκε ο Δαλέντζας τον θάνατο ενός εξαίρετου γιατρού του Γρηγόρη Γ. Δάνδολου που τιμούσε την επιστήμη με το ήθος του.
Εκείνοι που γνωρίζουν καλά την τοπική λογοτεχνία ξέρουν πως ο Γιάννης Δαλέντζας είχε καθιερωθεί με το εισαγγελικό ύφος της πένας του.
Σε μια εποχή που «όλα τα σκιαζε η φοβέρα» ο Γιάννης Δαλέντζας στηλίτευε όλα τα κακώς κείμενα.
Αυτή τη φορά όμως μαθαίνοντας τον θάνατο του φίλου του, χρησιμοποίησε τη γωνιά που φιλόξενα του παραχωρούσε το ΒΗΜΑ, για να νεκρολογήσει τον Δάνδολο σπαταλώντας μόνο συναίσθημα, δείγμα του πένθους που κουβαλούσε μέσα του.
Δεν άφηνε περιθώρια για βιογραφικά στοιχεία του εκλιπόντος. Αυτό που τον ενδιέφερε ήταν να μεταφέρει τη μεγάλη προσφορά του Γρηγόρη Δάνδολου στην πόλη που στέναζε από τη στέρηση.
Ήταν άνθρωπος του μόχθου και ο Δάνδολος. Γι’ αυτό και δεν άφηνε κανέναν πάσχοντα να περιμένει. Αλώνιζε τις φτωχογειτονιές με το βιαστικό πάντα βήμα του. Και μέχρι τη μαύρη νύχτα χτυπούσε πόρτες για να ξέρει την πορεία κάθε ασθενούς.
Είχε και το σπάνιο χάρισμα να κάνει εύστοχες διαγνώσεις. Όπου κίνδυνος όμως εκείνος, χωρίς να αφήσει στον ασθενή περιθώριο ανησυχίας, του εξηγούσε τις δυσκολίες θεραπείας του, τονίζοντας ότι το καλύτερο γιατρικό σε μια πάθηση είναι το θάρρος ανακατεμένο με πίστη «Και χάρο δεν φοβόμαστε» κατέληγε με ένα χαμόγελο που φώτιζε όλο του το πρόσωπο.
Καμιά φορά, όταν χρειαζόταν κάποιο φάρμακο ακριβό, δεν δίσταζε ο Δάνδολος να βάλει το χέρι στην τσέπη και να το εξασφαλίσει στον άπορο ασθενή του, αποφεύγοντας να δώσει καιρό για επαίνους και ευχολόγια.
Έτσι τον λάτρευαν όλοι. Σαν επιστήμονας έχαιρε επίσης μεγάλης εκτίμησης. Σύμφωνα με τον Νίκο Δερεδάκη ο Δάνδολος είχε διαγνώσει τη μηνιγγίτιδα στην άτυχη Μαρία Ρολόγη που έφυγε στα 11 της χρόνια από την αρρώστια αυτή. Ξάφνιαζε πολλούς συναδέλφους του με τις διαγνώσεις του. Δεν λάθευε όμως ποτέ. Και συνέχιζε να ενημερώνεται με όποιο μέσον μπορούσε εκείνες τις δύσκολες εποχές.
Η ζωή του χαμογέλασε όταν έφερε στον δρόμο του τη Μαρία του, τη γυναίκα της ζωής του.
Άγγελος καλοσύνης κι αυτή, στεκόταν σε κάθε κατατρεγμένο και η αφοσίωση στον άντρα της ήταν παροιμιώδης. Μια πολύτιμη παρουσία ήταν για τον γιατρό που μοιραζόταν μαζί του χαρές και λύπες βοηθώντας τον στο επίπονο έργο του. Και χωρίς ποτέ να παραπονεθεί που δεν απολάμβανε κοσμικές χαρές όπως άλλες κυρίες της τάξης της.
Και ο Γρηγόρης τη λάτρευε.
Ανάμεσα στα ενδιαφέροντα του γιατρού ήταν και το πολιτιστικό και αθλητικό γίγνεσθαι της πόλης.
Ο Γιώργης Εκκεκάκης τον αναφέρει σαν ιδρυτικό μέλος της Εταιρίας Φίλων Ρεθύμνης (1934) και ο Γιάννης Παπιομύτογλου στο τόσο ενδιαφέρον άρθρο του «Ένας ποδοσφαιρικός τελικός στο Ρέθυμνο του 1929» μας πληροφορεί ότι στα 1929 πρόεδρος του Ατρόμητου ήταν ο γιατρός Γρηγόρης Δάνδολος.
Ο άνθρωπος αυτός που ξόδευε τις μέρες του στο προσκέφαλο κάθε πονεμένου που τον είχε ανάγκη, είχε καταφέρει να καταξιωθεί στη συνείδηση όποιου τον ήξερε και είχε ζεσταθεί από το φως της καλοσύνης του.
Και στην περίοδο της ναζιστικής κατοχής είχε πάλι με κίνδυνο της ζωής του την ευκαιρία να αποδείξει και τα πατριωτικά του αισθήματα σαν γιατρός του κάθε κυνηγημένου αλλά και σαν κρίκος στην ατέλειωτη αλυσίδα της Αντίστασης.
Κι είναι σπουδαίο να σου το αναγνωρίζει αυτό ένας ασυμβίβαστος αγωνιστής όπως ήταν ο Γιάννης Δαλέντζας που ένοιωσε τόσο κοντά του την ανάσα του θανάτου όταν βρισκόταν στο κελί μελλοθανάτων στις φυλακές της Αγιάς.
Σε μια πλημμυρίδα συναισθημάτων νεκρολόγησε τον γιατρό Γρηγόρη Δάνδολο εξάροντας με την χαρισματική πένα του τις τόσες αρετές του φίλου του που είχαν σαν κορωνίδα την αγάπη και την προσφορά στον πάσχοντα συνάνθρωπο.
Πηγές:
Γιάννη Δαλέντζα: Προσφορά στον ανθρωπισμό – Γρηγόρης Γ. Δάνδολος: Ο άνθρωπος γιατρός (εφημερίδα ΒΗΜΑ Κυριακή 2 Ιουνίου 1957).