του Χριστόφορου Σταυρουλάκη
Το καταχωρηθέν εις την ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ιστόρημα γύρω από τα πολεμικά γεγονότα του Βρύσινα και τα βιογραφικά των Γ. και Π. Βογιατζάκηδων συνέγραψα προ δεκαετίας εκδοθέν εις μικρόν τεύχος μετά τον επισυμβάντα τότε (1957) θάνατον του αειμνήστου Παναγ. Βογιατζάκη.
Έκτοτε συνεκέντρωσα και άλλαις πολλαίς λεπτομέρειες για τις μάχαις του Παπά Μαρουλιανού και άλλων Ρεθυμνίων Καπετάνιων γύρω από το οχυρό βουνό και τα χωριά του Βρύσσινα, τη μάχη του Κορωναίου στ’ Ακόνια και το Πέταλο, τις μάχες στην Ατσιπουλιανή Καμάρα, το Γεράνι, κλπ. μεγάλου τοπικού ενδιαφέροντος, που θα αποτελέσουν ξεχωριστό κεφάλαιον των πολεμικών γεγονότων της περιοχής Ρεθύμνης στο πλαίσιον της εκατονταετηρίδος του 1866 προς δημοσίευσιν προσεχώς.
Ωστόσο καταχωρώ εδώ συμπληρωματικά στα όσα δημοσιεύσατε μια άγνωστη λεπτομέρεια που μου δίδει ο σεβαστός και αγαπημένος σας πρεσβύτης συνάδελφος κ. Ζαμπετάκης Δημοσθένης Συν/χης ε.α όστις εικοσαετής κατά την τελευταίαν Κρητ. Επανάστασιν, ενθυμούμενος ζωηρώς τα διαδραματισθέντα τότε γεγονότα συμπληρώνει το χρονικόν μου ως εξής:
Μετά την δολοφονίαν του Βογιατζογεώργη και τον επακολουθήσαντα σκοτωμό του Τούρκου Τσικνή από τον υιόν του δολοφονηθέντος Παναγιώτη Βογιατζάκη διαφυγών ούτος μετά των συντρόφων του Σταυρουλογεώργη (Νίγρου) Κοτζάμπαση, Λεμόνη και Δασκαλάκη (πάππου των συμπολιτών Βασιλείου και Αντωνίου Δασκαλάκηδων) έφθασαν δια των ορέων στο χωριό Ρούστικα προστατευθέντες στο σπίτι των Ζαμπετάκηδων κατά σύστασιν του Γ. Κοτζάμπαση πρωτοεξαδέλφου εκ γυναικός με τους Ζαμπετάκηδες.
Την ιδίαν νύκτα αναχωρήσαντες από τα Ρούστικα συνοδεύοντος και του νεαρού τότε Δημοσθένους Ζαμπετάκη έφθασαν στο χωριό Μυριοκέφαλα καταλύσαντες εις το εκεί Μοναστήρι της Παναγίας (Αντιφωνητρίας) ένθα και παρέμειναν ολίγας ημέρας.
Πληροφορηθέντες κατόπιν ότι απόσπασμα Τούρκων του Σταθμού Αργυρουπόλεως ετέθη εις καταδίωξιν των μετέβησαν εις την Ασή Γωνιά όπου οι Τούρκοι εδυσκολεύοντο πάντα να πλησιάσουν λόγω της εκεί παρουσίας πολλών ενόπλων ανυποτάκτων (χαΐνιδων). Παλαιά παράδοσις διασώζει και σχετικό ριζίτικο ποίημα της εποχής του Καρά Μουσταφά Πασσά επιλεγόμενο «ΧΑΙΝΗΣ» αρματωλός που λέγει:
Είπα σου μάνα δε μπορώ στσοι Τούρκους νάμαι σκλάβος.
Μα δός μου το τουφέκι μου
και τ’ αργυρό μαχαίρι
Να πάω στην Ασή Γωνιά
που δεν ψηφούν τσοι Τούρκους
που δεν πλερώνου εμιρί
Χαράτσι στο Σουλτάνο
Μόνο του κάνουν πόλεμο.
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1967 ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ Χριστόφορος Σταυρουλάκις