Νέο, μεγαλόπρεπο κτίσμα, ο ναός των Τεσσάρων Μαρτύρων, δεσπόζει τους
τελευταίους μήνες στην καρδιά του Ρεθύμνου.
Είναι ο τρίτος κατά σειρά ναός, που κτίζεται στο ίδιο πάντα μέρος, αφού εκεί είναι
αναμφισβήτητα η θέση του, κοντά στον τόπο τον καθαγιασμένο απο το αίμα της
θυσίας των Τεσσάρων νεομαρτύρων της Χριστιανικής πίστεως. Και κτίζεται τόσο
μεγαλοπρεπέστερος, οσο μεγαλύτερη γίνεται καθημερινά μέσα στη υλιστική εποχή
μας η ανάγκη προσφοράς λατρείας προς τον Θείον.
Απέναντι στο Δημοτικό Κήπο, κοντά στη Μεγάλη Πόρτα κι στο Μιναρέ που υψώνεται
“παλιάς πικρής σκλαβιάς απομεινάρι”, κοντα στο επιβλητικό κτίριο του Γυμνασίου
Θηλέων, στο μεταίχμιο παλαιάς και νέας πόλεως και κοντά στον επεκταμμένο χώρο,
που ειναι ο μονος ενδεδειγμένος για να ορθωθεί το τόσο απαραίτητο για το
Ρέθυμνον “Πνευματικό Κέντρο” (πρέπει να γίνει αντάξιο προς την πόλη των
Γραμμάτων και ικανό να ανταποκριθεί στις μελλοντικές πνευματικές απαιτήσεις του
τόπου), ταίριαζε θαυμάσια ενα μεγαλόπνοο οικοδόμημα της Χριστιανικής Πίστεως,
αισθητά σύμμετρο και αρμονικά προσαρμοσμένο στη τοποθεσία.
Κανένας άλλος αρχιτεκτονικός ρυθμός δεν προσφερόταν ειδικά στο χώρο αυτό, απ’
αυτό το ρυθμό που προκρίθηκε, υλοποιείται και καθιστά το νέο ναο δείγμα τρανό της
Πίστεως και της αποφάσεως των ευσεβών Ρεθεμνιωτών πως πρέπει να εργάζονται
ακατάπαυστα, ακαταπόνητα και πρωτοποριακά για την πνευματική τροφοδοσία του
ιστορικού τόπου μας. Ειναι ο Βυζαντινός ρυθμός (παραλλαγμένος βέβαια), του
οποίου ουσιαστικά πρώτο και αδιαμφισβήτητα τελειότερο δείγμα σ’ολο τον ορθόδοξο
Χριστιανικό κόσμο είναι η Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης.
Ο ρυθμός αυτός εξασφάλησε τη δυνατότητα να κτισθεί απο μικρό οικόπεδο χώρο
ενα πανύψηλο κτίσμα, του οποίου το υψος αντικαθιστά τη μικ΄ροτητα του χώρου του
ναου και οτυ προσδίδει ενα δυσπερίγραπτο μεγαλείο.
Αν σημειωθεί πως η εντύπωση, που τώρα προξενεί ο ναός, είναι εκείνη του
μισοκτισμένου οικοδομήματος,γίνεται κατανοητό ποια εντύπωση θα παρέχει ο ναός
όταν, συν Θεώ, ολοκληρωθεί και γίνει τόπος προσφορά λατρείας. (την ανάγκη αυτή
εξυπηρετεί προς το παρόν ο ημιυπόγειος χώρος που έχει διαμορφωθεί εις ναός).
Ετσι, μεταξύ της παλαιάς της φημισμένης για την ιστορία, τα μνημεία και τη
γραφικότητα της πόλεως και του καινούριου Ρεθύμνου, που με γρήγορο ρυθμό
απλώνεται προς τα ανατολικά, νότια, και δυτικά, ορθώνει το μεγαλόπρεπο ανάστημα
του ο νέος ναός. Με τον παραδοσιακό βυζαντινό ρυθμό του αποτελεί φυσική
προέκταση της παλαιάς και καλή αρχή της νέας πόλεως, ενώνει αρμονικά τα παλαιά
προς τα σύγχρονα, ευπρεπίζει την “καρδιά” της πόλεως, προσδίδει ιδιαίτερο
θρησκευτικό τόνο σ’αυτή και θα αποτελέσει τόπο λατρείας και προσευχής των
Ρεθεμνιωτών, που πάντα αποδεικνύονται πρωτοπόροι και είναι φημισμένοι για το
αλάνθαστο κριτήριό τους.
Θεόδωρος Πελαντάκης
Καθηγητής
Εφημ. “Κρητική Επιθεώρηση” – Ιανουάριος 1975