Μετά απο πολύ συγκίνηση και αγάπη προς τα πάτρια αναφέρομαι εν ολίγοις στο
γεγονός της επικεφαλίδας το οποίο αν και έχει μείνει ασχολίαστο απο την ιστορία,
ακριβώς επί ένα αιώνα, ως μή όφειλε, εν τούτοις όμως η σιωπή αυτή δεν σημαίνει
οτι, το γεγονός στερείται και της αξίας του, αφού υπάρχουν άνθρωποι και το
διηγούνται αλλα και συγκινούνται βαθύτατα με αυτό.
Το γεγονός αυτό αλλά και άλλα παρόμοια μικρότερης ή μεγαλύτερης εκτάσεως
έχουν γράψει την ένδοξη τοπική και Εθνική Ιστορία μας, για την οποία καυχόμαστε.
Και μεσω της οποίας διδασκόμαστε. Αλλά γίνει σαφέστερο το γεγονός αυτό πίσω
απο το οποίο κρύβεται “η Θυσία Του Μέρωνος” και για το οποίο μιλάει ακριβώς και ο
Στυλιανός Καλλονάς στο βιβλίο του “Η ΚΡΗΤΗ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ” (ΣΕΛ. 192):
“Μετά την ολοκαύτωση της Ι. Μονής Αρκαδίου ( 8-11-1866) μέρος του Τούρκικου
Στρατού παρέμεινε στην περιοχή εκείνη, για την πρόληψη ενδεχομένων εξεγέρσεων.
Η παραμονή όμως του Τούρκικου στρατού στην Ι. Μονή Αρκαδίου διεκόπηκε στις
αρχές του 1867 λόγω δράσης αντάρτικων ομάδων στην επαρχία Αγ. Βασιλείου προς
την καταστολή των οποίων διέταξε ο Ρεσίτ Πασάς Τουρκική στρατιωτική δύναμη για
να αναλάβει την εξόντωση τους.
Πράγματι δε στα τέλη του Ιανουαρίου 1867 ο Τουρκικός Στρατός ανέχωρησε απο το
Αρκαδι και απο τις λοιπές περιοχές της επαρχίας Μυλοποτάμου, με προορισμό τη
επαρχία Αγ. Βασιλείου. Ως πρώτος σταθμός του δε κατά την πολεμική εκείνη
επιχείρηση χρησίμευσαν τα χωριά Μέρωνας και Γερακάρι , και απο αυτά ο Μέρωνας
προτιμήθηκε απο τον Ρεσίτ Πασσά ώστε να εγκαταστήσει εκεί το στρατηγείο του.
Απο την θεση αυτή ο Ρεσίτ Πασάς απέστειλε ομάδα ανιχνευτών προς διερεύνηση
της περιοχής απο τα ανώτερα υψώματα του Μέρωνα μεχρι της “Δους” τον κάμπου
εκείνου του οποίου μέσω της διαβάσης “Τροχηλας” διαπερνά στην επαρχία Αγ.
Βασιλείου της οποίας πρώτος και σπουδαίος Ελληνοεθνικοθρησκευτικός
στρατηγικός χώρος τύχαινε τότε η Ιερά Μονή Αγ. Πνεύματος στη νότια πρόσβαση
του όρους “Κέντρους” η ο ποια προσέφερε πολλές και ποικίλες υπηρεσίες υπερ του
Εθνους και της Εκκλησίας αλλα και του απελευθερωτικού κατα των Τούρκων αγώνα
κυρίως καθ’ ολο τον 19ο αιώνα, παρα τις κακουχίες και τους εξανδριαποδισμους, δε
δείλιασε ποτέ!
Κάθε χρόνο ο Ρεσίτ Πασσάς διέμενε στο Μέρωνα, όπου διεύθυνε τον αγώνα
άγνωστο σε μένα για ποια αιτία συνέλαβε και φόνευσε σε μια νύκτα , τη νύχτα της
1ης προς 2ας Φεβρουαρίου 1867 περίπου 10 άτομα, όλοι τους κάτοικοι Μέρωνα.
Αν και παραμένει άγνωστη η αιτία του μαρτυρίου των δέκα εκείνων χριστιανών,
ωστόσο εκολα μπορεί να δοθεί το συμπέρασμα οτι η αφορμή της εκτέλεσης τους θα
υπήρξε η ενεργός συμμετοχή τους στην επανάσταση και η τυχόν πρόληψη
αναλήψεως απο αυτοςυ νέας δράσης σε βάρος των Τουρκικών στρατευμάτων.
Η θυσία αυτή των λίγων σε αριθμό Μερωνιανών δεν υστερεί καθόλου των άλλων
Θυσιών, τέκνων της φυλής μας σε εθνικό μεγαλείο και υπερηφάνεια απορώ δε πώς
το χωριό Μέρωνας, το οποίο έχει αναδείξει πολλούς μορφωμένους και θερμους
πατριώτες μετά των οποιων συγκαταλέγεται και ο Ιερέας Κων/νος Χαραλαμπάκης
δεν θέλησαν να προβάλλουν και να αξιοποιήσουν το γεγονός αυτό, το οποίο πολλά
Εθνικά αγαθά θα μπορούσε να τους είχαν προσκομηστεί.
Οπως κι αν έχει ομως το πράγμα η ουσία ειναι οτι στο Μέρωνα κατα τη 2α
Φεβρουαρίου 1867 θυσιάστηκαν 10 άνθρωποι, υπερ των Εθνικών και
Θρησκευτικών ιδεωδών του γένους μας για να ακριβολογήσουμε δε για τα ιδανικά
για τα οποία θυσιαστήκαν και οι περισσότεροι υπερασπιστές του Αρκαδίου, και δε θα
πρέπει οι μέλλουσες γενιές να ξεχάσουν τόσο εύκολα ένα τόσο σπουδαίο γεγονός.
Τί πρέπει να γινει;
Η θυσία του Μέρωνα της 2ας Φεβρουαρίου 1867 είναι σωστό, λογικό και
Ελληνοπρεπές αλλα και Εθνικώς ωφέλιμο να προσεχθεί τόσο απο την πολιτεία όσο
και απο την Εκκλησία. Προτοστατούσης βέβαια της κοινότητας του Μέρωνα ανα
έτος της ημερομηνίας αυτης της οποιας συμπίπτει και η εορτή της Υπαπαντής του
Σωτήρος, να οργανώνεται έστω τοπική εορτή, και να καλούνται όλες οι
Εκκλησιαστικές, στρατιωτικές, πολιτικές, Δικαστικές κ.α αρχές του Νομου Ρεθύμνης.
Παράλληλα να προσκαλούνται και οι Ιερείς οι Πρόεδροι, ως και ο λαός των γύρω
χωριών οπου θα λαμβάνει χώρα επιμνημόσυνος δέησις με σχετική ομιλία. Ετσι θα
τιμώνται όπως τους αρμόζει οι ήρωες Μερωνιανοί της 2ας Φεβρουαρίου 1867. Η
πράξη αυτή θα αποδίδει τιμή και στους κατοίκους του χωριού Μερωνα.
Τέτοια γεγονότα μπορούν να προκαλέσουν στο λαό μας Εθνικοθρησκευτικά
συναισθήματα, τα οποίο εύλογο ειναι να οχι μονο να μην ξεχνιούνται αλλά και να μην
εξαιρούνται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Ν. ΚΟΥΤΣΑΥΤΑΚΗΣ -ΙΕΡΕΥΣ.
Εφημ. “Κρητική Επιθεώρηση”
Ιανουάριος 1968