Προχθές την Κυριακή, ώρα 11 π.μ. “ήνοιξε” στη Λέσχη Ρεθύμνης η έκθεσις
του Ρεθεμνιώτη Ζωγράφου Ν. Φωτάκη.
Η μεγάλη αίθουσα της Λέσχης γέμισε από κόσμο και σχεδόν όλο το
πνευματικό Ρέθυμνο, έδωσε παρών.
Τον καλλιτέχνη παρουσίασε στο κοινόν, ο κ. Νίκος Ανδρουλιδάκης, που σε
λίγα λόγια ηρμήνευσε το έργον του.
Ο κ. Ανδρουλιδάκης, διέψευσε και πάλι την κακή απαισιόδοξη, αντίληψη ότι
ο ΛΟΓΟΣ δεν ακούεται πια στο άλλοτε πνευματικό Ρέθυμνο, πως στείρεψε
το “λάλον ύδωρ” .
Ποτέ δε σταμάτησε η θεία ροής στην πνευματική αυτή πηγή- πάντα
αστείρευτη. Χαρακτηριστικά ο ομιλητής ωνόμασε τον Παντελή Πρεβελάκι.
Και στους 41 πίνακες που εξέθεσε ο κ. Φωτάκης είναι έκδηλο το ρωμαλέο
ταλέντο του Ζωγράφου που ανήκει στην εξπρεσιονιστική Σχολή- χωρίς να
έχει προχωρήσει στις ακρότητές της.
Η πεσιμιστική αντίληψη της Ζωής από τον καλλιτέχνη, η ευγενική ψυχική
του ιδιοσυστασία, η ασκητική του διάθεση, έχουν δώσει στα αντικείμενα, τη
χαρακτηριστική σφραγίδα τους.
Πραγματικά η τεχνοτροπία του Φωτάκη, υποδείχνει βάσιμο τον ισχυρισμό
των εξπρεσιονιστών, ότι η Φύση,- πράγματα και πρόσωπα , ενόργανος
κόσμος αλλά και τ’ άψυχα- μια κανάτα ή ένα φανάρι , ένα κομμένο
πορτοκάλι, ή ένα ανθάκι που πεθαίνει στο βάζο, ζούν μια δεύτερη, μια
εξωτική Ζωή, ή αποκτούν το θείο δώρο της φωνής κάτων από το
Χρωστήρα του Δημιουργού.
Αυτός που είπε και θαρρώ να είναι ο Ουάϊλντ, πως η ωμορφιά, του είδους
ή του πράγματος – ένα τοπείο ή μια νατύρ μόρτ,- αναπλάσσεται στα χέρια
του καλλιτέχνη, οδηγημένου από την έμπνευση του την ψυχικότητα του, το
βλέπει, κατακάθαρα, ο παρατηρητής στην έκθεση Φωτάκι.
Ο << Ψηλορείτης>> του έξαφνα (έργο 29) φεύγει από το δυσβάσταχτο ενός
υψώματος και πέρνει στην αιθεριότητα του αμόλευτου.
Τίποτε δε λεκιάζει την ποιητική σιλουέτα του Βουνού, που, παρθενική
περιμένει τη θωπεία του χιονιού ή του Θεού.
Υπάρχει μεγάλη εναντίωση σήμερα αν το στύλ μόνο η ξεπερασμένη
διδασκαλία των εραστών του ύψους) είναι ο Συγγραφέας.
Όμως το χρώμα στα χέρια ενός ποιητή, είναι ο Ζωγράφος.
Ο Φωτάκις έπειτα από μακρό αγώνα, κατάφερε να δαμάση το χρώμα. Το
έκανε όργανο της Τέχνης του, μέσο για να δώση στο έργο του << πνοήν
Ζωής>>.
Οι <<Δράκοντες>> (αριθ.8) οι <<πυράκανθοι>> (αριθ.25) τα κόκκινα
λουλούδια(αριθ.24), τα <<λουλούδια στον ανήφορο(4), οι <<Αμυγδαλιές>>
(15) δεν είναι μόνο πλάσματα του Θεού αλλά σύγχρονα είναι έργα του
ποιητή – Ζωγράφου.
Το <<Καλοκαίρι>> (αρ.33) δίνει όλο το αίσθημα της πυρής και θαμβωτικής
αυτής ώρας (κι΄ας είναι χειμώνας). Δύσκολα η γλυκιά κι’ ως τόσο
κουραστική αυτή εποχή μπορεί ν’ αποδοθεί, με τόση έκφραση όσο σ’ αυτόν
τον πίνακα.
Στα άψυχα και όμως τόσο λάλα, ταμπλώ της εκθέσεως, συλλαμβάνεις, μ’
ευκολία, μπορεί κανείς να πει το ψυχικό κλίμα του καλλιτέχνη. Οι τέρρες το
βαθύ κόκκινο που χρησιμοποιεί κυρίως ο ποιητής, το ξεφτισμένο κίτρινο,
ώχρα θανάτου, δίνουν στο τοπίο , όλη την θλιμένη έκφραση του
πληγωμένου Δημιουργού του.
Είναι ολοφάνερος ο σπαραγμός, στο <<Φθινόπωρο στο Σικάγο>> τον
περίφημο αυτό πίνακα που βράβεψε ο Δήμος Θεσσαλονίκης. Το πορτοκαλί
χρώμα στο κέντρο του, μοιάζει σα να έπεσε το φως στα λυχνία της
καλοκαιριάτικης Μέρας για ν’ απλώση η μελαγχολική χινοπωρινή ώρα.
Πόση απλότητα αλλά και πόση έκφραση!
Στους θόλους του Αγίου Όρους(αρ.9) οι καλόγεροι ξεφεύγουν από το
ανέκφραστο σχήμα τους.
Θαρρείς πως έχουν απορρίψει ρο <<σαρκίο>> ικανοί να χαμηλώσουν το
Θεό -ίσαμε την ασκητική μετάνοια τους.
Σε λίγες λέξεις, η έκθεσις Φωτάκι έδωσε την ευκαιρία και στους άγευστους
Τέχνης να κατανοήσουν την δύσκολη σημερινή τεχνοτροπία.
Ο εξπρεσιονισμός άφηκε ελεύθερο το πεδίο του καλλιτέχνη – φωτογράφου,
ή του <<πιστού συγγραφέα>> από το πρωτότυπο και γίνεται Δημιουργία.
Κάποιος μυστικός δεσμός συνδέει τη φύση με τον άνθρωπο, τα κτίσματα
με τον κτίστη,
Και συνεπαρμένος ο άνθρωπος, από την αποκάλυψη αυτού του
εσωτερικού στοιχείου , ατενίζει τη νέα δημιουργία με θάμβος και δέος!
ΑΝΔ.
BHMA 1953