Κάποια σύντομα ιστορικά δεδομένα της Ενετοκρατίας, θα ήταν
χρήσιμα πριν την ανάλυση των διατροφικών συνηθειών των
Ελλήνων, κατά την εποχή εκείνη
Ιστορία
Η Βενετία ήταν αρχικά υποτελής του Βυζαντίου και εμάχετο αρχικά
υπέρ του αυτοκράτορα και συγκεκριμένα το 829 μ,χ στη Σικελία, το
840μ,χ στον Τάραντα, το 871μ,χ στην κοιλάδα του Πάδου. Πολύ
σύντομα τρία χρυσόβουλα(Αυτοκρατορικά διατάγματα του
Βυζαντίου), την ανέδειξαν ουσιαστικά σε σύμμαχο και συγκεκριμένα
το πρώτο το 922μ,χ επιτρέπει στα βενετικά πλοία την προσέγγιση
στην Κωνσταντινούπολη, το δεύτερο το 1082 παραχωρεί στους
Βενετούς την ελευθερία διαμετακόμισης εμπορευμάτων σε
ολόκληρη την αυτοκρατορία, εκτός από τον Εύξεινο Πόντο, την
εξαίρεση της από κάθε τελωνιακό δασμό, την παραχώρηση
εργαστηρίων στον Κεράτιο Κόλπο(Κωνσταντινούπολη), καθώς και
τριών αποβάθρων (σκάλες) και το τρίτο τον Νοέμβριο του 1188μ,χ
παραχωρεί και άλλες περιοχές ελεύθερης διακίνησης για τους
εμπόρους και τα εμπορεύματα της Βενετίας
Από τότε η Βενετία κυριάρχησε της οδού προς την Δύση με την
Εγνατία οδό και έτσι μπορούσε να εκμεταλλευθεί τα εμπορικά
πλεονεκτήματα που παραχώρησαν τα χρυσόβουλα και
εγκαταστάθηκαν σε μεγάλο αριθμό στην Κωνσταντινούπολη και τις
τότε μεγάλες πόλεις της αυτοκρατορίας, της οποίας παρέμειναν
θεωρητικά υπήκοοι
Οι Βενετοί επεκτάθηκαν εμπορικά στο Βυζάντιο και επέβαλαν ένα
νέου τύπου συνεταιρισμό, που τα μέλη της μοιράζονταν τα κέρδη
και τις ζημίες ανάλογα με το κεφάλαιο που είχε συνεισφέρει καθένα
τους, γνώρισαν τότε τον χρυσό αιώνα της. Πετύχαιναν καρποφόρες
γαμήλιες συμμαχίες, όσον αφορά τα προϊόντα που συνέρρεαν της
Μαύρης Θάλασσας, της Θράκης και της Κωνσταντινούπολης, της
Μικράς Ασίας, καθώς και στην Κόρινθο, όπου συγκεντρώνετο το
λάδι, οι ελιές και τα ονομαστά μεταξωτά της Πελοποννήσου, στην
Ανατολή τα μπαχαρικά
Η περίοδος αυτή της Ενετοκρατίας διατηρήθηκε περί τους
τρισίμιση(3,5) αιώνες, έναρξη της όπως αναφέρεται αργότερα,
θεωρείται το 1204μ,χ, τότε που οι Ενετοί και Σταυροφόροι σύμμαχοι
τους κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη. Τέλος της θεωρείται το
1566μ.χ, όταν πια κυριάρχησαν παντού οι Τούρκοι και
καταλήφθηκαν τα ενετικά φεουδαρχικά κράτη, που είχαν συσταθεί
στον Ελληνικό χώρο
Επί σειρά αιώνων τμήματα του Ελλαδικού χώρου, έζησαν υπό τις
συνθήκες φεουδαρχικού καθεστώτος, ανάλογα με εκείνα των
Ευρωπαϊκών κρατών της εποχής και μιας κοινωνίας διαιρεμένης σε
τάξεις, συγκεκριμένα ολιγάριθμη αριστοκρατία, αστοί και ποπολάροι
δηλ. λαός. Η Βενετική κυριαρχία ωστόσο χαρακτηρίζεται και από
θετικά στοιχεία, όπως το γεγονός ότι δεν επεδίωξε την εθνολογική
αφομοίωση των υπηκόων της, δεν προσπάθησε να αποκλείσει την
Ελληνική γλώσσα, παρά το ότι η επίσημη ήταν ιταλική και επίσης
επέδειξε ανεξιθρησκία
Διατροφή
Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής η διατροφή των αγροτικών
στρωμάτων ήταν παρά πολύ λιτή και η κύρια διατροφή τους ήταν ο
άρτος ο επιούσιος. Οι δουλοπάροικοι οι οποίοι αποτελούσαν ένα
μεγάλο μέρος του πληθυσμού, τρέφονταν μόνο από ψωμί
κριθαρένιο
Οι αγρότες από τα στάρια που καλλιεργούσαν έφτιαχναν εκτός
από ψωμί, πλιγούρι, τραχανά και όλα τα είδη των τότε γνωστών
ζυμαρικών. Σπάνια έτρωγαν κρέας, κυρίως σε διάφορες εορταστικές
περιόδους, χρησιμοποιώντας οικόσιτα ζώα, όπως κατσίκια,
πρόβατα ή χοίρους, πουλερικά. Από τους χοίρους κυρίως
κατασκεύαζαν παστά ζωικά προϊόντα,καπνιστά χοιρομέρια με λίπος.
Επίσης έπιναν το γάλα των ζώων
Σύμφωνα με αρχειακές μαρτυρίες, τα άγρια χόρτα, το κυνήγι,
καθώς και η αλιεία σε παράλιες περιοχές, κατανάλωναν οι κάτοικοι
στα δύσκολα εκείνα χρόνια. Από τα όσπρια αναφέρονται οι φακές
και τα φασόλια. Η διατροφή όμως των αρχόντων ήταν ποικίλη και
πλούσια σε ποσότητα και ποιότητα
Μαγειρικά σκεύη
Οι φτωχοί βασικά χρησιμοποιούσαν την εσχάρα ουσιαστικά το
μαγκάλι τοποθετημένο σχεδόν πάντα στην είσοδο της οικίας.
Κάποιοι που είχαν την δυνατότητα τον εψητήρ, ένα δοχείο για
βράσιμο, όπως και η χύτρα, ίσως πιο μικρό σε μέγεθος
Οι άρχοντες έψηναν το κρέας στη σούβλα τον οβελό(κρατευταί),
στερεωμένη σε κάποια ξύλινα στηρίγματα, επίσης τον λέβη, ένα
βαθύ χάλκινο αγγείο, με τη βοήθεια κάποιου τρίποδα, μιας και δεν
είχε πόδια, αλλά ούτε και χειρολαβές , όπου έβραζαν τις τροφές που
ήθελαν
Υπήρχαν σε χρήση και κάποια πήλινα σκεύη, χωρίς λαβές, τα
οποία είχαν και καπάκι
Την μέριμνα παρασκευής των φαγητών στο σπίτι είχαν οι γυναίκες
ΤΡΙΠΟΔΙΑΝΑΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ
ΧΗΜΙΚΟΣ
(Τ.Υπ.Αγοράς Τροφίμων)