ΑΠ’ ΟΣΑ ΘΥΜΟΥΜΑΙ
Του <<Παλαιού>>
Όλο το διάστημα της Τουρκοκρατίας η Επαρχία Σφακίων ήτο στην στην πραγματικότητα
ελεύθερα.
Όλοι οι Έλληνες επλήρωναν <<χαράτσι>> και μόνον οι Σφακιανοί δεν πλήρωναν ποτέ.
Εμπόριο έκαναν με το εξωτερικό χωρίς δασμούς και περιωρισμούς από τελωνεία και
ελέγχους. Έτσι ήτο εύκολη η εισαγωγή όπλων μπαρουτιού και άλλων πολεμικών
ειθδών χωρίς να των γίνεται καμμία πραγματική παρατήρησις.
Στα υπόγεια του ιατρού Σηφάκι Ξεν. Χατζηγρηγόρη στη χώρα Σφακίων ήτο
πυριτιδαποθήκη.
Ένα βαρέλι φαίνεται πως ήτο σπασμένο και κατά τη μεταφορά εχύνετο στο δρόμο το
μπαρούτι.
Παιδιά παίζοντα άναψαν ένα σπίρτο για να κάψουν το μπαρούτι του δρόμου και να
διασκεδάσουν. Το πύρ όμως μεταδόθη επήρε η αποθήκη φωτιά έγινεν ένα τραγικόν
πυροτέχνημα επετάχθηκεν όλο το σπίτι στον αέρα και μαζύ με το σπίτι και τα μέλη της
οικογένειας του Γιατρού δηλ. Η γυναίκα του και τρία αγόρια.
Τέτοια ήτο η έκριξις ώστε η πλεξούδα της Χατζηγρηγόρενας βρέθηκε σε μεγάλην
απόστασιν από το σπίτι της.
Από το δράμα αυτό εσώθη ο Γιατρός που ήτο στο Φαρμακείο του , η κόρη του η Ελένη
που είχε σταλή να του πή πως το φαϊ ήτο έτοιμο για το μεσημέρι και ο Γεώργιος ο
οποίος φαίνεται δεν ήτο και τόσο φρόνιμο παιδί και το είχε πάρει μια γειτόνισσα για να
ησυχάση.
Από τους διασωθέντας ο Γιατρός ήτο κατόπιν ο Διευθυντής των Επαναστατικών
Νοσοκομείων εις τας Επαρχίας Σφακίων και Αποκορώνου κατά τας επαναστάσεις 1866
και 1877 εχρημάτισε δε κατ’ επανάληψιν Βουλευτής Πληρεξούσιος ως ελέγοντο τότε
αντιπροσωπεύσας την επαρχίαν του τιμίως και ευσυνηδήτως ζων ως αληθής
ευπατρίδης.
Η διασωθείσα κόρη του η Ελένη είναι κατόπιν Κα Βολουδάκη μητέρα του Βουλευτού
Μανούσου και του Σήφη Βολουδάκη και η οποία πέθανε προ ημερών στα Χανιά
αιωνόβιος.
Έτερος διασωθείς ήτο ο Γεώργιος Χατζηγρηγόρης όστις είχε γεννηθή κατά το έτος 1853
στη Χώρα Σφακίων.
Και το τοπικό περιβάλλον και αι οικογενειακές παραδόσεις του ενέπνευσαν ανώτερο
πατριωτισμόν και υψηλότερα ιδανικά. Ηθέλησε να ακολουθήση το επάγγελμα του
πατρός του και ενεγράφη στην ιατρικήν του Εθνικού Πανεπιστημίου.
Ανεμίχθη εις όλας τας πατριωτικάς εκδηλώσεις της εποχής εκείνης. Εξελέγει
υπολοχαγός της Πανεπιστημιακής Φάλαγγος και έγινε <<Κύριον Μέλος>> της Εθνικής
Αδελφότητος>> Κρητικόν Κέντρον προεδρευόμενον από τον Ιωάννην Ζυμβρακάκην του
οποίου υπήρξε Γραμματεύς.
Όταν εξερράγη η Επανάστασις του 1877 εγκατέλειψε τα φάρμακα και την πέννα,
εφόρεσε το ένδυμα του επαναστάτου και με το ντουφέκι στο χέρι μάχεται μεταξύ των
πρώτων, ότε και τραυματίζεται στη θέσι <<στον Πόρο του Αλιγάνου>> των Κεραμικών
Χανίων>>.
Μετά το τέλος της Επαναστάσεως η Επαρχία του τιμώσα αυτόν τον εξέλεξε Βουλευτήν
κατ’ επανάληψη διακριθέντα δια το θάρρος της γνώμης του και τον ανιδιοτελή τρόπον
της εκπληρώσεως των καθηκόντων του.
Κατά το έτος 1888 μετώκησεν εδώ, όπου ενυμφεύθη την κόρην του Μανούσου
Μαυρατζά Προξένου της Ρωσσικής Αυτοκρατορίας.
Ότε δε κατά το έτος 1891 απέθανεν ο Μαυρατζάς τον διεδέχθη ο Χατζηγρηγόρης εις την
θέσιν του Προξένου.
Επηκολούθησαν σοβαρά πολιτικά και επαναστατικά γεγονότα κατά το 1893. Κατά το
1895-1898 η Μεταπολίτευσις.
Η Διεθνής Κατοχή της Κρήτης κατά το διάστημα δε τούτο έδειξεν ο Χατζηγρηγόρης και
το θάρρος της γνώμης και την τόλμην του.
Είναι γνωστόν ότι κατά την τελευταίαν Επαναστατικήν περίοδον της Κρήτης έγιναν
σφαγαί και στο Ηράκλειο και στα Χανιά δύο φορές, Αν δεν έγιναν εδώ στο Ρέθυμνο
τούτο οφείλεται στο θάρρος και στη τόλμη του Χατζηγρηγόρη υπό την ιδιότητα του
Προξένου της Ρωσσίας.
Ο Τουρκικός πληθυσμός τον εσέβετο ως ιατρόν. Και ο Κοραής είχε παρατηρήσει ότι
μόνο τους ιατρούς εσέβοντο οι Τούρκοι. Ο Πασσάς τον εφοβείτο γιατί του μιλούσε
ευθέως και ευθαρσώς.
Η Αυτοκρατορική Κυβέρνησις της Ρωσσίας τον πρόσεχε και ήκουε τας υποδείξεις του.
Όταν η Οικογένεια του παρεδώση στη δημοσιότητα το Αρχείον του θα διαπιστωθούν
όλα αυτά.
Κατά το διάστημα της Ρωσσικής κατοχής πολυτιδώς και πολυτρόπως εξυπηρέτησε τον
τόπον.
Το Νοσοκομείο Ρεθύμνης εκεί που είναι τώρα το Σχολείο Χωρ/κής εκτίσθη δαπάναις
του Τσάρου Πασών των Ρωσικών Νικολάου και απέθανε τον Αύγουστον του 1937 και
εκηδεύθη μεγαλοπρεπώς ως του άξιζεν εν μέσω τέκνων επιφανή θέσιν κατέχον στη
Κοινωνία. Άλλοτε είχα υποδείξει να ονομασθούν δυο δρόμοι προς τιμήν των
συμπολιτών Παύλου Βλαστού και Εμμ. Βιβιλάκη.
Με ικανοποίηση βλέπω πως εδόθησαν τα ονόματα των σε δυο δρόμους όχι βέβαια πως
υπεδείχθη παρ’ εμού αλλά γιατί τούτο ήτο το πρέπον.
Θα είναι σύμφωνον προς την ηθικήν τάξιν και την αρετήν αν δοθή και το όνομα του
Γιατρού Γ. Χατζηγρηγόρη σε ένα ακόμα δρόμο.
ΕΝΑΣ ΠΑΛΑΙΟΣ