Του Ανδρέα Σταυρουλάκη
Με μια μετάθεση που πήρε ο Αλέκος άλλαξε υπηρεσιακή ζωή. Ανάπνευσε τον ελεύθερο αέρα που του πρόσφεραν ο νέος Προϊστάμενος, η νέα Περιφέρεια, το νέο σχολείο, το νέο κοινωνικό περιβάλλον. Με τον Χ5 συνεργάζονται αρμονικά. Είναι ο νέος Επιθεωρητής του με τον οποίο αλληλοεκτιμούνται. Συνεργάζονται στο ίδιο σχολείο. Μετά τη Γερμανική Κατοχή τα γραφεία αμφοτέρων των Επιθεωρητών στεγάζονταν εις γραφεία των σχολείων. Τούτο ήτο εις βάρος της ομαλής λειτουργίας των. Τα γραφεία προωρίζονταν για το προσωπικό. Όμως άπαξ και βρήκαν άσυλο, δεν εννοούσαν να τα εκκενώσουν. Ισχυρίζονταν πως το Κράτος, δεν χορηγούσε πιστώσεις. Αλλά, περί αυτού άλλοτε. Επανέρχομαι στο θέμα. Οι σχέσεις Επιθεωρητή και Αλέκου ήσαν άριστες. Ούτε φαινόταν πιθανή σκιά να τις αμαυρώση. Με την πρώτη του έκθεση ο Χ5 ανέβασε βαθμολογικά τον Αλέκο από 19 του Χ2 εις 23,5. (Άριστα ήτο το 25). Ο Αλέκος πριν βρίσκοταν στην ουρά της φάλαγγος. Ουραγό της περιφερείας τον είχε ο Χ2.
Σε μια του εισήγηση προς το Υπηρεσιακό Συμβούλιο που υπάρχει και σήμερα στα χέρια του Αλέκο ο Χ5 έγραφε: «Ο Αλέκος, υπηρετών λίαν δεξιώς και λίαν ευδοκίμως ως Διευθυντής του σχολείου κλπ.».
Μέλι γάλα λοιπόν Επιθεωρητής και Δασκάλοι. Ο Αλέκος άρχισε να προσαρμόζεται στη νέα κατάσταση.
Δεν του αρέσει πολύ αυτή η πληθωρική οικειότητα. Αλλά την ανέχεται. Εύχεται ενδόμυχα να διατηρηθή μέχρι τέλους. Πράγμα, που πολύ φοβόταν. Και δυσπιστούσε. Είχε το ελάττωμα να μη μπορεί να γίνεται πολύ θερμός, διαχυτικός, εκδηλωτικός όπως άλλοι, που τον είχαν περιβάλλει με απεριόριστη θέρμη: «Μη στάξη και μη βρέξη».
Έννοιωθε λοιπόν πως δεν αντέχει… Δεν βγαίνει στα μέτρα του κλοιού των φίλων.
Αρκείτο στην τυχαία κι όχι την επιδιωκόμενη, την εξεζητημένη συνάντηση κι επαφή. Κυρίως περιοριζόταν στις υπηρεσιακές επαφές. Βαρυνόταν άλλως τε από φόρτο εργασίας.
Μετά παρέλευση οκταμήνου από τις αφίξεώς του στην πόλη μας πλησίασαν οι παραμονές της ονομαστηρίας εορτής του Χ5. Οι καλοί του φίλοι φυσικά μια τέτοια ευκαιρία περίμεναν. Να εκδηλώσουν την απέραντη αγάπη τους μ’ ένα αξιόλογο δώρο. Ένας από αυτούς ανάλαβε να μυήση τον Αλέκο:
-Αλέκο, τώρα στη γιορτή του Επιθεωρητή σκεφθήκαμε να του προσφέρωμε ένα δώρο: Πρώτη φορά γιορτάζει αφ’ ότου μας ήλθε… Τι γνώμη έχεις;
Ο προτείνας ήτο σοβαρός συνάδελφος, καθ’ όλα αξιοπρεπής, χαρακτήρας ακέραιος, άνθρωπος εξαιρετικού ήθους, συνήλικος του Αλέκου. Δεν ξαίρω αν αυτός πρώτος συνέλαβε τη σκέψη ή άλλος τις. Δεν έχει πάντως σημασία. Το βέβαιο είναι ότι τη συμμερίσθηκε από αγνή πρόθεση κι όχι απώτερη ιδιοτέλεια. Έτσι κι αλλοιώς είχε την εύνοια του.
Τη χρονική αυτή περίοδο, δεν υπήρχε τουλάχιστο γνωστή, ύποπτη συναλλαγή στην περιφέρεια. Ο Επιθεωρητής Χ2 μπορεί να είχε άλλα ελαττώματα και λόξες. Στο θέμα αυτό όμως, προς τιμήν του υπήρξε βράχος ηθικής. Απέκρουσε προσφορές ευγενείς αγνών φίλων του, που γίνονταν χωρίς πρόθεση εξαγοράς του. Δεν εδέχθη να του στείλουν ούτε ένα εκλεκτό φρούτο ιδικής των παραγωγής. Θα ήτο αδικία να το αποσιωπήσω. Το σημειώ ευχαρίστως στο ενεργητικό του. Ακόμη ήτο ηθικός, ενάρετος και άριστος οικογενειάρχης. Τα «πεσκέσια» (δώρα) είχαν εξαφανισθή κατά την εποχή του.
Τώρα ο Αλέκος βρέθηκε σε πολλή δύσκολη θέση. Κατελήφθη εξ απροόπτου. Απροετοίμαστος. Μισούσε το μέτρο. Υποτέλεια του απόδιδε. Όμως ενέδωσε. Δεν αντέδρασε. Υπόκυψε. Από ντροπή, θέλετε; Από ψυχολογικούς λόγους; Τον επηρέασε η διάστασή του προς τον προηγούμενο. Ίσως. Το αληθές είναι ότι πιάστηκε στο δόκανο. Δεν αποτέλεσε παραφωνία:
-Όπως νομίζετέ. Σ’ ό,τι αποφασίσετε είμαι σύμφωνος, απάντησε ο Αλέκος στον καλό φίλο και συνάδελφό του.
Και βέβαια για πρώτη φορά η χειρονομία προσφοράς δώρου στην ονομαστική γιορτή του ούτε μεμπτή ούτε αξιοκατάκριτη ήταν. Αντίθετα μπορεί να ήταν επεβεβλημένη. Αλλά να περιορισθή σε σύνηθες δώρο. Άνευ υλικής αξίας. Ένα καλό βιβλίο π.χ. Ένα μπιμπελό γραφείου. Μια ανθοδέσμη.
Ας ιδούμε όμως τη συνέχεια.
Ένα ρολογάκι χεριού μάρκας Ζενίθ κομψό, αξίας 1.500 δραχμών ήτο το ομαδικό δώρο 30 δασκάλων.
Πλήρωσε ανά 50 δρχ. έκαστος. Κι ο Αλέκος φυσικά, με τη σκέψη πως, δεν θα επαναληφθή το πείραμα συμμετέσχε. Πρώτη φορά είναι… ας πάη στα κομμάτια. Η εκλογή του ωρολογίου, δεν ήτο συμπτωματική. Ένας ή μία από τους πρωτοστατήσαντες ρώτησε τον ίδιο:
-Κύριε Επιθεωρητά… Οι συνάδελφοι ετοιμάζουν κάτι στην γιορτή σας. Τι θα προτιμούσατε…
Εκείνος βέβαια προσποιήθηκε ως συνήθως πως είναι περιττό… Πως αρκούν οι ευχές… Στην επιμονή όμως του προτείναντος τους άφησε ελευθερία εκλογής.
-Μα κ. Επιθεωρητά…. Πρόκειται περί ομαδικού δώρου. Θα είναι σοβαρώτερης αξίας… Τι σας αναγκαιοί; Μήπως ρολόγι καλό… π.χ.;
-Έχω ρολόγι… Δεν έχει όμως η κόρη…
-Ε… τότε εν τάξει…
Έτσι έγινε η πρόκριση κι η πραγματοποίηση.
Μετά ένα έτος έφθασε η δεύτερη ονομαστήρια γιορτή του Χ5. Κατά το μεσολαβήσαν διάστημα είχαν εκδηλωθή πολλές διαφωνίες μεταξύ Αλέκο και Χ5. Βλέπετε, συστέγαση στο σχολείο. Πολλή συνεργασία και επαφή. Σύγκρουση υπηρεσιακών θεμάτων. Διάφορος τρόπος σκέπτεσθαι. Διαφορετικές αντιλήψεις. Οι κοινωνικές επαφές είχαν περιορισθή. Μόνον οι υπηρεσιακές σχέσεις παρέμεναν κατ’ ανάγκη. Έτσι έφθασαν οι παραμονές της γιορτής. Δεν είχε ερωτηθή ο Αλέκος περί δώρου. Κι ήτο ικανοποιημένος. Παρά ταύτα στην κατάσταση μισθοδοσίας του εκ καθαριστή Αποδοχών της Περιφερείας παρατήρησε μια στήλη εισφορών. Στο όνομά του ουδέν αναγραφότανε. Ούτε ρωτήθηκε από τον Εκκαθαριστή. Μετά καιρό πληροφορήθηκε πως του δωρήθηκε ένα μεταλλικό γραφείο αξίας 2.500 δρχ. Προσποιήθηκε τον αδιάφορο. Δεν εξέφερε κρίσεις!! Προφανώς σκόπιμα κρατήθηκε μακράν. Αν καθ’ υπόδειξη του Χ5 παραμερίσθηκε ή με πρωτοβουλία των συνεργατών του, δεν είμαι σε θέση να βεβαιώσω.
Εν πάση περιπτώσει ο Αλέκος, δεν συνεισέφερε στην αγορά του γραφείου ούτε ποτέ πια στο μέλλον. Μια κι έξω η συμμετοχή του στο ρολόι.
Οι τυπικές σχέσεις συνεχίζονται. Μετά παρέλευση του εγένετο πρόταση από εγκάρδιο φίλο, αλλά και φίλο του περιβάλλοντος:
Βρε Αλέκο, έλα να πάρης για το σχολείο σου το Μεταλλικό γραφείο. Μόνο 2.000 δρχ. Δεν χρειάζεται στον Επιθεωρητή. Μόνο το σχολικό σου Ταμείο έχει οικονομική ευχέρεια.
-Τι να το κάνω βρε Βλάσση. Το σχολείο μου δεν έχει έλλειψη. Αλλά ας μου εκκενώση το γραφείο και θα το κρατήσω προς επίπλωση του.
-Τίποτε, πάρε το, ανεξάρτητα, από αυτό.
-Όχι. Τα χρήματα του σχολείου έχουν ιερώτερο προορισμό. Δεν το παίρνω, είπε ο Αλέκος.
Το πήρε άλλος συνάδελφος της πόλεως. Πιστεύω να υπάρχη και σήμερα. Ο Χ5 ωστόσο γκρίνιαζε εμφανώς έκτοτε του Αλέκο. Ως του εκμυστηρεύθηκε αργότερα ο μεσολαβητής η πρόταση εξαγοράς τους γραφείου από τον Αλέκο εγένετο καθ’ υπόδειξη του ιδίου Χ5. Υπό εχεμύθεια φυσικά
Και εδώ είναι το μεμπτό. Ότι απόβλεπε εις υλικά οφέλη. Αυτό γινόταν όλα τα χρόνια. Υπόθαλπέ, το κατά τα άλλα ευγενές έθιμο. Ανεχόταν δώρα σοβαράς αξίας. Καθαρή καπηλεία και εκμετάλλευση της εξουσίας που ασκούσε. Θα ειπή τι έπρεπε να κάνη; Απλούστατα. Να μη δέχεται πέραν των ευχών.
Κρίνω περιττόν να συνεχίσω, για τα ίδια πράγματα τα οποία ήδη κατέστησαν κοινότυπα. Η τυχόν συνέχισή των είμαι βέβαιος θα αποβή ανιαρή προς το αναγνωστικό κοινό γιατί ομολογώ πως απέβη και προς τον γράφοντα.
Σωρεία παρόμοιων περιπτώσεων κατέχω. Όλες οι ίδιες. Ελαφρές παραλλαγές εμφανίζουν. Αφήνω λοιπόν τον Τομέα αυτό με τη δήλωση πως έφυγαν απ’ εδώ τινές με Επιπλώσεις καλλιτεχνικώτατης κατασκευής και είδη κουζίνας: Ψυγεία, Ηλεκτρικές κουζίνες, θερμοσίφωνες κλπ. Δεκάδων χιλιάδων Δραχμών, όλα δώρα -αναμνηστικά του όμορφου Τόπου μας. Ευτυχώς, αυτά ανήκουν πια στο παρελθόν. Ας τα καλύψη η λήθη. Και ας τα αποδώσωμε στην επάρατη Κατοχή που τόσες κληρονομιές και τόσο άγχος και φρίκη αφήκε σαν μαράζι στη γενεά μας. Όλων αυτών κορωνίδα το ξέπλυμα των συνειδήσεων. Σε νέο τομέα εισερχόμαστε σήμερα:
Στο Διοικητικό.
Θα ασχοληθούμε με τα σοβαρότερα διοικητικά σφάλματα. Ενέργειες που λαμβάνονταν όλως πρόχειρα, χωρίς βαθύτερη έρευνα κι άσχετα προς τις δυσάρεστες επιπτώσεις που συνεπάγονταν.
Όταν ο Αλέκος κατήλθε με μετάθεση στην Πόλη από την Ύπαιθρο, οι τρόφιμοι του Εθνικού Ορφανοτροφείου Ρεθύμνης φοιτούσαν στο 2ον Σχολείο. Ο αριθμός των φοιτώντων υπερέβαινε τους 450 μαθητές. Σύνθεση προσωπικού η συννήθης: 3 άρρενες, 3 θήλεις. Λειτούργησε έτσι 1-2 έτη. Βραδύτερον ιδρύθη το 5ον σχολείον Καλιθεάς, ακριβώς, όπισθεν του περιβόλου του Ορφανοτροφείου. Οι τρόφιμοι 60 ως έγγιστα εφοιτούσαν έκτοτε σ’ αυτό. Αυτομάτως επήλθε αποσυμφόρηση του 2ου Σχολείου. Η λειτουργία του κατέστη ομαλώτερη. Το Ορφανοτροφείο είχε ίδιο σχολείο οργανικό μονοθέσιο. Δεν είμαι σε θέση σήμερο να γνωρίζω πότε ιδρύθη και γιατί είχε ανασταλή η λειτουργία του τότε. Λίγο αργότερα λειτούργησε το οργανικό μέσα στο κτήριο του Ιδρύματος. Κάποτε τοποθετήθηκε σαν δάσκαλος, φίλος μου που, για λόγους υγείας, δεν έπρεπε να διδάσκη.
Πολύ ορθώς ο Χ7 προήλθε στην απόφαση να τον προσλάβη βοηθό γραφείου. Απόφυγε όμως παράλληλα να τοποθετήση, ως επεβάλλετο άλλο δάσκαλο στο σχολείο Ορφανοτροφείου προς συνέχιση της λειτουργίας του.
Αντί τούτου εισηγήθη στον τότε Νομάρχη, κι εκείνος υιοθέτησε, την αναστολή της λειτουργίας του και την διασπορά των τροφίμων μαθητών του ιδρύματος εις τα λοιπά πολυθέσια σχολεία της πόλεως. Με απόφασή του κατάνειμε ο Χ7 τις Τάξεις. Για τη Γ’ τάξη με 19 μαθητές καθώρισε το σχολείο του Αλέκο. Για τις Ε΄ Στ΄ νομίζω το σχολείο της Σωχώρας κ.ο.κ.
Η ως άνω ενέργεια ήτο άστοχη. Δημιούργησε πολλά προβλήματα. Έρριξε «λάδι στη φωτιά». Επυρπόλησε τις επισφαλείς άλλως τε σχέσεις του Αλέκο και Επιθεωρητή Χ7. Θα διερωτώνται πολλοί τι το παράξενο περιέκλειε η ενέργια του Επιθεωρητή; Ίσως ήτο κι επαινετή αφού εξοικονομούσε ένα δάσκαλο. Το θέμα ήτο ουσιαστικώτερο. Σπουδαιότερο. Κι η απόφαση της διασποράς των ορφανοπαίδων στα σχολεία της πόλεως υπήρξε καρπός επιπολαιότητος, ελαφρής σκέψεως ίσως δε και εμπάθειας. Πολλές διδακτικές δυσχέρειες προεκάλεσε στη λειτουργία των σχολείων εις τα οποία προσκολλήθηκαν τα Ορφανόπαιδα προς φοίτηση:
α) Η Γ΄ τάξη του Βου σχολείου (Καμαράκι) που ήτο Διευθυντής ο Αλέκος είχε 56 μαθητές. Με την προσθήκη των 19 ορφανών οι φοιτώντες ανήλθαν τις 75. Αλλά δεν ήτο αυτή τάξη σχολείου πλέον. Ήτο μπουλούκι. Τι γράμματα θα διδάσκονταν; Κατά σύμπτωση δίδασκε στη Γ΄ τάξη Διδασκάλισσα: Φιλότιμη, ευσυνείδητη αλλά ηπίου, μαλακού, ειρηνικού χαρακτήρα. Ήτο αδύνατον να χειραγωγήση την τάξη και να επιβληθή εις 75 παιδιά. Πολύ περισσότερο όταν τα 19 ήσαν ορφανά, που έρρεπαν στην πρόκληση αταξίας και θορύβου.
Ο Αλέκος φυσικά αντέδρασε. Όπως θα έπραττε οιοσδήποτε άλλος. Μόλις του ανεκοινώθη η απόφαση συνέταξε αναφορά προς τον Χ7. Αντετίθετο στην εφαρμογή τέθιου μέτρου. «Θα καταστρέψη, τόνιζε, την ομαλή και αποδοτική λειτουργία του σχολείου». Ανάπτυσσε περαιτέρω τους λόγους που συνηγορούν υπέρ της λειτουργίας του ιδίου σχολείου του Ιδρύματος και της παραμονής των τροφίμων εντός αυτού. β) Εκ των σοβαρωτέρων λόγων ήτο η απόσταση από του Ορφανοτροφείου μέχρι Σωχώρας. Την υπολογίζω εις 1000 μέτρα. Ταύτην υποχρεούνταν να διασχίζουν τα ορφανά τετράκις της ημέρας υπό το δριμύ ψύχος του χειμώνα, τον καύσωνα του καλοκαιριού, και υπό βροχή, χωρίς ομβρέλλες και αδιάβροχα. Ποιος γονέας θα δεχόταν μια τέτοια λύση, αν είχαν το ορφανά γονείς. Θα προτιμούσαν να μη μάθουν τα παιδιά τους γράμματα παρά να υποβληθούν στις ταλαιπωρίες, και τους κινδύνους των τροχοφόρων της Λεωφόρου, εκ περισσού. Δυστυχώς ο Χ7 έμεινε αμετάπειστος και ανένδοτος στις απόψεις του. Έθεσε σε εφαρμογή το μέτρο. Οι γονείς των μαθητών του Γ΄ σχολείου γογγύζουν και διαμαρτύρονται. Παρουσιάζονται αλληλοδιαδόχως Επιτροπές στον Νομάρχη και παραπονούνται. Ο Αλέκος επανέρχεται με δεύτερη αναφορά με την οποία, δεν αποκρύπτει πως θα τεθή το θέμα δια των γονέων ενώπιον των Υπουργών Παιδείας και Προνοίας για την εσφαλμένη λύση που ταλανίζει μαζί με τα ορφανά, τους μαθητές των τάξεων που προσκολλήθησαν. Έγιναν πληθωρικές. Όταν ο κανονικός αριθμός μαθητών μιας τάξεως είναι ο 30, τίνε αποτελέσματα θα έχη η διδασκαλία σε τάξεις με 50, 60, 75 μαθητές; Οι αναπνοές μόνον των μαθητών δημιουργούν θόρυβο και αταξία. Έλεγχος τετραδίων γραπτών εργασιών των μαθητών, δεν είναι δυνατόν να γίνη στα περιωρισμένα πλαίσια των 35 λεπτών εκάστης διδακτικής ώρας.
Κατά σύμπτωση ένα μεσημέρι των ημερών αυτών που τα πνεύματα των γονέων ήσαν εξημμένα και περιεφέρετο αναφορά παραπόνων προς υπογραφή υπό των γονέων του σχολείου, προς υποβολή της στους Υπουργούς, πρωτοφανούς εντάσεως βροχή εκσπάσασα αιφνιδίως κατέλαβε τη φάλαγγα των ορφανών στη Πλατεία Τεσσάρων Μαρτύρων. Σχόλαζαν κι επέστρεφαν από το Γ΄ σχολείο Σωχώρας στο Ορφανοτροφείο. Η βροχή άχνιζε, κάπνιζε, κι η Λεωφόρος είχε πλημμυρίσει. Δεν έμεινε στα άτυχα ορφανά «στεγνή κλωστή». Κούρνιασαν στα πεζοδρόμια, βρεγμένα. Προκάλεσαν τη συμπάθεια και τον οίκτο των συμπολιτών. Ο Αλέκος βρισκόταν στο παληό Ταχυδρομείο.
Είδε τα ορφανά διερχόμενα. Τα πόνεσε η ψυχή του. Ωπλίσθηκε από ένα ακόμη αδιάσειστο επιχείρημα συνηγορούν υπέρ των απόψεων που υποστήριζε. Η εικόνα των βρεγμένων ορφανών προστέθηκε στην αναφορά προς τα Υπουργεία. Η απάντηση ως τόσο του Επιθεωρητή στην αναφορά του Αλέκο, σαν Διευθυντή Σχολείου υπήρξε και πάλι αρνητική. Η προσπάθεια του να αποτρέψη τον πληθωρισμό της Γ΄ τάξεως κι η άμυνα του να διατηρηθή η ομαλή λειτουργία του σχολείου, ως μέχρι τούδε, δεν βρήκαν δυστυχώς ανταπόκριση. Ο Αλέκος είναι αποφασισμένος να φθάση στα άκρα. Πιστεύει πως ο Χ7 αντιφρονεί από εμπάθεια. Γιατί η δοθείσα λύση της διασποράς των ορφανών στα σχολεία της πόλεως, ειδικά στο Ρέθυμνο απεδείχθη μετέωρη, ανεδαφική αντιπαιδαγωγική κι αντικοινωνική. Το στηριζόμενο σε κοινωνικούς λόγους επιχείρημά του είχε κλονισθή, είχε ατονίσει απ’ όλες τις πλευρές. Ισχυριζόταν πως «πρέπει να φοιτούν τα ορφανά εις τα κοινά σχολεία για να συγχρωνίζωνται με τ’ άλλα παιδιά και να αμβλύνεται το συναίσθημα της μειονεξίας από την ορφάνια των». Είχε βέβαια κάποια βάση. Όχι όμως τόσο ισχυρή ώστε να αποτελέση λόγο ανωμαλοποιήσεως της λειτουργίας των άλλων σχολείων! Επιμένει ωστόσο ο Χ7. Επιμένει κι ο Αλέκος στις απόψεις του. Διευθυντής και Επιθεωρητής έρχονται σε πλήρη διάσταση. Ο Αλέκος φέρει το θέμα στη δημοσιότητα. Με τη φροντίδα του δημοσιεύονται στον Ημερήσιο Τύπο σχετικά σχόλια.
Το άστοχο μέτρο του κλεισίματος του οργανικού σχολείου του Ορφανοτροφείου και της διασποράς των ορφανών στα σχολεία της πόλεως είχε, πλην των άλλων σαν συνέπεια, να κάμη πληθωρικές τάξεις με 50 – 60- 70 μαθητές. Τούτο σημαίνει πως κατέστη ανώμαλη και πλημμελής η λειτουργία των σχολείων που έγιναν «λόχοι» προσκολλήσεως. Η άρνηση του Επιθεωρητή να προβή στην ανάκληση του ως άνω μέτρου προκάλεσε ευρύτατο σάλο. Η δυσφορία των γονέων, ιδίως του 2ου σχολείου του οποίου αχρηστεύθηκε πλήρως η Γ΄ τάξη, κορυφώθηκε. Οι παραστάσεις των προς τον Νομάρχη απέβησαν άκαρπες. Δυστυχώς ο έντιμος και δραστήριος εκείνος άνθρωπος έπεσε θύμα της λανθασμένης εισηγήσεως του Επιθεωρητή. Υιοθέτησε το μέτρο και το νομιμοποίησε. Η «Κρητική Επιθεώρηση» συμμεριζόμενη τις απόψεις των γονέων προέβη στη δημοσίευση, την 6 Δεκεμβρίου, του εξής σχολίου.
«Δεν ευρίσκομεν ορθήν και δικαίαν την Απόφασιν περί κλεισίματος του Οργανικού Σχολείου Ορφανοτροφείου και της διασποράς των 70 τροφίμων αυτού Ορφανών, εις τα ανά την πόλιν Δημοτικά Σχολεία. Ουδείς σκοπός εξυπηρετείται και ουδεμία ωφέλεια προσπορίζεται. Μόνον πολλαπλαί βλάβαι προέκυψαν: α) Τα πλείστα των Δημοτικών Σχολείων πληθωρικά όντα και πρότερον απέβησαν πληθωρικότερα δια της προσθήκης μέρους των Ορφανών. Η λειτουργία των σχολείων τούτων κατέστη δυσχερής. Η Γ΄ τάξις λ.χ. του Β΄ σχολείου έχουσα 56 μαθητάς και δεχθείσα 19 ορφανά αριθμεί σήμερον 75 και η λειτουργία της κατέστη προβληματική. Και οι πρώτοι μαθηταί και τα ορφανά θα ζημιωθούν διότι είναι μεν εργατικωτάτη φιλότιμη και ευσυνείδητη η οικεία διδασκάλισσα αλλά με τοιούτον όγκον μαθητών αδύνατον να έχωμεν αποδοτικήν εργασίαν. Οι γονείς δεδικαιολογημένως παραπονούνται και διαμαρτύρωνται.
β) Τα ορφανά, δια της τετράκις της ημέρας διαδρομής των μέχρι Σωχώρας (Γ΄ σχολείον 1.000μ. περίπου) ή τα Τούρκικα, καταφθάνουν κουρασμένα, και σπουντιώντα, εις το σχολείον, δεν μένει εις ταύτα επαρκής χρόνος προπαρασκευής των εις το Ορφανοτροφείον ιδίως κατά την μεσημβρίαν, ο δε χρόνος των καταναλίσκεται εις τους δρόμους. Πλην του ότι δε, δεν πρόκειται να τύχουν της προσηκούσης εκπαιδεύσεως υφίστανται, μίαν άνευ προηγουμένου ταλαιπωρίαν. Αμφιβάλλομεν αν, εάν ήσαν τέκνα των συλλαβόντων την ιδέαν του κλεισίματος του σχολείου των, θα συγκατένευον να βλέπουν ταύτα διασχίζοντα τας οδούς υπό βροχήν καθ’ όλον τον χειμώνα, άνευ επανωφορίων, αδιαβρόχων, ή ομβρελλών, τσαλαβουτούντα εις τας πλημμύρας και με βρεγμένα ενδύματα και υποδήματα να προχωρούν σκυμμένα προς το Εθνικόν Ίδρυμα… Ουδείς θα αντήλλασε ένα σχολείον, έστω τρώγλην που θα ελειτούργει εντός του Ιδρύματος, με ένα Αμερικανικόν Κολλέγιον εις την Σωχώραν!! Αλλά δεν έχουν τα δυστυχισμένα γονείς!! Ούτω και πέρυσι επειράθη η εφαρμογή της ιδίας λύσεως. Και εταλανίσθησαν τα άμοιρα επί δίμηνον ίσως. Εδέησε να διαμαρτυρηθώμεν από της ιδίας στήλης δια να συνέλθουν οι υπεύθυνοι και να διευθετήσουν το ζήτημα, δια του ανοίγματος του ιδίου σχολείου, αποσπανθέντος άρρενος διδασκάλου. Διατί να μην συνεχισθή το αυτό μέτρον και κατά το τρέχον σχολ. Έτος. Ειδικώς δια την πόλιν μας δεν έχει εφαρμογή η άποψις του υπουργείου Προνοίας περί συμφοιτήσεως των Ορφανών μετά των γηγενών μαθητών, ίνα συγχρωτίζωνται μετ’ αυτών κλπ. Αφ’ ενός διότι τα έτερα σχολεία μας είναι πληθωρικά και αφ’ ετέρου διότι λόγω του απομεμακρυσμένου των αποστάσεων αίτινες χωρίζουν τα εις το Δυτικόν άκρον της Πόλεως σχολεία, από του Ορφανοτροφείου, κειμένου εις το ακραίον Ανατολικόν, καθίστανται απρόσιτα, εις την φοίτησιν των ορφανών.
Δεν δυνάμεθα εντούτοις να αποκρύψωμεν, κατά τίνα λογικήν προυτάθη και ενεκρίθη η προαγωγή -ως ανηγγέλθη εξ Αθηνών- του σχολείου Ορφανοτροφείου εις Διτάξιον αφού κρίνεται υπό των Αρμοδίων ασύμφορη η λειτουργία του. Και πως αφού καθίσταται αδύνατος η απόσπασις ενός διδασκάλου κατά το τρέχον έτος διά την λειτουργίαν του, θα εξευρεθούν κατά το επόμενον έτος δύο!!!;;;;
Βεβαίως, δικαίως προάγεται. Πλην όμως θα έδει να μη προταχθή παρ’ εκείνων που κρίνουν επιβλαβή δια τα ορφανά την λειτουργίαν του!!!
Αλλ’ επληροφορήθημεν ότι εκλείσθη δια παιδαγωγικούς και κοινωνικούς λόγους. Αδυνατούμεν να ανεύρωμεν τοιούτους. Επικαλούμεθα εν προκειμένων το ενδιαφέρον του κ. Νομάρχου και παρακαλούμεν να εξετάση το θέμα μετά προσοχής. Δεν πρόκειται περί παρανυχίδος. Οι συμπολίται μετά δυσφορίας παρακολουθούν την κατάστασιν αυτήν και αξιούν μείζονα στοργήν προς τα άξια συμπαθείας και οίκτου πλάσματα άτινα εστάλησαν ενταύθα από τα πέρατα της Επικρατείας προς περίθαλψιν. Οι κοινωνικοί και παιδαγωγικοί λόγοι συνηγορούν υπέρ της φοιτήσεως εις το ίδιον του Ορφανοτροφείου σχολείον. Και εάν ο κ. Νομάρχης δεν στέρξη να δώση την προσήκουσαν λύσιν θα τους εκθέσωμεν εις το φύλλον της Κυριακής. Πιστεύοντες εις την ορθοφροσύνην του ελπίζομεν ότι δεν θα ευρεθώμεν εις την ανάγκην να το πράξωμεν».
Δυστυχώς αντιπαρήλθαν το σχόλιο και την απειλήν έτσι ο Αλέκος προέβη στο φύλλο της Κυριακής 8 Δεκεμβρίου στη δημοσίευση μακρού άρθρου του με την υπογραφής «Εις Γονεύς». Εις τούτο εξέθεσε με κάθε λεπτομέρεια το ιστορικό του θέματος και ανάπτυξε πως λόγοι παιδαγωγικοί, ψυχολογικοί κοινωνικοί και εθνικοί επιβάλλον να φοιτούν τα ορφανά στο ιδικό των σχολείο. Ο Νομάρχης εθορυβήθη… Αντί όμως να προβή στην ζητουμένη τακτοποίηση προτίμησε να προβή στην ποινική και πειθαρχική δίωξη του δημοσιογραφήσαντος ανωνύμως. Συνεννοήθηκε τον Χ7. Τον ερώτησε ποιος τάχα νάναι, ο Χ7 υπέδειξε τον Αλέκο. Ο Νομάρχης ρώτησε, παραπειστικά, τον Διευθυντή της Εφημερίδος Γιάννη Καλαϊτζάκη και εκείνος ανύποπτος περί των προθέσεών του του ωμολόγησε:
-Κύριε Γιάννη, του είπε από τηλεφώνου, με θίγει πολύ το δημοσίευμα του Αλέκο. Δεν έπρεπε να το δημοσιεύσετε…
-Κύριε Νομάρχα, δεν ήξαιρα πως μπορεί να θίξη εσάς. Νόμισα πως στρέφεται κατά του Επιθεωρητή…
Την επομένη προσκάλεσε τον Αλέκο ο Νομάρχης στο Γραφείο του. Μάντευσε το σκοπό της προσκλήσεως. Δεν γνώριζε όμως την επαφή Νομάρχου και Καλαϊτζάκη. Ούτε φυσικά πως του είναι γνωστή η ταυτότης του δημοσιογραφήσαντος…
Όταν παρουσιάσθη ο Αλέκος στο Νομάρχη ο Επιθεωρητής Χ7 λούφαζε σε μια από τις γωνίες του Γραφείου…
-Κύριε Νομάρχα, είμαι ο Διευθυντής του 2ου Σχολείου που εζητήσατε.
-Γιατί κ. Διευθυντά, δημόσιος Υπάλληλος ων δημοσιογραφείτε κατά του Νομάρχου και του Επιθεωρητού σας;
-Δεν δημοσιογραφώ!
-Δεν είσθε ο «Γονεύς» της Κρητικής Επιθεωρήσεως;
-Όχι!
-Καλά. Πηγαίνετε, τότε. Θα τον βρη ο κ. Εισαγγελεύς…
Ο Αλέκος απεχώρησε. Μετέβη κατ’ ευθεία στην Εφημερίδα, παράγγειλε, αν ερωτηθή να μην ομολογήση. Δυστυχώς ήτο αργά διότι, ως εξιστόρησα παρά πάνω είχε ήδη δοθή η ομολογία!
Ταράχθηκε ο Αλέκος. Η υπόθεση περιπλάκη. Δεν κλονίσθηκε όμως. Είναι αποφασισμένος να υπεραμυνθή του δικαίου. Και είναι με το μέρος του.
ΜΕΤΑ την παρέλευση ολίγων ημερών κλήθηκε ο Αλέκος με τον κλητήρα της Εισαγγελίας να παρουσιασθή αυτοπροσώπως, στον τότε Εισαγγελέα, αείμνηστο Φλωρογούλα. Δεν του έμενα πλειά αμφιβολία ότι του είχε υποβληθή μήνυση για το δημοσίευμα, περί του κλεισίματος του σχολείου Ορφανοτροφείου. Η θέση το κατέστη λίαν δυσχερής. Ταραχή κα σφοδρή λύπη αισθάνεται. Όχι για την υποβολή της μηνύσεως. Αλλά γιατί είχε ψευσθή στο Νομάρχη. Ήτο κάτι ξένο προς το χαρακτήρα του.
-Γιατί δημοσιογραφήσατε κατά των προϊσταμένων σας Νομάρχου και Επιθεωρητού;
-Δεν εδημοσιογράφησα.
-Δεν είσθε ο «Γονεύς» της «Κρητικής Επιθεωρήσεως»;
-Όχι…
Ναι! Εψεύσθη ο Αλέκος. Χωρίς να έχη τέτοια πρόθεση. Μεταβαίνων στη Νομαρχία ήτο αποφασισμένος να αναλάβη την ευθύνη του δημοσιεύματος, και να υπεραμυνθή της θέσεως που υποστήριζε αδιαφορών, για τις συνέπειες. Πίστευε στο δίκηο των ορφανών, και θα έμενε ακλόνητος. Δεν γνώριζε όμως ότι θα ήτο παρών ο Επιθεωρητής του, Χ7! Η παρουσία του ήτο απροσδόκητη. Εσφαλμένη ήτο η ταυτόχρονη πρόσκληση αμφοτέρων των αντιδικούντων από το Νομάρχη στο γραφείο του.
Κατ’ ιδίαν, ώφειλε, να προσκαλέση το Διευθυντή. Να του παράσχη ελευθερία προς ανάπτυξη των απόψεών του να συζητήσουν μαζί το θέμα. Να αντιτάξη τις ιδικές του απόψεις. Να προσπαθήση να πείση τον Αλέκο ότι σφάλλεται! κλπ. Δυστυχώς, δεν ενέργησε ορθώς ο Νομάρχης.
Ήτο ευφυέστατος και πνευματικά καλλιεργημένος άνθρωπος. Επλανήθη όμως. Άπαξ κι υιοθέτησε τη λύση το Επιθεωρητή εθεώρησε προσβλητική την ανάκλησή της. Όμως ήτο ορθότερη η ανάκληση από την περιπετειώδη εξέλιξη που είχε. Το λέγω και τώρα μετά πάροδο τόσων ετών και το υποστηρίζω με πεποίθηση.
Ο Αλέκος, δεν μπορούσε να ομολογήση μπροστά στον Επιθεωρητή του ότι εδημοσιογράφησε! Δεν είχε δικαίωμα να δημοσιογραφήση. Ήτο απαγορευμένο το «δημοσιογραφείν» στους δημοσίους υπαλλήλους. Το δημοσίευμα έφερε την υπογραφή: «Εις Γονεύς». Είχε λάβει τα μέτρα του. Βασιζότανε ακόμη στην απόκρυψη και συγκάλυψή του, από την εφημερίδα. Που επί τέλους, δεν είχε ουδεμία υποχρέωση να αποκαλύψη τον πραγματικό αρθρογράφο. Ακόμα είχε συνεννοηθή με εγγράμματο γονέα μαθητή της Γ΄ τάξεως ο Αλέκος, να δεχθή την πατρότητα του άρθρου και να επωμισθή όλη την ευθύνη. Όλ’ αυτά όμως τα αχρήστευσε η μη αναμενόμενη αποκάλυψη!! Η κατάπληξη εν τούτοις, που του προκάλεσε η παρουσία του Χ7 του δωσε την πνευματική δύναμη της αρνήσεως. Το «Όχι» ήτο επιβεβλημένο. Η αποδοχή κι η υιοθέτηση του άρθρου του μπροστά στον Χ7 σήμαινε θεμελίωση πειθαρχικού παραπτώματος, άσκηση Πειθαρχικής Αγωγής παρά του Χ7 και βαρειά ποινή. Δυσάρεστες επιπτώσεις περιέκλειε το «Ναι». Υπαίτιος πλέον για το ψεύδος του Αλέκο ήτο ο Νομάρχης.
Ο Αλέκος ήτο υποχρεωμένος να ψευσθή για να προφυλάξη εαυτόν από μια περιπέτεια πειθαρχικής διώξεως.
ΑΛΛ’ επανέρχομαι στο θέμα: Πριν παρουσιασθή στον Εισαγγελέα ο Αλέκος αποφάσισε να ομολογήση. Να ομιλήση ελεύθερα. Με το ίδιο θάρρος και την ίδια πίστη του προς τη δύναμη του «Δικαίου» να αναλάβη τις ευθύνες, και του άρθρου, και της αρνήσεώς του.
Ο Αλέκος ήτο γνωστός στον Εισαγγελέα από 2-3 δίκες στις οποίες είχε παραστή ως μάρτυς αλλά και ως πρόεδρος των ενόρκων εις Ορκωτά Δικαστήρια. Επί παιδαγωγικής φύσεως μάλιστα υπόθεση είχε ως μάρτυς αρκετά φωτίσει την ακροαματική διαδικασία. (Περί αυτού άλλοτε). Ο Εισαγγελεύς τον δέχτηκε με αρκετή προσήνεια. Είχε μπροστά του την μήνυση και το φύλλο της εφημερίδος με το επίδικο άρθρο. Αφού κάθισε ο Αλέκος, έπειτα, από μικρό διάλογο, περί άσχετα, σαν εισαγωγή, ο Εισαγγελεύς ήλθε στο θέμα:
-Εδώ κ. Αλέκο εδημοσιεύθη ένα άρθρο, είπε, δείχνοντας την «Κρητική Επιθεώρηση». Άγνωστος είναι ο αρθρογράφος. Διαπραγματεύεται ένα σοβαρότατο θέμα. Λαμβάνει μια θέση την οποία στηρίζει και θεμελιώνει με ισχυρά επιχειρήματα. Υπάρχει και αντίθετη πλευρά. Υπάρχουν διαφωνούντες. Προσωπικά συμμερίζομαι τις απόψεις του άρθρου. Ο κ. Νομάρχης θεωρεί εαυτόν θιγόμενο. Κατέθεσε μήνυση εναντίον σας. Σεις αρνήθητε την πατρότητα του δημοσιεύματος. Εκείνος επικαλείται την μαρτυρία του Διευθυντή της εφημερίδος…
-«Κύριες Εισαγγελεύ, θα ήτο άνανδρο να αποκρύψω σε Σας την αλήθεια. Το άρθρο είναι δικό μου. Δεν λυπούμαι γι’ αυτό και ευχαρίστως θα καθίσω στο εδώλιο να λογοδοτήσω ενώπιον της Δικαιοσύνης για την πράξη μου. Από της θέσεως του κατηγορουμένου πιστεύω πως θα ακουσθή η φωνή μου πράγμα που, δεν εγένετο μέχρι σήμερο, ενώ το δίκηο είναι με το μέρος των απόψεων που υποστήριξα. Η Κοινή Γνώμη της πόλεως κι οι γονείς των μαθητών συμμερίζονται τις απόψεις μου. Λυπούμαι απλώς γιατί αρνήθηκα στον κ. Νομάρχη. Γιατί εψεύσθηκα! Σ’ αυτό, δεν πταίω… Πταίει ο ίδιος που με ερώτησε μπροστά στον Επιθεωρητή μου. Δεν μπορούσα να παραδεχθώ. Ήτο αυτοκαταδίκη μου! Θα επέσυρα βαρειές πειθαρχικές κυρώσεις. Λυπούμαι πολύ, αλλ’ ήμουν υποχρεωμένος να το πράξω!»
Ακολούθως ανάπτυξε το ιστορικό του θέματος, με κάθε λεπτομέρεια. Ανάφερε την προσπάθεια που κατάβαλε να μεταπείση τον Επιθεωρητή να μη επιμείνη στο κλείσιμο του σχολείου Ορφανοτροφείου: «Προτιμότερο ήτο, είπε, να αποσπάση ένα δάσκαλο από κάποιο πολυτάξιο παρά να προκαλέση τόση αναστάτωση στη λειτουργία των σχολείων της πόλεως! Αν παρά ταύτα επιμείνη, του είχα υποδείξει, να στείλη στο 2ο σχολείο οποιαδήποτε άλλη τάξη πλην της Γ΄ που ήτο πληθωρική. Το απόρριψε κι αυτό. Αμετακίνητο το πείσμα του κ. Εισαγγελεύ. Όλες τις προταθείσες λύσεις μου απέρριψε. Δυστυχώς εμφορείται από εμπάθεια, τόσο προς εμέ, τόνισε ο Αλέκος, όσο και προς τη διδασκάλισσα Γ΄ τάξεως με την οποίας το σύζυγο ευρίσκονται σε διάσταση». Δεν παράλειψε ακόμη ο Αλέκος, να σκιαγραφήση τον χαρακτήρα του Χ7 και να του εμπιστευθή σειρά ηθικών ολισθημάτων και υπηρεσιακών παραπτωμάτων του που τον εξέθεταν πολλαπλώς και ανεπανορθώτως.
Ο Εισαγγελεύς φωτίσθηκε αστραπιαίως. Τον διάκρινε ευστροφία πνεύματος, ευρύτητα αντιλήψεως και ευθυκρισία. Αντελήφθη πως ο Νομάρχης είχε πέσει θύμα του Χ7. Κατάπληξη και δυσφορία τον κατάλαβε. Αναγνώρισε πλήρως το δυσχερές της θέσεως του Αλέκο. Την συνεμερίσθη. Διεπίστωσε πως ο Χ7 οχυρούμενος στην αρχή του «συγχρωτισμού των ορφανών» ανατίνασσε στον αέρα την ομαλή λειτουργία των σχολείων της πόλεως ενώ μπορούσε με πολλούς τρόπους να μη φθάση ως εκεί. Ακόμη ότι ο Αλέκος υπερασπιζόταν με απόλυτη ευσυνειδησία το συμφέρον της Υπηρεσίας, χωρίς δόλο και πάθος και ότι ενεπλάκη στη δίνη της περιπέτειας αμυνόμενος κατά ενεργειών προερχομένων εξ υποκειμενικών λόγων…
-Έχετε δίκαιον. Κατ’ ιδίαν ώφειλε να σας ερωτήση… είπε. Εν πάση περιπτώσει η υπόθεση πρέπει να κλείση στο σημείο αυτό. Δεν πρέπει να αχθή στο Ακροατήριο. Θα επικοινωνήσω μετά του κ. Νομάρχου και θα του υποδείξω να παραιτηθή της μηνύσεώς του… Πιστεύω να μην έχετε αντίρρηση. Καλύτερα να λείψη αυτή η περιπέτεια. Ο Νομάρχης κι ο Επιθεωρητής είναι προϊστάμενοί σας. Ας μην οξυνθούν… τα πράγματα περισσότερο…
-Κύριε Εισαγγελεύ έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στο πρόσωπό σας. Δεν θα μου ήταν δυσάρεστη η διεξαγωγή της δίκης εφ’ όσον όλοι οι περί το θέμα παράγοντες είναι ομοθύμως εις το πλευρό μου. Θα αποδεχθώ πάντως, κάθε λύση που θα δώσετε. Νομίζω όμως ότι μαζί με την ποινική πρέπει να κλείση κι η πειθαρχική δίωξη…
-Βεβαίως. Θα μεριμνήσω για την τακτοποίηση αμφοτέρων. Δική μου δουλειά. Μείνεττε ήσυχος, είπε ο Εισαγγελεύς.
ΤΟ ΘΕΜΑ έκλεισε ευνοϊκά. Μετά παρέλευση ημερών προσήλθε κατόπιν ειδοποιήσεως ο Αλέκος στο γραφείο του Εισαγγελέα. Του ετέθησαν υπ’ όψει: α) Έγγραφο του Επιθεωρητή Χ7 προς τον Εισαγγελέα ότι δεν θα διωχθή πειθαρχικά ο Αλέκος και β) Παραίτηση του Νομάρχη από την μήνυση. Φυσικά αποδέχθη και προσυπόγραψε ο Αλέκος. Έτσι στο σημείο αυτό τερματίσθηκε μια πολύ δυσάρεστη περιπέτεια. Μπορούσε να έχη δυσμενέστατες επιπτώσεις και να επηρεάση επικινδύνως τη θέση του Αλέκο σαν δημόσιου λειτουργού.
ΠΟΙΟΣ την προκάλεσε; Ποιος έπταιε; Αναμφισβήτητα ο Χ7. Αν εκείνος ενεργούσε ορθώς. Αν εκινείτο αντικειμενικά, χωρίς μεροληψία, ιδιοτέλεια και πάθος, η δυσάρεστη αυτή ιστορία, δεν θα γραφόταν. Λένε, πως πολλές φορές «δεν πταίει ο φονιάς αλλ’ ο σκοτωμένος». Με τις αντιδράσεις του Αλέκου και την δίκαιη άμυνά του να υπερασπισθή το σχολείο του, τα ορφανά, την υπηρεσία, το δίκηο, τη λογική, το νόμο, και τον εαυτό του στο τέλος, ήλθε σε σύγκρουση, διάσταση, διαφωνίες, δυσμένεια με τον προϊστάμενό του. Δεν το επιθυμούσε. Δεν το επεδίωκε. Του επεβλήθη. Στον αγώνα του να υπερασπισθή εαυτόν από την υπηρεσιακή καταβαράθρωση που του εφιλοτέχνησε ο Χ7 έβλαψε υπηρεσιακώς τον Επιθεωρητή του!! Μα ήτο αναπόφευκτη η αυτοϋπεράσπιση. Του είχε μειώσει τη βαθμολογία από 23,5 εις 19. Το Κεντρικό Συμβούλιο του Υπουργείου ακύρωσε τις δυσμενείς εκθέσεις του Χ7 και αποκατάστησε τη βαθμολογία του Αλέκο.
ΑΛΛ’ αν κλείσθηκε το θέμα εδώ, δεν κλείσθηκε στην Αθήνα. Το υπόμνημα των γονέων, και η εφημερίδα με το άρθρο είχαν αποσταλή αυθημερόν στους Υπουργούς Παιδείας και Προνοίας!!
Έκαναν θαύματα. Ορθές, λογικές, δίκαιες, νόμιμες κρίθηκαν οι απόψεις των κι υιοθετήθηκαν. Η λειτουργία του σχολείου Ορφανοτροφείου απεκατεστάθη. Δεν προέκυψε έκτοτε παρόμοιο θέμα. Σήμερα λειτουργεί εντός του Ιδρύματος ως τριθέσιο, με 3 άρρενες διδασκάλους!
Α.Σ.Σ.