Πάντα ο κόσμος πορπατεί
κι’ όλο γυρίζ’ η σφαίρα
Η νιότη κι η παλληκαριά
δεν είναι κάθα μέρα!
Η νιότη κι η παλληκαριά
σα ντα πουλιά διαβαίνου
Σα ντα νερά στον ποταμό
που πα γκαι δεν γιαέρνου!
Συνηθισμένο είναι οι Αποκρηές να πέφτουνε Φλεβάρη μήνα. Το «Τριώδιον», η Συγκόκκαλη, η Κρέτινη, η Τυροφάγος, η Καθαρά Δευτέρα. Έτσι ήτανε και στα 1939 που η Κρητική Ομογένεια της Αιγύπτου αποφάσισε να περάση τις Αποκρηές της με τα πατροπαράδοτα έθιμα. Λύρα και Κρητικούς χορούς. Πολύτιμο και πολυπόθητο είναι στην ξενητειά ό,τι θυμίζει τη γλυκειά πατρίδα… Έγραψε λοιπόν η Ομογένεια στον πρώτο λαουτιέρη και τραγουδιστή της Κρήτης, κείνης της εποχής, τον Γιάννη Μπερνιδάκη ή Μπαξέ, να σχηματίση από επιλέκτους, μουσικοχορευτική ομάδα και να κατεβή στην Αίγυπτο τις πρώτες μέρες του Φλεβάρη. Αυτός πήρε λυράρη τον αξέχαστο, τον άφθοστο Μανώλη Λαγουδάκι από τα Περιβόλια και χορευτές τους ξακουστούς Γιάννη Σταγκουράκη, Αντώνη Καλομενόπουλο και Κωστή Μακριδάκι. Η σύνθεσις της ομάδας χαιρετίστηκεν από όλους σαν επιτυχεμένη. Η άριστη που μπορούσε να γίνη. Άξια ν’αντιπροσωπεύση το ένδοξο, το θρυλικό Νησί στον Ξένο Τόπο. Πέφτει σε μεγάλο λάθος όποιος νομίζει πως κάθε μετριότητα μπορεί ν’ αντιπροσωπεύη μια Δόξα σαν την Κρήτη…
Το συγκρότημα Μπαξέ ακολούθησαν στην Αίγυπτο και δύο Ρεθεμνιώτες φίλοι της ομάδας. Ο Σμηναγός Γιώργης Ψύρρης από τους πρώτους Έλληνες αεροπόρους που ζυμώθηκαν και ξεπετάχτηκαν από τη φλόγα του πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου. Και κείνος που γράφει. Ήθελαν να τη βοηθήσουν σε μια όσο γίνεται άψογη και κάθε πλευρά εμφάνιση. Εννοείται με ατομική τους δαπάνη. (Και η Ομάδα Μπαξέ πήρε μόνο τα πραγματικά έξοδά της και δεν δέχτηκε να πάρη ούτε δραχμή από τα περισσότερα που της προσφέρθηκαν. Απαγόρευσε και τα φιλοδωρήματα! Το συγκρότημα Μπαξέ έκαμε εμφανίσεις την Αλεξάνδρεια, το Κάιρο, το Σουέζ, την Ισμαηλία, την Καντάρα, το Πόρτ – Σαΐδ, το Πόρτ Φανάτ και το τεράστιο αγρόκτημα Τσανακλή όπου βρίσκονταν διακόσιοι Κρητικοί σαν επιστάτες και καλλιεργητές. Και παντού εθαυματούργησε. Στο Κάιρο μάλιστα όπου η εκδήλωσις ήτο υπό την προστασία του Έλληνος Προξένου, ήλθαν και Αιγυπτιακές αρχές με επικεφαλής τον Διοικητή πρωτευούσης που είχε βαθμό Υπουργού. Αυτοί οι φεσοφόροι όταν αντίκρυσαν την τόση Κρητική λεβεντιά, άφησαν την ετικέτα και ξέσπασαν σε θυελλώδη και παρατεταμένα χειροκροτήματα. Είδαν παρουσιαστικό, οργανοπαίχτες και χορευτές σε ύψος και μεγαλείο που, ίσως, δεν περίμεναν. Και που όπως είπαν δεν είχαν ιδεί ποτέ! Σε μια στιγμή, αναπάντεχα, δόθηκε το σήμα της προσοχής. Και έγινε. Τότε ο Υπουργός παρουσιάστηκε στο βήμα της αίθουσας Κρόπη, που γινόταν η εκδήλωσις και μίλησε Γαλλικά και με μεγάλο ενθουσιασμό για την Κρήτη και τους κατοίκους της που «από κείνους είναι κι αυτοί οι λεβέντες που τόσο μας τιμούν σήμερο με την παρουσία των». (Από μέρουςτης Ομάδας απάντησεν ο υποφαινόμενος όπως και σε άλλες πολυάριθμες παρόμοιες περιπτώσεις). Μόλις αποχώρησαν οι επίσημοι, ο κόσμος κατέβηκε στην πλατεία της αίθουσας όπου δόθηκε ο χορός, αγκάλιασε τους μουσικούς και τους χορευτές, τους φιλούσε, τους αγκάλιαζε, τους σήκωνε στα χέρια του, τους αποθέωσε! Όλοι ήσαν υπέροχοι. Άψογα τα όργανα και το τραγούδι χωρίς ελάττωμα κι οι χορευτές. Ο Σταγκουράκις με τον ρυθμικό, προσεγμένο, υπερήφανο χορό του και τα γραφικά κτυπήματα στα πόδια του, ο Μακριδάκις με τον Καστρινό του, συγκίνησαν τον κόσμο. Στον Αντώνη Καλομενόπουλο έγινεν εγκαρδιώτερη μεταχείριση. Η παρουσία η σβελτοσύνη και η ωραία του προβολή, ήσαν φαινόμενα εντυπωσιακά. Αυτός ενισχυόμενος και από τις θυελλώδεις εκδηλώσεις του Ακροατηρίου, δεν χόρευε, Πετούσε!
Τα θηλυκά, είχαν ξετρελαθεί μαζί του. Και τον πολιορκούσαν ασφυκτικά. Τον πλησίαζαν και επιχειρούσαν να τον χαϊδέψουν. Και μερικά ήσαν έτοιμα να τον φιλήσουν. Αυτός όμως σεμνός και αξιοπρεπής Κρητικός τις απόφευγε, με ευγένεια και διάκρισι. Και φρόντιζε ν’ απομακρύνεται. Το ίδιο έκαναν κι οι άλλοι χορευτές και οι οργανοπαίχτες. Όλοι ήσαν ανδροπρεπείς και τώχαν σε προσβολή να παρουσιαστούν σαν ταπεινοί γυναικάδες. Αλλά ο Αντώνης ήλθε πολλές φορές σε δύσκολη θέση. Και χρειάστηκε να επέμβει ο μεθοδικώτατος κι εφευρετικότατος Ψύρρης για να τον ξεμπερδέψη!
Μικρογραφία ήταν κείνο που έγινε στην αίθουσα Κρόπη του Καΐρου μπροστά σ’ ότι πραγματοποιήθηκε στις άλλες πόλεις που παρουσιάστηκε το συγκρότημα. Απέραντο ενθουσιασμό σκόρπισαν παντού οι άξιοι κρητικοί. Και μάλιστα στην Αλεξάνδρεια, την Ισμαηλία, το Πόρτ Σουέζ και το Πόρτ Φουάτ που ήσαν καθαρά ελληνικές πολιτείες, δεν άκουες άλλη γλώσσα από την ελληνική και ποτέ δεν πίστευες πως ήσουν στο εξωτερικό, όλα τα σπίτια άνοιξαν να τους καλωσορίσουν. Και να τους γνωρίσουν από κοντά. Και στους δρόμους που περνούσαν τους χειροκροτούσε το πλήθος, έβγαιναν από τα σπίτια και τα μαγαζιά και τους χαιρετούσαν τόσο που πολλές φορές δημιουργήθηκαν δυσκολίες στην κυκλοφορία. Ο Αντώνης Καλομενόπουλος κι ο Μπαξές κι εδώ είχαν το προβάδισμα στις συμπάθειες και τις προτιμήσεις.
Το όνειρο της Αιγύπτου βάστηξε μόνο είκοσι οκτώ μέρες. Και το συγκρότημα Μπαξέ γύρισε στην πατρίδα φορτωμένο με τις καλλιτεχνικές δάφνες που δίκαια κέρδισε στο εξωτερικό. Κι ο Αντώνης Καλομενόπουλος είπε πολλές φορές πως οι μέρες της Αιγύπτου ήσαν γι’ αυτόν μια θελκτική και νοσταλγική ανάμνηση.
Δεν είχεν όμως ο Αντώνης μόνο αυτά τα προσόντα. Σαν δημόσιος υπάλληλος άφησε εποχή όπου πέρασε. Λεπτός, υποχρεωτικός, ευγενής, εξυπηρετικός για όλους. Και όταν παντρεύτηκε ήταν επιμελής, προσεκτικός, τίμιος και συνετός οικογενειάρχης. Ανέθρεψε μια ζηλευτή οικογένεια που τον λάτρευε μέχρι τελευταίας του πνοής. Με καταθλίβει πολύ γιατί όπως έμαθα, το τέλος της ζωής του, στο χωριό του το Αμάρι που τόσο αγαπούσε ήταν μαρτυρικό.
Στέλνω θερμά συλλυπητήρια στην οικογένεια του ακριβού φίλου μου και εύχομαι η μνήμη του να είναι αιώνια. Και με την ευκαιρία, κάνω ευλαβικό μνημόσυνο για τα μέλη της πολύτιμης παρέας μου της Αιγύπτου τον Φεβρουάριο του 1939. Δυστυχώς, όλοι έχουν περάσει στην Αιωνιότητα…
Μιχάλης Μ. Παπαδάκις
Κρητική Επιθεώρηση 26/10/1982