Ο Ρεθεμνιώτης αγιογράφος
Παρ’ όλο του νεαρού της ηλικίας του ο συμπαθής Αγιογράφος Ανδρέας Θεοδωράκης πολύ γρήγορα έγινε γνωστός για την ποιότητα της δουλειάς του.
Δεν είναι η πρώτη φορά, που η δουλειά του βρήκε μια αναγνώριση πλατειά και έγκριτο Σουηδικό περιοδικό έκαμε τα καλλίτερα σχόλια πάνω στην Βυζαντινή του Αγιογραφία.
Και πράγματι είναι κρίμα που μας πρόφτασε η μεγάλη κυκλοφορίας εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» Αθηνών η οποία αφιέρωσε ένα σημείωμά της στον συμπολίτη μας καλλιτέχνη.
Αποφασίσαμε λοιπόν να τον επισκεφτούμε στο εργαστήρι του το μικρό αλλά τόσο ζεστό και είχαμε μια εγκάρδια συνομιλία της οποίας τις γενικές γραμμές παραθέτομε για μια καλλίτερη ενημέρωση των συμπολιτών.
Το πρώτο πράγμα και δικαίως νομίζω είναι τα αισθήματα που τον δονούν για όσους τοπικούς παράγοντες του συμπαραστάθηκαν στα πρώτα του βήματα.
Χρωστεί ευγνωμοσύνη προς τον Μητροπολίτη μας κ.κ. Τίτον, τον ηγούμενο της Μονής Αρκαδίου όσο και στους αδελφούς της Μονής οι οποίοι του προσέφεραν την ευκαιρία να δουλέψη μέσα στο Μοναστήρι όπως θα δούμε και παρακάτω. Μια ευχαριστία ταιριάζει και στον Μανώλη Γαλανάκη που έχει το ταξιδιωτικό γραφείο IDAS τράβελ» για την συνεχή προβολή της δουλειάς του Ανδρέα Θεοδωράκη.
Το ξεκίνημα του αγαπητού Ανδρέα έγινε το 1967 οπότε δεν μπόρεσε να παρακολουθήση τα μαθήματα της Σχολής Καλών Τεχνών του Πολυτεχνείου.
Δεν του έλλειψε όμως το κουράγιο. Γράφτηκε στη σχολή Βακαλό και παρακολούθησε τέχνες πάνω σε ποικίλα θέματα σχεδίου.
Τον τραβούσε όμως μια ακαταμάχητη ροπή προς την Βυζαντινή Αγιογραφία και άρχισε να παρακολουθή τη δύσκολη αυτή δουλειά σ’ ένα ταπεινό σοκάκι της Πλάκας στην Αθήνα. Στην ποικιλία της εργασίας του για λίγο ασχολήθηκε με την ζωγραφική την λειτουργική πάνω σε απαλά μετάξινα υφάσματα με την τεχνική του Μπατιά. Και πάλι όμως δεν τον τραβούσε η κερδοφόρα κατεύθυνση που είχε πάρει με το μπατίκ.
Ο τόπος του το Ρέθυμνο αλλά και τα εξαίσια και μοναδικά δείγματα της Αγιογραφίας της Κρητικής σχολής τον τράβηξαν για την επιστροφή του εδώ.
Πριν από την οριστική του κάθοδο στο Ρέθυμνο το 1972 και 1973 δούλεψε στη Ρόδο την αγιογραφία του και κατά κάποιο τρόπο οι εικόνες του τράβηξαν το ενδιαφέρον των τουριστών και οι πίνακες του αγοραζότανε.
Η άσβεστη όμως φλόγα του να τελειοποιηθή όσο το δυνατόν στην δουλειά του, το 1974 τον βρίσκη στην Πάτμο που είναι τόσο δεμένη με την παραδοσιακή Βυζαντινή τέχνη.
Το 1975 έκρινε πια πως ήτανε καιρός να ζωγραφίση οριστικά στο Ρέθυμνο. Έτσι πέρισυ έστησε το εργαστήρι του στην Μονή Αρκαδίου. Με κάθε προθυμία οι αδελφοί του Αρκαδίου τον δέχτηκαν και του παραχώρησαν ένα κελί παληό όπου και έκανε τη πρώτη του έκθεση αγιογραφίας.
Εκεί τον εντυπωσίασε ιδιαίτερα η κριτική που γινότανε για την σωστή δουλειά που με πολλή αφοσίωση επιδιδότανε.
Οι Σουηδοί κυρίως τουρίστες που ανέβαιναν στο Αρκάδι αγόραζαν τις περισσότερες εικόνες του. Κάτι το αξιόλογο που το εκτίμησαν πολύ οι ξένοι ήτανε το γεγονός πως ό ίδιος ο Ανδρέας ξέροντας τα Αγγλικά τους εξηγούσε τόσο τον τρόπο της δουλειάς του όσο και την σημασία της εικόνας στον ορθόδοξο κόσμο.
Κάτι ακόμη που προγραμματίζει ο Ανδρέας είναι μια σειρά από πίνακες με θέματα τοπικά και προσωπογραφίες πάντα με Βυζαντινή τεχνοτροπία.
Πρέπει να σημειώσουμε πως σε κάθε εικόνα του Ανδρέα, εντυπωσιάζει το προσωπικό του στυλ το οποίο τηρεί επακριβώς στην Κρητική σχολή αγιογραφίας. Ξεκινά από το σκούρο προπλασμό ιδίως του καφέ σκούρου χρώματος και τονίζει το ανοικτό των σαρκομάτων. Ο τονισμός του φωτός με παράλληλες γραμμές που λέγονται ψιμιθιές αυτό στο πρόσωπο που τόσο έντονα δουλεύεται που νομίζει κανείς πως είναι μηνιατούρα λεπτή.
Όσο για τα χρώματα των ενδυμάτων χρησιμοποιεί πάντα το παστέλ όχι τα έντονα χρώματα.
Νομίζω παρ’ όλα τα φτωχά λόγια που γράφτηκαν ότι ανήκει μεγάλος έπαινος στον εκλεκτό καλλιτέχνη που σημειωτέον χωρίς καμμιά επηχορήγηση αγωνίζεται μόνος.
Μια επίσκεψη στο εργαστήρι του ΑΝΔΡΕΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟ 1977
Συζητούμε με τον καλλιτέχνη για το χρόνο που πέρασε και τα μελλοντικά του σχέδια
ΡΕΠΟΡΤΑΖ ΕΥΑ ΛΑΔΙΑ
Από καιρό το θέλαμε να επισκεφθούμε το εργαστήρι του Ανδρέα Θεοδωράκη εδώ στην πόλη, για δυο λόγους.
Από τη μια να μάθουμε λεπτομέρειες, γύρω από την πρόσφατη καλλιτεχνική του δραστηριότητα και από την άλλη για να βρεθούμε, έστω και για λίγο, στο απλό, μα τόσο φιλικό, εκείνο εργαστήρι, νοιώθοντας ολόγυρα μας τα βλέμματα των Αγίων πότε τρυφερά και πότε αυστηρά να μας αγγίζουν.
Η ευκαιρία μας δόθηκε προχθές, όταν τυχαία τα βήματα μας μας έφεραν ως την οδό Σουλίου.
Φθάνοντας στο νούμερο 15 είδαμε από το μισάνοικτο παραθυράκι της πόρτας τον καλλιτέχνη να είναι ολότελα δοσμένος στο έργο, που έφτιαχνε κείνη τη στιγμή.
Αν και κάποιες τύψεις εμπόδισαν το χέρι μας προς στιγμήν, ωστόσο δεν αντέξαμε στον πειρασμό και κτυπήσαμε.
Το κτύπημα αυτό ξάφνιασε τον καλλιτέχνη, αλλά ευγενικός πάντα άφησε το έργο του και ήρθε να μας καλοδεχτή.
Μπαίνοντας μέσα, το βλέμμα μας έπεσε αμέσως στο έργο που μισοτελειωμένο περίμενε την ολοκλήρωση, από το έμπειρο χέρι του καλλιτέχνη.
Το χαρακτήριζαν και αυτό οι αυστηρές γραμμές της βυζαντινής τεχνοτροπίας και οι θαυμάσιοι χρωματικοί συνδυασμοί, που κυριαρχούν σε κάθε έργο του καλλιτέχνη και που μέχρι τώρα έχουν προκαλέσει τον πηγαίο θαυμασμό των απλών φιλότεχνων και τις ενθουσιώδεις κριτικές των διακεκριμένων εξπέρ, που επισκέφθηκαν κατά καιρούς τον συμπολίτη καλλιτέχνη και είδαν την δουλειά του.
Βλέπουμε με χαρά μας ότι η τόση επιτυχία που σημείωσε από τον καιρό που ξεκίνησε στο Ρέθυμνο δουλεύοντας στο εργαστήρι του στ’ Αρκάδι πρώτα στη Σουλίου μετά, και στο ξενοδοχείο ΡΙΘΥΜΝΑ τελικά δεν τον άγγιξαν επικίνδυνα.
Ίσα – ίσα ο Ανδρέας Θεοδωράκης παρέμεινε ο ίδιος απλός καλλιτέχνης που ξέραμε, ο ίδιος πάντα επίμονος ερευνητής, στο χώρο της τέχνης που με τόση φλόγα υπηρετεί.
Συζητώντας μαζί κάνουμε ένα σύντομο απολογισμό του χρόνου που πέρασε και στεκόμαστε ιδιαίτερα στο διάστημα που είχε το εργαστήρι του στο ΡΙΘΥΜΝΑ.
-Αλήθεια Ανδρέα τον ρωτάμε σε μια στιγμή. Ποιοι λόγοι σου επέβαλαν την μετακίνησή σου από το Αρκάδι στο ΡΙΘΥΜΝΑ;
-Να σου πω. Πρώτα πρώτα η επιθυμία μου να έρθω σ’ επαφή με ευρύτερο κοινό και να επικοινωνήσω έτσι καλύτερα με τον κόσμο της τέχνης.
Έπειτα στο ΡΙΘΥΜΝΑ οι επισκέπτες μου, δεν είχαν καμμιά χρονική δέσμευση κι έτσι μπορούσαν να μελετήσουν καλύτερα την εικόνα.
-Το περιβάλλον εκεί σε βοηθούσε να δουλέψης;
-Ναι νομίζω πως ήταν ένα περιβάλλον που μου εξασφάλιζε ιδανικές συνθήκες εργασίας.
-Τι πιστεύεις πως πέτυχες το διάστημα που είχες το εργαστήρι σου εκεί;
-Βασικά νομίζω πως πέτυχα να παρουσιάσω, να εξηγήσω και να προβάλλω την βυζαντινή εικόνα στους 20.000 περίπου πελάτες του ΡΙΘΥΜΝΑ και στους άλλους 10.000 που ήρθαν ειδικά για μένα.
-Μόνον αυτό;
-Όχι βέβαια. Πιστεύω ακόμα πως έκανα τους ξένους να νοιώσουν μια ικανοποίηση γι’ αυτό το κάτι διαφορετικό που είδαν και έμαθαν και τους έδωσα το κίνητρο να μελετήσουν καλύτερα την τέχνη της Αγιογραφίας.
Μετά δίνοντας τις εικόνες μου πέτυχα την διάδοσή τους στην Ευρώπη κι εκτός αυτού μπόρεσα να δώσω έτσι μια συνέχιση στην Ελληνικότατη αυτή μορφή τέχνης.
-Και το εργαστήρι σου όμως
-Πραγματικά. Μπορώ να πως μάλιστα πως απετέλεσε το συμπλήρωμα για το «δέσιμο» του χώρου (Κρητικό χωριό, εκκλησία, πλατεία, μοναστηριακή ησυχία).
-Εκτός από την δημιουργία είχε άλλο στόχο η εργασία σου; Μήπως την εμπορική επιτυχία;
-Οπωσδήποτε όχι αυτήν. Για να επιδίωκα το μεγάλο εμπορικό κέρδος έπρεπε να εντείνω τις προσπάθειες μου για μεγαλύτερη παραγωγή. Αυτό όμως θα με σκότωνε σαν καλλιτέχνη κι έτσι το απέφυγα
Εκτός αυτού όμως δεν είχα και χρόνο γι’ αυτό. Σκέψου πως έχανα και μισή μέρα, πολλές φορές, για να εξηγήσω και να επιδείξω τα έργα μου. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να φθάση κάποτε να είναι η ζήτηση των εικόνων μου τετραπλάσια από την παραγωγή.
Έτσι συζητώντας και κοιτάζοντας ένα ένα τα έργα φθάνουμε σ’ ένα ταμπλό στο οποίο με συγκίνηση ο καλλιτέχνης έχει τοποθετήσει μερικά από τα αμέτρητα γράμματα των Ελλήνων και ξένων θαυμαστών της τέχνης του, καθώς και κριτικές αυτών.
Ανάμεσά τους διαβάζουμε:
«Βρήκαμε στο εργαστήρι σου εκείνο που δυο ολόκληρα χρόνια ζητούσαμε»
Φράντς – Έλεν Πούρνερ Αυστρία
«Ο Ανδρέας Θεοδωράκης θα βοηθήση την παλιά τέχνη της αγιογραφίας εκ νέου να επιβιώση. Οι εικόνες του ζουν προχωρούν πέρα από τα πρωτότυπα και περιέχουν πολλές προσωπικές του γραμμές»
Σίλβια Γιούρτζ Ναουμ Ελβετία
«Χάρις στον Ανδρέα Θεοδωράκη, φεύγω από δω με ένα καινούργιο ενδιαφέρον…»
Κάστιν Λούντιν Σουηδία
«Μια λαμπερή τεχνική και μια ταλαντούχα αίσθηση για την τέχνη και την έκφραση, δίνουν σ’ αυτές τις εικόνες, μια ξεχωριστή γοητεία. Οι παλαιότεροι αγιογράφοι μπορούν επομένως να είναι υπερήφανοι για τον νεότερο τους συνάδελφο».
Κατρί Κάρλ Σκλίμιντ Ελβετία
Διαβάζουμε ακόμα κι άλλες ενδιαφέρουσες κριτικές που δυστυχώς ο χώρος δεν μας επιτρέπει να τις δημοσιεύσουμε.
-Ποια είναι τα μελλοντικά σου σχέδια Ανδρέα, τον ρωτάμε
-Προς το παρόν θα συνεχίσω να εργάζομαι πάνω στη βυζαντινή εικόνα την οποία ακόμα μελετώ και προσπαθώ συνεχώς να της δίνω κάτι το δικό μου.
-Έχεις άλλα ερεθίσματα γύρω από το χώρο της ζωγραφικής;
-Οπωσδήποτε ναι. Όνειρό μου μάλιστα είναι να δουλέψω πάνω σε λαϊκά θέματα. Αυτό όμως θα γίνη πολύ αργότερα.
Αποχαιρετώντας τον εκλεκτό καλλιτέχνη νοιώθουμε την ανάγκη να τον συγχαρούμε για μια ακόμα φορά για την δουλειά του και να του ευχηθούμε κάθε περαιτέρω πρόοδο και επιτυχία σ’ αυτή.
ΕΥΑ ΛΑΔΙΑ