Του Στέργιου Σπανάκη και της ομάδας ΚΡΗΤΗ ΑΦΙΕΡΩΜΑ
Οικισμός της κοινότητας Αγίου Κωνσταντίνου με 74 κατοίκους. Ανάμεσα στον Άγιο Γεώργιο και στον κεντρικό δρόμο που οδηγεί από το Ρέθυμνο στα Χανιά, μέσα σε ελαιώνες και καλλιεργούμενες σήμερα εκτάσεις, σώζονται μερικά υπολείμματα τοίχων προφανώς από σπίτια, μια πέτρα ελαιόμυλου και τρεις ναΐσκοι. Η περιοχή ονομάζεται σήμερα Α ρ τ ό ς.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας υπήρχε χωριό Αρτός στην επαρχία Ρεθύμνης. Το 1583 αναφέρεται σαν χωριό (σε φωτοτυπία από το ιστορικό αρχείο Κρήτης). Ο Αρτός καταστράφηκε δυο χρόνια μετά την κατάληψη της πόλης του Ρεθύμνου, το 1648, από το Χουσεΐν Πασά.
Στον οικισμό ανήκουν οι εκκλησίες: Άγιος Γεώργιος Κισσός, βυζαντινή εκκλησία. Υπάρχουν μόνο τα ερείπια, ανάμεσα στα οποία σώζεται ένας τοίχος με τοιχογραφίες. Δίπλα χτίστηκε, πριν από 15 χρόνια, νέα εκκλησία, που αφιερώθηκε επίσης στον Άγιο Γεώργιο. Η εκκλησία του Αγίου Πνεύματος είναι παλιά εκκλησία, από την περίοδο της Ενετοκρατίας. Βρίσκεται αναστηλωμένη στο νεκροταφείο του χωριού.
Άγιος Γεώργιος, ο. Οικισμός της κοινότητας Αγ. Κωνσταντίνου επαρχ. Ρεθύμνου, κάτ. (1981) 74, υψ. 260 μ. Βρίσκεται σε μικρή απόσταση ΝΔ του Αγ. Κωνσταντίνου. Αναφέρεται το 1577 στην επαρχία Ρεθύμνου από το Fr. Barozzi, (fo 26r) S. Zorzi Messoghoriti, από τον Καστροφύλακα (Κ174) S. Zorzi με 86 κάτ. το 1583 και από το Βασιλικάτα (Μνημεία Κρητ. Ιστ. V, σ. 126) S. Zorzi dei Barozzi το 1630. Υποθέτω πως πρόκειται για τον οικισμό αυτό, γιατί αναφέρεται από το Barozzi μαζί με τους κοντινούς οικισμούς S. Andrea, S. Constantino, S. Zorzi. Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834, αναφέρεται Haghio Gheorghios (Pashley, Travels in Crete, II, 314) με 20 χριστιαν. και 6 τουρκ. οικογένειες. Το 1881 αναφέρεται στο δήμο Ρουστίκων με 6 Χριστιανούς και 83 Τούρκους κάτ. το 1900 αναφέρεται Ζουρίδι και Αγ. Γεώργιος, στον ίδιο δήμο Ρουστίκων με 270 κάτ. συνολικά. Το 1928 το Ζουρίδι είναι έδρα ομώνυμης κοινότ. στην οποία υπάγεται και ο Άγιος Γεώργιος με 210 κάτ. και οι δυο οικισμοί. Το 1940 αναφέρεται στην κοινότ. Αγ. Κωνσταντίνου με 122, το 1951 με 122, το 1961 με 95 και το 1971 με 72 κάτ. Ο Λαμπρινάκης αναφέρει (Γεωγραφία Κρήτης σ. 89) ότι κατά την επανάσταση του Δασκαλογιάννη οι κάτ. του Αγ. Γεωργίου τούρκεψαν όλοι. Την πληροφορία του Λαμπρινάκη επιβεβαιώνει το ακόλουθο περιστατικό, που μας διηγήθηκε κάποιος από το κοντινό χωριό Μούντρος, σε μια εκδρομή μου στα Ρουστικα: «Μιας γυναίκας από τον Άγιο Γεώργιο τον Αρτό -παλαιό χωριό στην περιοχή του σημερινού οικισμού του Αγ. Γεωργίου, λήμμα Αρτός- πήραν οι Τούρκοι τον άντρα της και δυο γιούς της, κάποια επανάσταση. Για να μην τους σφάξουν, υποσχέθηκε στους Τούρκους, ότι θα τους ειδοποιήσει, πότε θα μπορέσουν να εξοντώσουν τους επαναστάτες, που κρατούσαν την κοιλάδα του ποταμού, μεταξύ Λάππας και του Αρτού, παραπόταμου του Πετρέ. Οι επαναστάτες είχαν πάρει σιτηρά από τη Μεσαρά, που είχαν πολύ (ν)ήρα, που, όπως είναι γνωστό, το ψωμί που έχει πολύ (ν)ήρα ζαλίζει όποιον το φάει. Η γυναίκα αυτή έμαθε πότε έφαγαν οι επαναστάτες αυτό το ψωμί και ειδοποίησε τους Τούρκους, οι οποίοι πήγαν και τους έσφαξαν όλους. Έτσι, με την προδοσία έσωσε τον άνδρα της και τους γιούς της. (Σχετικά βλ. και «Κρητικά Χρονικά’, τόμ. ΙΑ΄, σ. 65-67 υποσημειώσεις 2-4).
