ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ
Από Εύα Λαδιά
Κόσμημα για την ΑΝΕΚ η συλλογή Γαλλιάκη
Και το «φαινόμενο» Νίκος Βαρδινογιάννης
Δεμένη πάντα η μοίρα του Ρεθύμνου με τη θάλασσα κάνει τον εορτασμό της παγκόσμιας ημέρας ναυτιλίας ιδιαίτερης σημασίας για τον ιστορικό νομό. Κι είναι τα πρόσωπα ώστε να προσδίδει λαμπρότητα στη μέρα κάθε αναφορά ευγνωμοσύνης και αναγνώρισης όπως ο κ. Μανόλης Γαλλιάκης.
Έτυχε πολλές φορές να βρεθούμε στο αρχοντικό του στις Μαργαρίτες, όπου και μόνο ο χώρος αξίζει πολυσέλιδο αφιέρωμα χάρις στην οικοδέσποινα κ. Δέσποινα Γαλλιάκη. Η πολυτάλαντη αυτή γυναίκα με μια φαντασία που δεν παύει να δημιουργεί έχει μεταβάλει το σπίτι της σε ένα περίφημο λαογραφικό μουσείο με γωνιές που μαγεύουν κάθε επισκέπτη.
Αυτός ο ανυπόκριτος θαυμασμός που μονοπωλεί κάθε άλλο ενδιαφέρον επιτρέπει στο σύζυγο τον κ. Μανόλη Γαλλιάκη να κρατά μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας τη μεγάλη του προσφορά στην ελληνική ναυτιλία. Κι όμως είναι γεγονός ότι υπήρξε από τους πρώτους διπλωματούχους ναυπηγούς στην Ελλάδα κι ένας δικός μας άνθρωπος.
Οργάνωσε ένα από τα πιο σύγχρονα γραφεία στη χώρα μας, λίγο μετά το ναυάγιο του «Ηράκλειο», που ακόμα το νησί μετράει πληγές από αυτό. Και αρκετές φορές διαβάζουμε στον αθηναϊκό και κρητικό τύπο για τη σπουδαία του έκθεση αντικειμένων και ξεχασμένων εργαλείων ναυπηγού, που έχει συλλέξει στα χρόνια της επιτυχημένης καριέρας του.
Αντικείμενα που δεν θα μπορούσε να φανταστεί ο σημερινός διαχειριστής του πλούτου γνώσεων της σύγχρονης τεχνολογίας. Σήμερα που όλα τα ρυθμίζει ο υπολογιστής.
Ο Εμμανουήλ Γαλλιάκης από τους φωτισμένους ανθρώπους που τίμησαν τον τόπο τους διεθνώς, γεννήθηκε στις Μαργαρίτες αλλά μεγάλωσε στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου. Εκεί στα Μπιτσακτζίδικα – Στιβανάδικα έζησε τα καλύτερα χρόνια της παιδικής ηλικίας. Στο παλιό λιμάνι του Ρεθύμνου ξεκίνησε τις πρώτες κουβέντες με την ανοικτή θάλασσα και τα ταπεινά της εποχής πλεούμενα. Από τους τίμιους βιοπαλαιστές του λιμανιού έμαθε να σέβεται τον ανθρώπινο μόχθο και την ανάγκη να τους εξασφαλίσει καλύτερη ποιότητα ζωής. Και πάνω από όλα ασφάλεια πλεύσης. Μετά το Γυμνάσιο σπούδασε στο Universita Degli Studi di Trieste. Αποφοίτησε με καλή σειρά το 1963. Επέστρεψε στην χώρα του και αμέσως συνεργάστηκε με άλλους επιστήμονες για την οργάνωση ενός από τα πρώτα ναυπηγικά γραφεία με ειδίκευση κυρίως στις μετασκευές και νέες κατασκευές επιβατηγών – οχηματαγωγών πλοίων.
Ο απόηχος της τραγωδίας του ναυαγίου του Ο/Γ-Ε/Γ «Ηράκλειο» τον είχε επηρεάσει αφάνταστα. Γράφει ο ίδιος σε ένα δελτάριο που διένειμε στην έκθεση που οργάνωσε πρόσφατα στην Αθήνα.
«Μετά το ναυάγιο του Ε/Γ – Ο/Γ «Ηράκλειον», θεσπίστηκε το απαγορευτικό απόπλου των πλοίων». Δηλαδή έπρεπε να χαθούν 224 άνθρωποι για να το σκεφθούν!».
Με αίσθημα τεράστιας ευθύνης ξεκίνησε την άσκηση της επιστήμης του που ο ίδιος έκανε λειτούργημα. Η πρώτη δουλειά – μελέτη του γραφείου του ήταν η μετασκευή του Ε/Γ – Ο/Γ «Ελεάννα» του Ευθυμιάδη. Στις παραπάνω μελέτες βασίστηκε η μετασκευή του Ε/Γ – Ο/Γ «Κύδων».
Από το 1970 ξεκίνησε μια συνεργασία με την ΑΝΕΚ. Εκεί αναγνωρίζοντας τις ικανότητές του τον όρισαν Τεχνικό Σύμβουλο. Στις γνώσεις του η ναυτιλιακή μας εταιρία εμπιστεύθηκε το 1972 τις μετασκευές των Ε/Γ-Ο/Γ «Κάντια» και «Ρέθυμνο» με τα οποία η ΑΝΕΚ ξεκίνησε τα δρομολόγια Ηράκλειο – Πειραιά. Στο γραφείο του έγιναν και οι μελέτες μετασκευές για τα πλοία «Λατώ», «Λισσό» κ.λπ.
Ο Γαλλιάκης δεν είναι μόνο ένας επιστήμονας που άφησε εποχή στην καριέρα του αλλά κι ένας σπάνιος άνθρωπος. Ένας εξαίρετος οικογενειάρχης και πατέρας.
Έγραψε γι’ αυτόν η Μαρία Τζομπανάκη: «Τα χέρια του ανθρώπου, όταν συνεργάζονται αρμονικά με το μυαλό και την ψυχή, κάνουν θαύματα που κανένα προηγμένο «μηχάνημα» δεν θα μπορέσει ποτέ να αντικαταστήσει.
Ο Μανόλης Γαλιάκης είναι ένας τέτοιος Άνθρωπος και επιστήμονας.
Γνωρίζοντας μάλιστα και τον τρόπο της ζωής του, υποκλίνεσαι μπροστά του.
Η ζωή του είναι Αγάπη για τους ανθρώπους και σεβασμός για τον ανθρώπινο πολιτισμό!!!».
Ο ίδιος έχει αναφέρει για τη δράση του αυτή: «Ίδρυσα το γραφείο μου το 1967 αφού επέστρεψα από την Ιταλία, όπου σπούδασα. Με την ΑΝΕΚ ξεκίνησα την δραστηριότητά μου και άρχισα να συνεργάζομαι από το 1972, στον τομέα της μελέτης. Ξεκίνησα με την μετασκευή του «Κάντια» και του «Ρέθυμνο». Είχαμε μια πολύχρονη και αρμονική συνεργασία. Παρόλο που άλλαζαν τα συμβούλια, εγώ διατηρούσα την σχέση μου με την εταιρεία. Όλα αυτά τα βοηθήματα που βλέπετε, είναι αυτά που χρησιμοποιούσε ο Ναυπηγός – Μελετητής. Από τον λογαριθμικό κανόνα για τους υπολογισμούς, μέχρι τις αριθμομηχανές τεσσάρων πράξεων, που έκαναν ένα διαβολεμένο θόρυβο. Όλα τότε γίνονταν με το χέρι. Όσο πέρναγαν τα χρόνια, το γραφείο προμηθεύονταν τα νέα επιστημονικά εργαλεία και όργανα που παρουσιάζονταν στην αγορά.
Έτσι συνεχίστηκε η δουλειά του γραφείου για δεκαετίες μέχρι την ηλεκτρονική – ψηφιακή εισβολή που έκανε τη δουλειά του απείρως πιο εύκολη. Θεώρησα σκόπιμο να κάνω αυτή την έκθεση και να παρουσιάσω τον τόπο δουλειάς του παλιού Μηχανικού – Ναυπηγού και τα μέσα που χρησιμοποιούσε τότε».
Ο κ. Γαλλιάκης έχει τιμηθεί πολλές φορές για τη δράση του και τις ιδέες του. Ποτέ δεν είναι αρκετό όμως να τονίζουμε τη μεγάλη του συμβολή στην ναυτιλία της χώρας μας.
Ένας αγέρωχος θαλασσόλυκος
Μέρα σαν κι αυτή δεν μπορούμε να ξεχάσουμε κι έναν αγέρωχο θαλασσόλυκο ιδρυτή του Ομίλου, τον Νίκο Βαρδινογιάννη, από τους σημαντικότερους στην Ελληνική Οικονομία.
Γεννημένος στην Επισκοπή το 1931, και με λαμπρή και αγωνιστική πορεία στο Πολεμικό Ναυτικό (Κίνημα Ναυτικού κ.ά.) έγινε το πρόσωπο της ημέρας όταν στα μέσα της δεκαετίας του ’60 αποκόμισε τεράστια κέρδη, σπάζοντας το εμπάργκο καυσίμων που είχε επιβληθεί από τον ΟΗΕ στο ρατσιστικό καθεστώς της Ροδεσίας (νυν Ζιμπάμπουε). Σύμφωνα με τη Βικιπαίδεια με δικά του τάνκερ, εφοδίαζε την κυβέρνηση των λευκών του Ίαν Σμιθ με αργό πετρέλαιο, κάτω από τη μύτη των Βρετανών, που είχαν αναλάβει την επιτήρηση του ναυτικού αποκλεισμού. Στη συνέχεια δημιούργησε στην Κρήτη και την Αίγυπτο εγκαταστάσεις ανεφοδιασμού πλοίων και το 1970 ίδρυσε την Motor Oil. Μετά τον θάνατο του, 2 Ιουλίου 1973, στη διοίκηση του ομίλου τον διαδέχτηκε ο Βαρδής Βαρδινογιάννης.
Ένας ναυπηγός που διαπρέπει στα εικαστικά
Τα ναυπηγεία αντικείμενο σπουδών διεκδικούσαν τον Μανόλη Κουνδουράκη αλλά τον κέρδισαν τελικά οι σπουδές στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Γεννημένος το 1948 στο Ρέθυμνο, σπούδασε στη Σχολή Ναυπηγών Πειραιά και στο εργαστήριο της ΑΣΚΤ (Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών) μετά από παρότρυνση του καθηγητή της Σχολής Ανδρέα Γεωργιάδη. Συνέχισε τις σπουδές του το 1978 στο Λονδίνο (COLEGS ART). Άνθρωπος χαμηλών τόνων πρόσφερε και προσφέρει στον πολιτισμό επιμένοντας να υπηρετεί την πόλη του αν και οι διακρίσεις του, θα του εξασφάλιζαν διεθνή καριέρα.
Η πορεία του συναρπαστική
1983-89 Είναι καλλιτεχνικός σύμβουλος στο Ίδρυμα της Κρητικής Εστίας και υπεύθυνος κρίσεως των εικαστικών εκθέσεων στο ίδρυμα.
1985 Συνεργάζεται με το υπουργείο Παιδείας για την εικονογράφηση βιβλίων στην Δημόσια Εκπαίδευση.
1990 Παίρνει το πρώτο βραβείο διαγωνισμού για την μελέτη μνημείου «Ελευθερίας και Πνεύματος» στο Ρέθυμνο, υπό την διοργάνωση της Δ.Ε.Η.
1991 Βραβεύεται σε πανελλήνιο διαγωνισμό για τον σχεδιασμό του εμβλήματος του Πανεπιστημίου Κρήτης.
1993 Διδάσκει ως καθηγητής – επιμορφωτής στο τμήμα Ζωγραφικής των προγραμμάτων Ν.Ε.Λ.Ε. στο Ηράκλειο Κρήτης.
Έργα του βρίσκονται σε μόνιμες συλλογές όπως στο «Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης», στη Δημοτική Πινακοθήκη της πόλης Castenazo της Ιταλίας, στην Δημοτική Πινακοθήκη της περιοχής Castillion στο Μπορντό της Γαλλίας, στο Εργατικό Κέντρο Λευκωσίας Κύπρου, καθώς και σε λοιπές Ιδιωτικές Συλλογές.
• Ατομικές εκθέσεις
1971 Λύκειο Ελληνίδων Ρεθύμνου, 1974 Παγκρήτια Έκθεση Αθηνών, 1977 Φιλολογική Στέγη Πειραιά, 1979 Ξενοδοχείο «Μακεδονία Παλλάς» υπό την αιγίδα του Συλλόγου Κρητών Θεσσαλονίκης, 1981 Ελληνικό Κέντρο Τέχνης και Πολιτισμού Σύνταγμα Αθήνας, 1983 και 1985 Γκαλερή «Εικαστικός Χώρος» Κολωνάκι Αθήνας, 1987 Εμπορικό Επιμελητήριο Πάτρας, 1988 Εκδηλώσεις αδελφοποίησης Δήμου Ρεθύμνου με Δήμο Castenazo Ιταλίας, 1994 Καλλιτεχνική Λέσχη «ΘΕΛΓΟΣ» Πειραιά, 1999 Αίθουσα Τέχνης «Θεόφιλος» Πλάκα Αθήνας, 2002 και 2008 Κέντρο Τεχνών Ρεθύμνου υπό την αιγίδα του Κέντρου Σύγχρονης Εικαστικής Δημιουργίας, 2008 «Φόρμες και Χρώματα» στον πολυχώρο «Απόλλων», 2020 Αναδρομική έκθεση στο Κέντρο Τεχνών Ρεθύμνου.
• Ομαδικές εκθέσεις.
1976 και 1978 Κρήτες Ζωγράφοι, Πνευματικό Κέντρο Αθηνών, 1979 Νέοι Καλλιτέχνες Πνευματικό Κέντρο Αθηνών, 1981 Παγκρήτια Έκθεση Κρητών Καλλιτεχνών Πνευματικό Κέντρο Αγίας Παρασκευής Αττικής, 1986 αίθουσα βιβλιοπωλείου «Αυτογνωσία» Ρέθυμνο, 1990 Έκθεση Κρητών Καλλιτεχνών αίθουσα Αγίου Φραγκίσκου Ρεθύμνου, 1996 «Σύγχρονες Τάσεις Κυπρίων και Ελλήνων Καλλιτεχνών» Πύλη Αμμοχώστου Λευκωσίας, 1998 «Με τη λύρα και το δοξάρι. Μνήμες και Σύγχρονη Δημιουργία» Ρέθυμνο, 2000 «17 Εικαστικοί για τον Μ. Αναγνωστάκη» χώρος τέχνης «Αριάδνη» Ηράκλειο Κρήτης, 2003 «Οίκαδε Κρήτες Καλλιτέχνες» στο Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ρεθύμνου, 2004 Έκθεση Καλλιτεχνών στα πλαίσια διημερίδας Ολυμπισμού – Πολιτισμού στην αίθουσα «Αγίου Φραγκίσκου» στο Ρέθυμνο.
Από τα έργα ζωής όμως είναι το Κέντρο Βυζαντινών Τεχνών που δεσπόζει στην οδό Αντιστάσεως.
Αποτελεί ένα μοναδικό δημιούργημα, είναι ένα κτήριο μοναδικής ομορφιάς, ουσιαστικά ένα μνημείο περιόδου 1670, που αναδείχθηκε με την ιδιωτική πρωτοβουλία.
Ο Μανόλης είχε πάντα υψηλούς στόχους. Για παράδειγμα αυτό το Κέντρο που απέκτησε με μύριες θυσίες και τη συνεργασία των Αδελφών Ζαφειράκη. Επενδύθηκαν σοβαρά κεφάλαια, το κτήριο καταξιώθηκε αμέσως ως ένα σπουδαίο πολιτιστικό κέντρο με την πολιτεία να επαινεί και να ευλογεί αιωνίως απούσα χωρίς καν ένα δείγμα έμπρακτης αναγνώρισης. Τα συνηθισμένα δηλαδή.
Ο σπουδαίος καλλιτέχνης όμως δεν παύει ποτέ τη δημιουργική πορεία του. Μπορεί να μην ασχολήθηκε με πλοία όπως ορίζει η επιστήμη του. Οι ιδέες του όμως και τα όνειρά του ήταν γοργοτάξιδα σκαριά που ανοίχτηκαν μεσοπέλαγα και δεν τον πρόδωσαν ποτέ.