Του κ. ΑΝΔΡΕΑ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗ
Όσο κι αν είναι αλματώδης η πρόοδος των τελευταίων χρόνων κι όσο κι αν οι νέοι
και γενικά οι νεώτεροι, κάτω του μεσήλικα άνθρωποι, έχουν προσαρμοσθή στη σύγχρονη
σκέψη και νοοτροπία, κι ακολουθούν το κλίμα της εποχής, έχουν εκσυγχρονισθή μ’ ένα
λόγο, υπάρχουν άνθρωποι, οι λίγοι παλαιότεροι, που παραμένουν αμύητοι στη
συντελούμενη γύρω των ΚΟΣΜΟΓΟΝΙΑ, μένουν προσκολλημένοι στην παράδοση, είναι
όλως διόλου απροσάρμοστοι στη σημερινή πραγματικότητα.
Μεταπολεμικά έχει κορυφωθή η ΣΤΡΟΦΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ. Όλοι οι γονείς
αγρότες και αστοί ζουν με την ζωηρή επιθυμία να σπουδάσουν τα παιδιά των. Σπάνια είναι
η εξαίρεση γονέας να κρατήση κοντά του τα τέκνα του σαν τελειώσουν το Δημοτικό και
ιδίως τότε που δεν απητούντο εισιτήριες εξετάσεις στα Γυμνάσια. Δεν επηρεάζονται οι
γονείς από την πνευματική ικανότητα τους. Ακολουθούν τυφλά το υπάρχον γενικό ρεύμα,
χωρίς να εξετάζουν αν τα παιδιά μπορούν να μάθουν περισσότερα, αν έχουν κλίση προς τα
γράμματα, αν έχουν επιμέλεια προς μάθηση! Τα στέλνουν τα Γυμνάσια από σνομπισμό,
διότι τα έστειλαν οι γειτόνοι που είναι κατώτεροί τους, τα έστειλε η Χήρα, και άλλοι πτωχοί
άνθρωποι.
Τους είναι αδιάφορο ότι τα παιδιά των άλλων είναι επιμελείς καλοί μαθητές.
Πιστεύουν ότι κάθε παιδί που θα πάη στο Γυμνάσιο θα μάθη. Ότι όλα τα παιδιά έχουν τις
ίδιες ικανότητες, το ίδιο πνεύμα, την ίδια νοητική δύναμη.
ΜΕΓΑΛΗ ΠΛΑΝΗ
Σφάλμα. Όχι ηθελημένο. Σ’ άγνοια οφείλεται. Δεν έχουν χωνέψει το αληθινό νόημα.
Αγνοούν οι γονείς πως για να μάθη ένα παιδί γράμματα πρέπει να βοηθείται από τη ΦΥΣΗ.
Τούτο σημαίνει πως πρέπει νάχη προικισθή εκ γενετής με πνευματική δύναμη, κρίση,
αντίληψη και όλες τις άλλες πνευματικές λειτουργίες. Νάχη έμφυτη τη διάθεση προς
μάθηση.
Τότε το παιδί, ενδιαφέρεται για το σχολείο, καταβάλλει προσπάθειες, αναπτύσσει
επιμέλεια. Αν στερείται πνευματικών ικανοτήτων λείπει κι η επιμέλεια. Στη θέση της
θρονιάζεται η αδιαφορία, η αμέλεια η στασιμότητα, η πνευματική απραξία! Καμμιά
επίδοση, καμμιά πρόοδος. Χωλαίνει, υστερεί στα μαθήματα, απορρίπτεται. Στους γονείς
φαίνεται παράξενο. Θυμώνουν προς τα ανεπίδεκτα προς μάθηση παιδιά τους,
εκνευρίζονται, τα υβρίζουν, τα κακομεταχειρίζονται.
-«Δεν σου έλεγα να διαβάζης κερατά,
-Εδιάβαζα, απαντά ο μαθητής
-Κύττα το Γιώργη της Λενιάς πως τα ξαίρει!!
-Δεν μπορώ να τα μάθω εγώ»
Κι όμως δεν φταίνε τα παιδιά όλες τις φορές, για την έλλειψη προόδου στα
μαθήματα. Φταίνε στις λίγες περιπτώσεις που, ενώ είναι παιδιά έξυπνα, παρασύρονται
από κακές συναναστροφές στον «κακό δρόμο». Παραμελούν το βιβλίο, δεν φοιτούν στο
σχολείο, δεν μελετούν. Έχουν αλητέψει. Σ’ όλες τις άλλες, δεν είναι υπεύθυνα για την
αμέλεια και την καθυστέρηση. Φταίει η Φύση. Δεν των έδωσε πλούσια εφόδια.
Περισσότερες ικανότητες.
Γενικά λοιπόν -πρέπει να ξαίρουν οι γονείς- πως κάθε παιδί «όπου φτάνει το χέρι
του κρεμά το καλάθι του». Δεν μπορεί να μάθη το παιδί περισσότερα απ’ όσα μπορούν να
χωρέσουν στο μυαλό του. Το μυαλό, ο νους των παιδιών μοιάζει με αποθήκη. Έχει διάφορα
μεγέθη η αποθήκη. Κάθε αποθήκη ίδια χωρητικότητα. Αποθήκη γνώσεων είναι ο νους.
Όσες γνώσεις χωρέσουν συγκρατούνται. Οι άλλες διασκορπίζονται, χάνονται. Μικρόμυαλα
τα παιδιά με μικρές, στενές αποθήκες. Με μικρή αντίληψη και αντίληψη και νόηση. Δεν
νοιώθουν! Νωθρή η σκέψη τους, αμβλεία η κρίση τους. Δεν χωράνε στην αποθήκη του νου
όσα δεν καταλαβαίνη το παιδί. Και δεν τα μαθαίνει όσα μέσα κι αν μεταχειριστούμε!
Οι γνώσεις, δεν είναι τροφή που εισέρχεται στον οργανισμό του ανθρώπου με
ορούς, ενέσεις, ακόμη και τη βοήθεια χωνιού από στόματος! Οι γνώσεις γίνονται κτήμα
των παιδιών, που τις νοιώθουν. Τις αφομοιώνουν. Τις χωνεύουν στο μυαλό όπως
χωνεύονται τα σκληρότερα φαγητά στο στομάχι των.
Αποκτώνται οι γνώσεις αν είναι ευπρόσδεκτες στο παιδί. Μοιάζουν του σπόρου που
ευδοκιμεί αν πέση στο κατάλληλο έδαφος. Γονιμοποιούνται οι γνώσεις αν το μυαλό των
παιδιών είναι ενεργητικό, γόνιμο, αν τις καλλιεργεί και τις επεξεργάζεται περαιτέρω. Όπως
ο σπόρος φυτρώνη και αναπτύσσεται στο καλά καλλιεργημένο έδαφος.
Μα η γονιμότητα του παιδικού μυαλού είναι έμφυτη. Από τη Φύση δίδεται. Είναι
θείο δώρο η ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΤΗΣ ΔΩΡΕΑΣ. Δεν αποκτάται. Το άγονο, το στείρο μυαλό, δεν
μεταβάλλεται σε καρποφόρο, σε αποδοτικό με όσες προσπάθειες κι αν καταβληθούν. Ούτε
οι μεθοδικώτεροι Καθηγητές. Τα τελειότερα Φροντιστήρια δεν μπορούν να αναπληρώσουν
τα κενά της Φύσεως στη διάνοια των παιδιών. Δεν μπορούν να μεταβάλλουν ριζικά την
νοητική αντίληψη. Μπορούν να συμπληρώσουν μικρο-παραλλείψεις. Να βοηθήσουν
μέτριους μαθητές να βελτιωθούν λίγο. Να μπαλλώσουν. Ποτέ δεν μπορούν τους
πνευματικά νωθρούς να κάμουν νοήμονες. Τους βλάκες να κάνουν ευφυείς.
Τους ανίκανους ικανούς. Κι όμως οι γονείς πλανώνται νομίζοντες πως με τα
φροντιστήρια ως διά μαγείας θα μεταβληθή ριζικά, η «Φύση» των παιδιών των, γινόμενα
από ανεπίδεκτα προς μάθηση φωστήρες και αριστούχοι!!
Δεν είναι αρκετή η φοίτηση μόνον των παιδιών εις τα Γυμνάσια δια να αποκτούν κατά
τις προσφερόμενες εις αυτά γνώσεις. Θα συνέβαινε τούτο αν ήτο αρκετόν να εισέρχωνται
οι μαθηταί εις τα Σχολικά Κτήρια και να ακροώνται στις αίθουσες παραδώσεων τους
Καθηγητές. Για να αφομοιώνουν απροσκόπτως τις προσφερόμενες γνώσεις, για να
μαθαίνουν με λίγα λόγια τα μαθήματα των πρέπει: ΝΑ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ όπως
λέει ο λαός. Τούτο σημαίνει: Να νοιώθουν, να μαθαίνουν τα μαθήματά των χωρίς πολύ
κόπο, όλως αβίαστα. Να έχουν όρεξη και ενδιαφέρον. Όταν έχουν αυτές τις ιδιότητες είναι
καλοί μαθητές. Έχουν επιφέλειαν, προσέχουν τον Καθηγητήν στη παράδοση γιατί τον
νοιώθουν. Διαβάζουν λίγο το βιβλίο στο σπίτι και μαθαίνουν το μάθημα. Είναι επιδεκτικοί
μαθήσεως. Οι ανεπίδεκτοι μαθήσεως ως τόσο είναι κακοί μαθητές. Γιατί; Διότι δεν τους
βοηθεί το μυαλό τους. Δεν είναι για γράμματα. Δεν προσέχουν τον Καθηγητήν γιατί δεν
νοιώθουν το μάθημα. Δεν έχουν όρεξη για το σχολείο ούτε αισθάνονται κανένα
ενδιαφέρον προς τα μαθήματα. Όσο και αν διαβάσουν στο σπίτι δεν μαθαίνουν γιατί, δεν
νοιώθουν. Ματαιοπονούν λοιπόν παιδιά και γονείς επιδιδόμενοι σε μια προσπάθεια
άχαρη, που τους απογοητεύει στο τέλος. Οι κακοί μαθηταί αισθάνονται αποστροφή όχι
μόνον προς το σχολικό βιβλίο αλλά προς κάθε έντυπο. Ακόμη και το Διδακτήριο έχει θέση
ΦΥΛΑΚΗΣ στην ψυχή των.
Προς την κατηγορία τούτη των ανεπίδεκτων προς μάθηση μαθητών, ούτε οι
μεθοδικώτερες ιδιαίτερες παραδόσεις, ούτε τα Φροντιστήρια μπορούν να επιφέρουν
βελτίωσή τινα. Είναι ότι τα ΔΑΚΕΝΙΚΙΑ προς τους Αναπήρους. Βαδίζουν οι ανάπηροι με την
βοήθειά των. Δεν παύουν όμως από του να είναι ΑΝΑΠΗΡΟΙ.
Στην περίπτωση των παιδιών, πάσχουν ταύτα από πνευματική αναπηρία γιατί η
Φύση υπήρξε φειδωλή προς αυτό. Με τσιγγουνιά των χάρισε το πνεύμα, το νου, τη νόηση.
Ε ουδεμία επίγεια δύναμη δύναται να αναπληρώση την έλλειψη, υποκαθιστώσα τη Φύση.
Προς ώτα μη ακουόντων λοιπόν αποτεινόμαστε. Έχει πλήρη εφαρμογή η παροιμία:
«Όσο θέλεις κτύπα στου κουφού την πόρτα».
Πόσο αλλοιώτικη θα ήτο η όψη της χώρας και πόσο ανετώτερη η ζωή των
ανθρώπων αν οι γονείς ήσαν γνώστες των παραπάνω λεπτομερειών.
Πολλών εκατομμυρίων άσκοπες δαπάνες θα αποφεύγονταν και δεν θα
εσπαταλώνταν τα εφηβικά χρόνια των νέων μας στις αυλές των Γυμνασίων και των
Φροντιστηρίων σε μια άνευ περιεχομένου προσπάθεια ήτις, αντί να τους οδηγήση στην
οδό της μαθήσεως τους εκτρέπει, εκ της οδού της εργασίας και της Τέχνης προς το
Κηφηναριό και ενίοτε την οκνηρία, για να μη ειπούμε αλητεία.
Δεν υποστηρίζομε ότι δεν προσφέρουν τίποτε οι ιδιαίτερες παραδόσεις και τα
Φροντιστήρια. Τουναντίον βοηθούν συντελούν στο ξεκαθάρισμα αμφιβόλων σημείων της
μαθήσεως και την εμπέδωση της ύλης.
Επαναλαμβάνομε όμως πάλιν: Επί μαθητών επιδεικτικών προς μάθηση.
Ποτέ δεν θα δυνηθούν να πελεκήσουν ΚΟΥΤΣΟΥΡΑ. Βελτιώνουν μαθητές που
μπορούν να βελτιωθούν.
Μέτριους μπορεί να κάμουν λίγο καλύτερους. Πολύ καλούς μπορεί να κάμουν
αρίστους. Αυξάνουν και βελτιώνουν υπάρχουσα καλλιέργεια. Δεν δημιουργούν όπου δεν
υπάρχει!!
Χαίρομαι ιδιαιτέρως για την υπάρχουσα εις τους γονείς έφεση (αγάπη) προς τα
γράμματα. Αποτελεί τεκμήριο προόδου και πολιτισμού. Αλλά και λυπούμαστε όταν
επιμένουν να πετούν εις τα σύννεφα.
Όταν εννοούν να τυφλώττουν ενώ υπάρχει φως. Όταν αρνούνται να παραδέχωνται
ότι τα παιδιά των δεν «είναι για γράμματα!!». Όταν τα αφήνουν 2 και 3 χρόνια στην ίδια
τάξη εν ω έδει να τα αποσύρουν στη πρώτη απόρριψη.
Ένας πατέρας έγινε «έξω φρενών» τις ημέρες αυτές και στο τέλος χρειάσθηκε
γιατρός, η δε μάννα έδωσε τις φρικτότερες κατάρες στο γυμνασιόπαιδο γυιό τους διότι
είχε την παρρησία να ομολογήση ότι δεν έγραψε άπταιστα στα μαθηματικά.
Συνέβη να παρευρεθώ στη σκηνή. Προσπάθησα να μαλακώσω τα πράγματα.
Στάθηκε αδύνατον. Ανένδοτοι ήσαν οι γονείς:
-Ξαίρετε κ. Σ. πόσα ξοδεύω στα Φροντιστήρια. Του έχω όλο το χρόνο ιδιαίτερο
Καθηγητή… Τι άλλο μπορούσα να κάνω; Δεν διαβάζει ο…. Μα εγώ θα τον κάμω.
Συνέχισα τη διαφώτιση.
Δεν ξαίρω αν το επέτυχα. Επαναλαμβάνομε όμως για το ευρύτερο κοινό πως όταν
«λείπη η σφραγίδα της δωρεάς» από το μαθητή και αν ακόμη ο φροντιστής του τα μάθη
σαν παπαγάλου και πάλιν θα βρεθή κάποιο εμπόδιο να μη γράψη άριστα.
Ο παραπάνω μαθητής, δεν έχει το δώρο της φύσεως να είναι άριστος. Δεν θα γίνη
λοιπόν ποτέ ούτε με τον φροντιστή. Ίσως να ήτο χειρότερος άνευ αυτού. Πάντως καλύτερος
απ’ ότι, τον έπλασε η Φύση, δεν γίνεται!
Αγαπητέ του είπα. Το παιδί όσο μπορεί κάνει. Τόσο, δυναμικό έχει. Δεν έχει
σημασία πως του κάνετε φροντιστήριο. Στο κάτω-κάτω πιθανόν να απορριπτότανε χωρίς
αυτό. Αφού τώρα προάγεται πρέπει να μένετε ικανοποιημένος.
-Μα έπρεπε να είναι ο καλύτερος! Επανέλαβε. Όπως τον πατέρα αυτό σκέπτονται
όλοι οι πατεράδες!! Αλλά μέχρι να σκέπτωνται έτσι, δεν πρόκειται να ανακοπή το ρεύμα
προς τα Γυμνάσια, θα είναι πληθωρική η φοίτηση θα αυξάνουν αφ’ ενός αι ανάγκαι της
Μέσης Παιδείας εις χώρον και Διδακτικό προσωπικό και θα πίπτη η στάθμη της προόδου
ταύτης αφ’ ετέρου.
Μια ευρυτάτη διαφώτιση του πληθυσμού προς τον τομέα αυτό θα μετέβαλε
πιθανώτατα την κατάσταση.
Α. ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗΣ
Υ.Γ.
Προσπάθησα να εκλαϊκεύσω το θέμα. Να γίνω περισσότερο κατανοητός από
ευρύτερο κοινόν. Και πάλι αμφιβάλλω αν το επέτυχα.
Α.Σ.Σ.
ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1968