Αυτά συνέβαναν σε περίληψη στην Κρήτη και μετά από λίγα χρόνια έπεσε και η Βυζαντινή
Αυτοκρατορία, με τελευταίους πολεμιστές Κρητικούς.
Ο Βυζαντινός χρονογράφος γράφει για τους Κρητικούς αυτούς, που υπερασπιζόταν τους
προμαχώνες στον Κεράτιο κόλπο και απέναντι στο Γαλατά:
«Μετά την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως, οι Κρήτες εξακολουθούν μαχόμενοι δι’ όλης της
ημέρας, ότε ο Σουλτάνος Μωάμεθ Β’ θαυμάσας την ανδρεία τους, διέταξε να παύσουν αι κατά
αυτών επιθέσεις και να τους επιτραπεί να εξέλθουν μετά των όπλων των και να απέλθωσιν
ανενόχλητοι με τα πλοία των εις την πατρίδα των».
Από χειρόγραφο που βρίσκεται στο Μουσείο της Βρετανίας αναφέρεται ότι ιδιοκτήτες των 3
γαλέρων ήταν ο Σγούρος, ο Φιλομάνης και Γιαλινάς. Ο δε Φραντζής λέγει ότι η μια ήταν από τον
Χάντακα και οι άλλες δύο από την Κυδωνία.
Υπολογίζεται ότι οι Κρητικοί υπερασπιστές της Κωνσταντινούπολης που εστάλησαν στις
αρχές του Μαρτίου 1453 μετά από παράκληση του Αυτοκράτορα, ήταν περίπου 1000. Έφθασαν
στην Πόλη στις 2-4-1453 περίπου 620 γιατί στον Μαρμαρά έγινε ναυμαχία με τον τούρκικο
στόλο που σκοτώθηκαν – τραυματίσθηκαν γύρω στους 380. Όταν τη δεύτερη μέρα της Άλωσης
μπήκε ο Μωάμεθ στην Πόλη και κατευθυνόταν στην Αγία Σοφία τον πληροφόρησαν ότι 2 πύργοι
φέρουν ακόμα τη σημαία του Δικέφαλου αετού ( κατ’ άλλους 3 πύργοι) και ότι οι υπερασπιστές
ήσαν Κρήτες εθελοντές και ζητούσαν να τους επιτραπεί να τους τιμωρήσουν παραδειγματικά. Ο
Μωάμεθ τότε τους απάντησε: «η αντρειωσύνη αμείβεται και η ανταμοιβή τους είναι να τους
επιτρέψετε να φύγουν με τα όπλα τους και τις σημαίες τους για όποιον τόπο θέλουν» (σ.σ.
Ήταν μεγάλη τιμή να τους αφήσουν τα όπλα).
Οι Κρητικοί που σώθηκαν και έφυγαν ήταν 170 περίπου. Λέγεται ακόμα ότι μερικοί από
αυτούς τους υπερασπιστές έφεραν στο χωριό Κατσοματάδων Κισσάμου Χανίων από την Πόλη
το εικόνισμα της Παναγίας και το τοποθέτησαν στο Σπήλαιο της «Αγίας Σοφίας του Θεού»
(βλέπε άλλες επαναστάσεις και το κεφάλαιο: ΣΠΗΛΑΙΟ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ).
ΠΗΓΗ: ΒΙΒΛΙΟ «Η ΑΡΧΑΙΑ ΛΑΠΠΑ»_ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΑΡ. ΚΑΣΩΤΑΚΗΣ