ΑΠΟ ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΡΧΟΝΤΑΚΗ
Δημιουργία πνευματικού κέντρου
- Καλλιτεχνικός Σταθμός της Σχολής Καλών Τεχνών του Ε.Μ.Π.
(α) Η Σχολή Καλών Τεχνών απεφάσισε την ίδρυσιν εις την πόλιν της Ρεθύμνης ενός
εκ των Καλλιτεχνικών Σταθμών της. Εις τους Σταθμούς αυτούς παρέχεται φιλοξενία και
συνθήκαι εργασίας εις διασήμους εκπροσώπους της Τέχνης, Έλληνας και ξένους, πράγμα
το οποίον αποτελεί σημαντικόν παράγοντα προβολής και πολιτιστικής και τουριστικής
αναπτύξεως ενός τόπου.
(β) Εις την παρυφήν της πόλεως παρεχωρήθη οικόπεδον κατάλληλον προς
ανέγερσιν του Σταθμού. Συνετάγη η μελέτη, δαπάναις του Υπουργείου Παιδείας και
μερίμνη της Σχολής Καλών Τεχνών, ύψους 4.500.000 δρχ. αναγκαιοί η ένταξις εις το
Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων μέρους της πιστώσεως δια την πρώτην φάσιν της
κατασκευής.
(γ) Εκθέσεις έργων Τέχνης των φιλοξενουμένων προβλέπεται να στεγάζωνται εις τας
αιθούσας του Πνευματικού Κέντρου.
3 Α ρ χ α ι ο λ ο γ ι κ ό ν Μ ο υ σ ε ί ο ν.
Το αρχαιολογικόν υλικόν της Ρεθύμνης είναι πολύ και άκρως ενδιαφέρον. Είναι
πολύ πιθανόν ότι και μόνο τα Μινωικά ευρήματα συνιστούν εν εξιολογώτατον Μουσείον.
Ήδη ενεκρίθη και επραγματοποιήθη η εξαγορά του Τουρκικού Προμαχώνος του φρουρίου
«Φορτέτζα», ο οποίος μέλλει να διασκευασθή παρά της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας εις
Μουσείον. Ούτω το οξύ θέμα της αρτίας στεγάσεως των αρχαιολογικών θησαυρών της
Ρεθύμνης ευρίσκει την ενδεδειγμένην λύσιν.
4 Μ ο υ σ ε ι α κ α ί Σ υ λ λ ο γ α ί.
Παραλλήλως προς την δημιουργίαν σημαντικού Αρχαιολογικού Μουσείου,
υπάρχουν σπουδαίαι δυνατότητες συστάσεως αξιολόγων Μουσειακών Συλλογών!
(α) Β ο τ α ν ι κ ό ν Μ ο υ σ ε ί ο ν. Αι κλιματολογικαί και εδαφολογικαί συνθήκαι
της Κρήτης επιτρέπουν την ανάπτυξιν πλουσιωτάτης χλωρίδος, από τροπικών και
ημιτροπικών φυτών μέχρις αλπικών. Ήδη το Βοτανικόν Μουσείον Αθηνών προγραμματίζει
την ίδρυσιν παραρτήματος εις Ρέθυμνον, προς στέγασιν του οποίου παρεχωρήθη το
Τέμενος Μασταμπά και εχορηγήθη δάνειον 3 εκατ. Δραχμών με εγγύησιν του Δημοσίου.
Ελπίζεται ότι η υλοποίησις της αποφάσεως δεν θα βραδύνη, Πβλ. Και ΙΙΙ, Β, 1, (β), (5).
(β) Λ α ϊ κ ή ς Τ έ χ ν η ς. Υπάρχει εις τον νομόν Ρεθύμνης άφθονον παραδοσιακόν
υλικόν μεγίστης αξίας. Ήδη το Λύκειον Ελληνίδων Ρεθύμνης έχει προχωρήσει εις την
κατάρτισιν μιας τοιαύτης Συλλογής και έχει αποκτήσει εξαίρετα στοιχεία, εις τα οποία
περιλαμβάνονται τοπικαί ενδυμασίαι και διακοσμητικά τεμάχια. Η Συλλογή αυτή δύναται
να εμπλουτισθή περισσότερον και να στεγασθή εις κτίσμα αντιπροσωπευτικής κρητικής
αρχιτεκτονικής («Κρητικό Σπίτι»), το οποίον προγραμματίζει ο Δήμος. Εφ’ όσον η ανέγερσις
αυτού – ή η εξαγορά καταλλήλου εκ των υπαρχόντων- δεν καταστή δυνατή, δύναται να
στεγασθή η Συλλογή εις το νυν κτήριον του Ωδείου, μετά την μεταστέγασιν αυτού εις το
Πνευματικόν Κέντρον. Πιθανόν εν παράρτημα της Συλλογής θέλει τοποθετηθή εις υπάρχον
κτίσμα του φρουρίου «Φορτέτζα» προς εμπλουτισμόν των ενδιαφερόντων του.
(γ) Π α λ α ι ο ν τ ο λ ο γ ι κ ο ύ και Γ ε ω λ ο γ ι κ ο ύ Υ λ ι κ ο ύ. Αυτή
προγραμματίζεται ως τμήμα του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, εις το Πνευματικόν Κέντρον,
βλ. ΙΙΙ, Β, β, 1, (β), (5) ομού μετά του Γεωλογικού, Ορυκτολογικού – Πετρογραφικού,
Ανθρωπολογικού, Ζωολογικού και, ενδεχομένως, Βοτανολογικού τμήματος (βλ. ένθ’
ανωτέρο).
(δ) Ι σ τ ο ρ ι κ ώ ν Κ ε ι μ η λ ί ω ν. Ο νομός Ρεθύμνης, δια της ενεργού συμμετοχής
του εις τους εθνικούς αγώνας, έχει αποκτήσει πλούτον κειμηλίων, τα οποία χρήζουν
περισυλλογής και αναδείξεως, ως κανόνια και όπλα επαναστάσεων, παράσημα αγωνιστών,
λάβαρα, έγγραφα, ενδυμασίαι, ποικίλα αντικείμενα κ.α. Ήδη η «Ιστορική και Λαογραφική
Εταιρεία Ρεθύμνης» και η Ένωσις Αγωνιστών Εθνικής Αντιστάσεως Ρεθύμνης καταβάλουν
λαμπράς προσπαθείας προς την κατεύθυνσιν αυτήν και έχουν συγκεντρώσει ένα αξιόλογον
πυρήνα Συλλογής. Ο πυρήν ούτος, εμπλουτιζόμενος περαιτέρω, δύναται να στεγασθή εις
το Τέμενος Μ. Πόρτας, μετά την συγκέντρωσιν του εν αυτώ αρχαιολογικού υλικού εις το
νέον Μουσείον, (βλ. ΙΙΙ, Β, β, 3) ή επί του φρουρίου «Φορτέτζα». Εκτός της πόλεως
Ρεθύμνης, εξ άλλου, υπάρχουν συγκεκροτημέναι δύο αξιολογώταται Συλλογαί, η της Ι.
Μονής Αρκαδίου και η του Κων. Σπυριδάκη, εις Κεραμέ, Αγίου Βασιλείου.
(ε) Μ ο υ σ ε ί ο ν Π ν ε υ μ α τ ι κ ή ς Δ η μ ι ο υ ρ γ ί α ς Ρ ε θ υ μ ν ί ω ν. Τούτο
προγραμματίζεται ως τμήμα του Πνευματικού Κέντρου, γλ. ΙΙΙ Β, β, 1, (β), (3).
(στ) Β υ ζ α ν τ ι ν ώ ν Τ ο ι χ ο γ ρ α φ ι ώ ν και Ε ι κ ό ν ω ν. Εις την ύπαιθρον
κυρίως υπάρχει μέγας αριθμός βυζαντινών ναών, (βλ. Π. α.α. 32), πλείστοι των οποίων
είναι ερειπωμένοι ή ετοιμόρροποι. Εξ εκείνων των ναών, οίτινες δεν υπάρχει σκέψις να
αναστηλωθούν, είναι δυνατόν να παραληφθούν και διασωθούν εκ της καταστροφής
θαυμάσιαι τοιχογραφίαι, καταρτιζομένης ούτω μιας αξιολογωτάτης Μουσειακής Συλλογής.
Εις αυτήν δύνανται να προστεθούν εικόνες της αυτής εποχής, αι οποίαι ευρίσκονται επίσης
εις μέγαν αριθμόν. Η Συλλογή αυτή θα ηδύνατο να στεγασθή, τουλάχιστον αρχικώς, εις την
Ενετικήν LOGGIA, μετά την μεταφοράν εκείθεν του Αρχαιολογικού Μουσείου εις το νέον
κτήριόν του.
(ζ) Π α ρ α δ ο σ ι α κ ή ς Κ ρ η τ ι κ ή ς Μ ο υ σ ι κ ή ς κ α ι Ο ρ γ ά ν ω ν. Η
μαγνητοφώνησις αντιπροσωπευτικών ειδών λαϊκής Κρητικής Μουσικής, δημοτικών
τραγουδιών («Ριζίτικων») και, ενδεχομένως, μοιρολογίων και η σύστασις μιας παραλλήλως
εξωπλισμένης Συλλογής θα ήτο σημαντικόν επίτευγμα. Η Συλλογή αυτή θα ηδύνατο να
συμπληρωθή με παραδοσιακά λαϊκά όργανα, έγχορδα ή πνευστά, σημαντικός αριθμός των
οποίων διασώζεται εισέτι. Τοιαύτη Συλλογή προγραμματίζεται εις το Πνευματικός Κέντρον,
ως παράρτημα του Ωδείου, παρά τω οποίω είναι δυνατόν να λειτουργήση και τμήμα
διδασκαλίας δημοτικών Ελληνικών χορών, με την συνδρομήν του Λυκείου Ελληνίδων.
(η) Χ α ρ τ ώ ν τ η ς Κ ρ ή τ η ς. Υπάρχει μέγας αριθμός τοιούτων χαρτών και αρκεταί
εκδόσεις αυτών (η του Φιλολογικού Συλλόγου «Χρυσόστομος» Χανίων συνεχίζεται εισέτι),
έχουν γίνει δε κατά καιρούς αξιολογώταται Εκθέσεις με το αντικείμενον τούτο. Μία
τοιαύτη Συλλογή προγραμματίζεται εις το Πνευματικόν Κέντρον, ως τμήμα της Δημοσίας
Βιβλιοθήκης.
Δια του ανωτέρω Προγράμματος Μουσείων και Μουσειακών Συλλογών αφ’ ενός
μεν διασώζονται και αναδεικνύονται λίαν αξιόλογα αντικείμενα, αφ’ ετέρου δε
αξιοποιούνται κατά τον καλύτερον τρόπον μνημειακά κτίσματα της πόλεως. Εξ άλλου η
πόλις αποκτά μίαν σχεδόν ωλοκληρωμένην σειράν ενδιαφερόντων και επισκεψίμων
στοιχείων, με την μικροτέραν δυνατήν δαπάνην, εφ’ όσον προβλέπεται η χρησιμοποίησις
υπαρχόντων κτισμάτων.
5 Π α ρ α τ η ρ ή σ ε ι ς.
(α) Η σκοπιμότης του Προγράμματος τούτου δια την πολιτιστικήν,
κοινωνικοπνευματικήν και τουριστικήν ανάπτυξιν του τόπου είναι προφανής.
(β) Η εφικτότης του Προγράμματος αυτού, κλιμακουμένου εις ανάλογον χρονικόν
βάθος, είναι πλήρης. Ήδη αρκετά εκ των επί μέρους στοιχείων του τελούν υπό
αντιμετώπισιν.
Η ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ
1 Ο προγραμματισμός του Δήμου Ρεθύμνης, εις ότι αφορά την οικονομικήν
ανάπτυξιν της πόλεως, απευθύνεται κατά κύριον λόγον προς την τουριστικήν της
ανάπτυξιν, περιέλαβε δε σειράν στοιχείων υποδομής. Η θέσις των επί μέρους τούτων
στοιχείων υπήρξεν εις αρκετάς περιπτώσεις υποχρεωτική, λόγω της υπάρξεως
αξιοποιησίμων χώρων ή κτισμάτων, εις ετέρας δε σκόπιμος, εις τρόπον ώστε η τελική
διάταξις αυτών να σχηματίζη μίαν άλυσον υποδομής περιφερειακώς παρά την παραλίαν,
(πβλ. Σχεδιάγραμμα 3). Η άλυσος αυτή ελπίζεται ότι έχει λειτουργικήν ενότητα και ότι θέλει
συνδυασθή καλώς προς τας υπαρχούσας και τας ιδρυθησομένας αστικάς και μη μονάδας
ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Σημειωτέον, ότι και τα στοιχεία πνευματικής – πολιτιστικής
υποδομής αποβλέπουν παραλλήλως και προς την τουριστικήν ανάπτυξιν (Πνευματικόν
Κέντρον, Καλλιτεχνικός Σταθμός, Αρχαιολογικόν Μουσείον και Μουσειακαί Συλλογαί),
σχηματίζουν δε ένα άξονα εις το εσωτερικόν της πόλεως, με κατεύθυνσιν από της ακτής
προς την ενδοχώραν (βλ. αυτόθι). Τα στοιχεία της τουριστικής υποδομής έχουν ως
ακολούθως:
(α) Α ν ά δ ε ι ξ ι ς τ ω ν Μ ε σ α ι ω ν ι κ ώ ν Μ ν η μ ε ί ω ν τ η ς π ό λ ε ω ς.
Ο Μεσαιωνικός χαρακτήρ της Ρεθύμνης συντίθεται εκ των κάτωθι στοιχείων:
(1) Παλαιά Ενετική Πόλις.
(2) Ενετικός Φρούριον «Φορτέτζα»
(3) Ενετικός Λιμήν
(4) Μεμονωμέναι Παλαιότητες εκτός της ζώνης της Ενετικής Πόλεως.
Δια την ανάδειξιν και αξιοποίησιν των Μνημείων αυτών, ο Δήμος Ρεθύμνης φρονεί
ότι επιβάλλεται ενιαία θεώρησις και ενιαίος προγραμματισμός, εκτέλεσις δε των επί
μέρους έργων τμηματική. Ήδη ευρίσκεται εν εξελίξει εν Πρόγραμμα αναδείξεως των
Μνημείων αυτών, ως κάτωθι:
(1) Ε ν ε τ ι κ ή Π ό λ ι ς. Εχορηγήθη παρά του Ε.Ο.Τ εις τον Δήμον Ρεθύμνης
πίστωσις 200.000 δρχ. δια την εκπόνησιν ειδικού πολεοδομικού κανονισμού της Παλαιάς
Πόλεως. Ο Δήμος εισηγήθη εις το Υπουργείον Συντονισμού την συγκρότησιν Ομάδος
Εργασίας δια τον καταρτισμόν των προδιαγραφών της μελέτης και εν γένει των ορίων
αυτής. Η Ομάς συνεκροτήθη και συνήλθεν ήδη εις πρώτην συνεδρίαν. Ελπίζεται ότι εντος
των προσεχών δύο μηνών θέλει ανατεθή η μελέτη και ότι εντός των επομένων 8 μηνών
θέλει περατωθή. Μετά την έγκρισιν της θέλει αποτελέσει τον ισχύοντα πολεοδομικόν
κανονισμόν της Ενετικής Πόλεως. Ούτω το σημαντικώτατον τούτο κεφάλαιον αξιοποιείται
κατά τον καλύτερον τρόπον, (Πβλ. Και Π. α.α. 31). Εις ότι αφορά, εξ άλλου, την σταδιακήν
αποκατάστασιν εις την παλαιάν μορφήν των ήδη κατεσκευασμένων νεωτερικών κτισμάτων
της Ενετικής Πόλεως, αναμένεται ότι η Μελέτη θέλει υποδείξει τρόπους
χρηματοδοτήσεως. Πιθανώς, ένας τρόπος είναι η δανειοδότησις των ιδιοκτητών εν
συνδυασμώ προς την δημιουργίαν τουριστικών δωματίων. Ούτω είναι δυνατόν να
επιτευχθή διττός σκοπός, η σταδιακή αποκατάστασις της μορφής της Μεσαιωνικής Πόλεως
και η σημαντική αύξησις των τουριστικών κλινών της πόλεως, με επένδυσιν ασυγκρίτως
μικροτέραν της απαιτουμένης δια την ίδρυσιν ισοδυνάμων ξενοδοχειακών μονάδων. (Ο
τύπος αυτός των τουριστικών κλινών έχει και έτερον μέγα πλεονέκτημα, μίαν λίαν
επιθυμητήν κατανομήν του τουριστικού εισοδήματος, δια της αμέσου συμμετοχής εις αυτό
ευρυτάτων στρωμάτων).
(2) Ε ν ε τ ι κ ό ν Φ ρ ο ύ ρ ι ο ν «Φ ο ρ τ έ τ ζ α». Δι’ αποφάσεως του Υπουργικού
Συμβουλίου παρεχωρήθη το φρούριον εις τον Δήμον Ρεθύμνης προς τουριστικήν
αξιοποίησιν. Η τοιαύτη αξιοποίησις αποβλέπει εις την σταδιακήν εκτέλεσιν επί του
φρουρίου και πέριξ αυτού σειράς έργων, ώστε να καταστή τούτο το τουριστικόν κέντρον
της πόλεως και του νομού Ρεθύμνης. Τούτο δε είναι απολύτως εφικτόν, λόγω των
εξαιρετικών πλεονεκτημάτων, τα οποία παρουσιάζει το φρούριον, ως κάτωθι:
Ι. Η Μ ο ρ φ ή του είναι μεγαλοπρεπής. Το ύψος των τειχών, αι πτυχώσεις της
περιμέτρου, αι επάλξεις, τα φυλακεία, τα πυροβολεία, αι πυλίδες, αι υπόγειοι στοαί, τα
φρέατα και, τέλος, τα σωζόμενα κτίσματα καθιστούν τούτο επιβλητικόν μνημείον.
ΙΙ. Η θ έ σ ι ς του είναι προνομιακή. Άπτεται ενός κυρίου οδικού άξονος, κείται εγγύς
του Ενετικού και του νέου λιμένος και συνδέεται οργανικώς προς την Μεσαιωνικήν πόλιν,
ώστε συνδυάζεται λειτουργικώς προς αυτήν και προς τας λουτρικάς εγκαταστάσεις, ενώ εν
ταυτώ παρέχει απομόνωσιν και ησυχίαν. Επί πλέον είναι θαλάσσιον και δεσπόζει και των
εκατέρωθεν αυτού δύο κόλπων και της πόλεως.
ΙΙΙ. Η έ κ τ α σ ι ς του είναι σημαντική (56 στρέμματα), αυτοτελής και ομοιογενής.
Δια το έργον τούτο υπάρχει Οριστική Μελέτη εκπονηθείσα παρά του αειμνήστου
καθηγητού Δ. Πικιώνη, υπό τον τίτλον «Τουριστική αξιοποίησις φρουρίου Φορτέτζα
Ρεθύμνου Κρήτης». Η Μελέτη αυτή ανατεθείσα παρά του Υπουργείου Συντονισμού το 1965
και παραληφθείσα τον Ιούνιον του 1966, προβλέπει τα κάτωθι στοιχεία:
Ι. Αναστήλωσιν των τειχών.
ΙΙ. Κατασκευήν κυρίας και δευτερευουσών οδών προσπελάσεως και χώρων
σταθμεύσεως οχημάτων.
ΙΙΙ. Διαμόρφωσιν του εσωτερικού και του περιβάλλοντος χώρου μετά των ζωνών
πρασίνου δια της κατασκευής σκιάδων, κρηνών, αναπαυτηρίων, πεζουλίων, αναβαθμών,
πλακοστρώσεων, σημείων απορροής των ομβρίων υδάτων κλπ.
IV Εστιατόριον 80 ατόμων
V Αναψυκτήριον.
VI Υπαίθριον θέατρον.
VII Ξενώνας αρχικής δυνάμεως 50 περίπου κλινών. Εκ της επιτυχίας του όλου έργου
εξαρτά ο μελετητής «την προσθήκην νέων δικλίνων δωματίων ύπνου ξενοδοχειακής
μορφής συνολικού εμβαδού 20 Μ2 εκάστου και συνολικής δαπάνης ανά κλίνην 50.000 δρχ.
επί των προβλεπομένων υπό της μελέτης θέσεων», (Πβλ. Έκθεσις, Ζ΄ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΕΡΓΑ).
VIII Ηρώον
ΙΧ Μικρόν κτήριον εν είδει στοάς.
Χ. Διασκευήν και αγιοργάφησιν της υπαρχούσης εκκλησίας και κατασκευήν
περιστυλίου πέριξ αυτής.
ΧΙ. Μετατροπήν του Τουρκικού εις Μουσείον Λαϊκής Κρητικής Παραδόσεως.
ΧΙΙ. Μετατροπήν σωζομένου κτηρίου εις αίθουσαν διαλέξεων και Τέχνης.
ΧΙΙΙ. Μετατροπήν σωζομένου κτηρίου εις Μουσείον Πολεμικής Αρετής των Κρητών.
ΧΙV. Μετατροπήν σωζομένου κτηρίου εις καφενείον.
XV. Μετατροπήν σωζομένου κτηρίου εις Φυλακείον και κατοικίας φυλάκων.
XVI. Μετατροπήν σωζομένων κτισμάτων της Πύλης εις γραφεία Διοικήσεως,
Τουρισμού και Πληροφοριών.
XVII. Κατασκευήν υπογείων χώρων υγιεινής.
ΑΠΟΔΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ
Ο Δήμος Ρεθύμνης αποδέχεται την ανωτέρω Μελέτην εν τω συνόλω της, διατηρεί
όμως μερικάς επιφυλάξεις εις ότι αφορά ωρισμένα επί μέρους στοιχεία αυτής. Αι
επιφυλάξεις αυταί οφείλονται εις δύο γενικωτέρους λόγους:
Ι. Παρήλθεν ήδη εξαετία από της εκπονήσεως της Μελέτης και κατά το διάστημα
τούτο απεκαλύφθησαν τάσεις και προοπτικαί εις τον τουριστικόν τομέα, (ως αι προοπτικαί
υψηλού τουρισμού, χειμερινού τουρισμού και μαζικού αερομεταφερομένου τουρισμού),
αι οποία είναι αμφίβολον αν διεφαίνοντο κατά τον αυτόν τρόπον προηγουμένως.
ΙΙ. Η Μελέτη ούτε μνημονεύει τρόπον χρηματοδοτήσεως του έργου ούτε προβλέπει
πόρους επαρκείς δια την λειτουργίαν και συντήρησιν αυτού και δια την απόσβεσιν της
δαπάνης κατασκευής του. Και είναι μεν προφανές ότι εν τοιούτον έργον υποδομής δέον να
χρηματοδοτηθή βασικώς εκ των Δημοσίων Επενδύσεων, αλλ’ είναι εξ ίσου αναγκαίον να
διαθέτη περατούμενον ιδίους πόρους, επαρκεί δια την συντήρησιν και λειτουργίαν του και
δια την μακροχρόνιον, έστω, απόσβεσίν του.
Τα σημεία, των οποίων την επανεξέτασιν θα επεθύμει ο Δήμος, είναι τα κάτωθι:
Ι. Η καθαίρεσις του προ της κυρίας Πύλης του φρουρίου Τουρκικού Προμαχώνος
προς απελευθέρωσιν της θέας από του σημείου εκείνου και δημιουργίαν χώρου
στροφής και σταθμεύσεως οχημάτων. Ο Δήμος Ρεθύμνης πιστεύει ότι ο Προμαχών,
κατασκευασθείς προς προστασίαν της κυρίας προσβάσεως του φρουρίου, αποτελεί
οργανικόν στοιχείον αυτού, αναπόσπαστον από του κυρίου μέρους του. Πέραν τούτου ο
Προμαχών μέλλει να διασκευασθή παρά της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας εις σημαντικώτατον
Αρχαιολογικόν Μουσείον, το οποίον προσιδιάζει καλώς προς την σκοπουμένην ανάδειξιν
του φρουρίου. Εις ότι αφορά δε την παρεμπόδισιν της θέας, μικράν άλλωστε, και την
δημιουργίαν χώρου κινήσεως και σταθμεύσεως οχημάτων, τα προβλήματα δεν είναι
άλυτα.
ΙΙ. Η δημιουργία ξενώνων 50 περίπου κλινών, μόνον. Ο Δήμος Ρεθύμνης φρονεί ότι
η προσθήκη νέων κλινών εις τον προβλεπόμενον υπό της Μελέτης χώρον, την οποίαν
εθεώρει ο μελετητής το 1965 μελλοντικήν, είναι ήδη σήμερον, το 1971, πραγματική
ανάγκη, θα είναι δε πολύ περισσότερον αισθητή το 1975, όταν θα περατούται η πρώτη
φάσις των εργασιών επί του φρουρίου. Συνεπώς κρίνει επιβεβλημένην την από τούδε
κατασκευήν ξενώνων 150 κλινών απευθυνομένων προς υψηλόν τουρισμόν. Το στοιχείον
αυτό, άλλωστε, θέλει αποτελέσει την βάσιν της χρηματοδοτήσεως του όλου έργου και τον
κυριώτερον οικονομικόν πόρον δια την λειτουργίαν και μερικήν απόσβεσίν του.
Πέραν των δύο αυτών σημείων, ο Δήμος Ρεθύμνης κρίνει αναγκαίαν την
συμπλήρωσιν της Μελέτης Πικιώνη δια Οικονομοτεχνικού τεύχους, ώστε να
προσδιορισθούν εκ των προτέρων τα οικονομικά δεδομένα του έργου και εφ’ όσον τούτο
κριθή αναγκαίον, να γίνουν αι ανάλογοι διευθετήσεις.
Εν κατακλείδι, ο Δήμος Ρεθύμνης φρονεί ότι θα ήτο λίαν εποικοδομητική δια την
σκοπιμότητα του έργου και δια την διευκόλυνσιν της εκτελέσεως, λειτουργίας και
αποσβέσεώς του μία κατά τα ανωτέρω τροποποίησις και συμπλήρωσις της Μελέτης
Πικιώνη. Η δαπάνη δια την εν λόγω τροποποίησιν (1.500.000 δρχ. περίπου,
περιλαμβανομένης της μελέτης τω 150 κλινών ως και των στοιχείων του περιβάλλοντος το
φρούριον χώρου) δέον να αντληθή εκ των Προγραμμάτων Μελετών των Δημοσίων
Επενδύσεων, δοθέντος του μεγέθους και της σκοπιμότητος του έργου.
Το φρούριο «Φορτέτζα», διά της εκτελέσεως επ’ αυτού και πέριξ αυτού των
ειρημένων έργων, ελπίζεται ότι θέλει αποβή το κυριώτερον πολιτιστικόν κέντρον και
κέντρον ψυχαγωγίας του νομού Ρεθύμνης και εκ των κυριωτέρων της νήσου Κρήτης. Ο
χώρος προσφέρεται άριστα δια την οργάνωσιν θεατρικών παραστάσεων υψηλού
επιπέδου, ως Φεστιβάλ Μεσαιωνικού Θεάτρου ή αρχαίας τραγωδίας, καλλιτεχνικών
εκδηλώσεων, ως «Ήχος και Φως» ή μουσικών εκδηλώσεων ποιότητος Ιστορικών Εορτών,
Λαογραφικών εκδηλώσεων (Κρητικά έθιμα, Κρητικοί χοροί κλπ.) και άλλων. Αι ανωτέρω
λειτουργίαι, συμπληρούμεναι με όσας κριθούν βραδύτερον εν τη πράξει αναγκαίαι ως και
υπό ενός δικτύου χώρων εστιάσεως και αναψυχής εντός της πόλεως, θέλουν παράσχει
λύσιν του προβλήματος της ψυχαγωγίας των τουριστών, το οποίον εις τον νομόν Ρεθύμνης
δεν ήρχισε καν ακόμη αντιμετωπιζόμενον, αν εξαιρεθή η καθ’ έκαστον θέρος
διοργανουμένη επιτυχώς «Γιορτή του Κρητικού Κρασιού». Εφ’ όσον ολοκληρωθή το έργον
τούτο, δύναται να λεχθή ότι απευθύνεται προς τον τουρισμόν ολοκλήρου της νήσου. Επί
πλέον, θεμελιώδης δια τον τόπον δύναται να αποβή και η πολιτιστική σημασία του έργου
τούτου, εν συνδυασμώ και προς τα συγκεκριμένα στοιχεία του τομέως εκείνου, (Πβλ. ΙΙΙ, Β,
β, 1,2,3, και 4).
Τέλος, εις ότι αφορά την εκμετάλλευσιν του όλου έργου, υπάρχει σκέψις να γίνη δι’
εκμισθώσεως εις σοβαρόν φορέα.
(3) Ε ν ε τ ι κ ό ς Λ ι μ ή ν Το Λιμενικόν Ταμείον Ρεθύμνης ανέλαβεν υπέρ του
Δήμου Ρεθύμνης την εκπόνησιν Μελέτης, δαπάνης 300.000 δρχ., δια την αναστήλωσιν του
Ενετικού Λιμένος και τον εξοπλισμόν του δια των αναγκαίων εγκαταστάσεων προς
εξυπηρέτησιν μικρών τουριστικών σκαφών, («Μαριάννας»). Ήδη ενεκρίθησαν αι
προδιαγραφαί της Μελέτης παρά του Ε.Ο.Τ και ανετέθη η εκπόνησίς της. Ο Ε.Ο.Τ
προτίθεται να εντάξη την πρώτην φάσιν των έργων εις το πρόγραμμα 1972.
Εξ άλλου, εξεπονήθη μερίμνη του Λιμενικού Ταμείου εν συνεργασία μετά του
Δήμου Μελέτη εκβαθύνσεως και προστασίας της εισόδου του Ενετικού Λιμένος, προς τον
σκοπόν όπως ενταχθή εις το Πρόγραμμα 1972 του Υπουργείου Δημ. Έργων.
Εν εκ των σοβαρωτέρων προβλημάτων, τα οποία ανακύπτουν, είναι το του
υφισταμένου Τελωνειακού κτηρίου, το οποίον καταλαμβάνει ζωτικόν χώρον του Ενετικού
Λιμένος. Η προκαταρκτική εξέτασις του θέματος ήγαγεν εις την διαπίστωσιν, ότι το
Τελωνείον τούτο έχει ξεπερασθή υπό του χρόνου και δεν εξυπηρετεί κατά τον καλύτερον
τρόπον τας ανάγκας του νέου λιμένος, ευρισκόμενον εις έκκεντρον θέσιν εντός της ζώνης
του Ενετικού. Εφ’ όσον η οριστική Μελέτη αποδείξη αναγκαίαν την μεταφοράν του εις την
ζώνην του νέου λιμένος, ο Δήμος θέλει την επιδιώξει, εις καλυτέραν άλλωστε θέσιν.
Ήδη μία επαφή μετά του Υπουργείου Οικονομικών παρέσχε την εντύπωσιν, ότι η
μεταφορά αυτή είναι δυνατή υπό ωρισμένους όρους.
Η ζώνη του Ενετικού Λιμένος με το χαρακτηριστικόν «χρώμα» της αποτελεί το
γραφικώτερον ίσως σημείον της πόλεως.
ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΠΑΛΑΙΟΤΗΤΕΣ
(4) Μ ε μ ο ν ω μ έ ν α Μ ν η μ ε ί α και Π α λ α ι ό τ η τ ε ς. Εντός και εκτός της
ζώνης της Ενετικής πόλεως υφίστανται αξιόλογα μνημεία δύο κυρίως κατηγοριών,
μωαμεθανικά τεμένη και παλαιά αρχοντικά. Εκ των τεμενών, τα οποία είναι τέσσαρα, το εν
χρησιμοποιείται ως Ωδείον, το έτερον ως αποθήκη αρχαιολογικού υλικού, το τρίτον
παρεχωρήθη δια την στέγασιν του Βοτανικού Μουσείου και το τέταρτον παραμένει
αχρησιμοποίητον. Ο προγραμματισμός του Δήμου προβλέπει την χρησιμοποίησιν των
τριών εκ των τεμενών δια την στέγασιν Μουσειακών Συλλογών, (Πβλ. ΙΙΙ,Β,β,4).
Εις ότι αφορά τα παλαιά αρχοντικά, αναμένεται ότι η εκπονηθησομένη Μελέτη της
Ενετικής Πόλεως θέλει καθορίσει τα σημαντικώτερα εξ αυτών, ώστε να επιδιωχθή
μελλοντικώς η απόκτησις, ενδεχομένως, τινών εξ αυτών και η κατά τον ενδεδειγμένον
τρόπον αξιοποίησις των.
Δια της σκοπουμένης αναδείξεως των Μεσαιωνικών Μνημείων της πόλεως και της
αποκαταστάσεως και ενισχύσεως του Μεσαιωνικού χαρακτήρος της, επιτυγχάνεται μια
σοβαρωτάτη διεύρυνσις των αρχαιολογικών ενδιαφερόντων της νήσου Κρήτης καθόλου,
ως περιφερείας, τα οποία μέχρι τούδε είναι μόνον Μινωικά. Ούτω αποκτάται εις νέος και
ισχυρός πόλος έλξεως της νήσου, τόσον χρήσιμος δια το Ηράκλειον επί παραδείγματι, όσον
σχεδόν η Κνωσσός δια το Ρέθυμνον, όταν όλοι θα αναζητούν τρόπους παρατάσεως της
παραμονής των ξένων εις τας πόλεις των.
(β) Γ ρ α φ ε ί ο ν Τ ο υ ρ ι σ τ ι κ ώ ν Π λ η ρ ο φ ο ρ ι ώ ν. Ο Ε.Ο.Τ παρεχώρησεν εις
τον Δήμον Ρεθύμνης εν πειραματικόν λυόμενον Γραφείον, το οποίον ο Δήμος εγκατέστησεν
εις κατάλληλον θέσιν και επήνδρωσεν δι’ ενός υπαλλήλου. Αι παρεχόμεναι υπ’ αυτού
υπηρεσίαι καλύπτουν ικανοποιητικώς τον καίριον τούτον τομέα. Θα ήτο ευκταίον να γίνη
νομοθετική κάλυψις της λειτουργίας του Γραφείου τούτου, ως και όσων Δήμων
αντιμετωπίζουν ανάλογον πρόβλημα, ώστε να δύναται να λειτουργή ως υπηρεσία του
Δήμου.
(γ) Ε σ τ ι α τ ό ρ ι ο ν και Κ έ ν τ ρ ο ν Α ν α ψ υ χ ή ς. Η υποδομή της πόλεως εις
τον τομέα τούτον δεν είναι διόλου υπολογίσιμος εισέτι. Ο Δήμος Ρεθύμνης
επρογραμμάτισε την ανέγερσιν κτηριακού συγκροτήματος, περιλαμβάνοντος σύγχρονον
Εστιατόριον και Κέντρον Διασκεδάσεως, εις το ανατολικόν άκρον της αμμώδους παραλίας
της πόλεως, όπου συνδυάζεται λειτουργικώς προς τας λουτρικάς εγκαταστάσεις. Ο Ε.Ο.Τ.
εχρηματοδότησε δια 2 εκατ. δρχ. την πρώτην φάσιν της κατασκευής του, ήτις και ήρχισεν
ήδη. Ελπίζεται εις το Πρόγραμμα 1972 θέλει ενταχθή και το υπόλοιπον (2,5 εκατ.), ώστε να
καταστή δυνατή η λειτουργία του συγκροτήματος εντός του προσεχούς θέρους.
(δ) Λ ο υ τ ρ ι α κ α ί Ε γ κ α τ α σ τ ά σ ε ι ς («Πλάζ»). Ο Δήμος επρογραμμάτισε και
κατεσκεύασε δι’ επιχορηγήσεως του Ε.Ο.Τ. (2 εκατ. δρχ.) πλήρες συγκρότημα λουτρικών
εγκαταστάσεων επί της αμμώδους χερσαίας ζώνης του λιμένος εντός της πόλεως. Αι
εγκαταστάσεις αυταί έλυσαν κατά τον καλύτερον τρόπον μακροπροθέσμως το θέμα
«θαλάσσιον λουτρόν» διά την πόλιν της Ρεθύμνης και τας αστικάς ξενοδοχειακάς μονάδας,
(ανάλυσις εν ΙΙΙ, Α, β, 4). Κατά μήκος της αμμώδους ζώνης και εκατέρωθεν της «Πλάζ»
επετεύχθη φύτευσις μεγάλου αριθμού φοινικοειδών.
(ε) Χ ώ ρ ο ς Α θ λ η τ ι κ ο ύ Γ η π έ δ ο υ. Ούτος δύναται να χρησιμοποιηθή δια την
δημιουργίαν των αναγκαιούντων στοιχείων υποδομής (πιθανώς εγκαταστάσεων
αθλοπαιδιών, εστιάσεως – αναψυχής και πρασίνου ή ξενοδοχειακής μονάδος ή
συνδυασμού εκ τούτων) κατά τας υποδείξεις του Ε.Ο.Τ., εφ’ όσον πραγματοποιηθή η
κατασκευή Αθλητικού Κέντρου αλλαχού, (βλ. ΙΙΙ, Α, β, 8). Είναι εκτάσεως 12,5 στρεμμάτων.
Εξ άλλου, είναι δυνατή, και κατά την άποψιν του Δήμου σκόπιμος, η κατασκευή εις χώρον
αυτόν του νέου Διοικητηρίου και η διασκευή του παλαιού Τουρκικού Διοικητηρίου εις
Μουσείον ή Ξενοδοχείον, (Πβλ. ΙΙΙ, Α, β, 5).
(στ) Χ ώ ρ ο ς Π α λ α ι ώ ν Δ η μ ο τ ι κ ώ ν Σ φ α γ ε ί ω ν. Μετά την μεταφοράν
των παλαιών Σφαγείων εις τας νέας εγκαταστάσεις, (βλ. ΙΙΙ, Α, β, 7), ο Δήμος Μελετά την
ανέγερσιν ξενοδοχειακής μονάδος εις τον αποδεσμευθυσόμενον χώρον. Ήδη εξετάζεται
πρότασις επιχειρηματίου, ιδιοκτήτου συνεχομένου γηπέδου, δια κοινήν εκμετάλλευσιν. Η
περιοχή έχει αρίστας προοπτικάς, δοθέντος ότι συνέχεται προς τελείως σύγχρονον
Κολυμβητήριο, επίκειται δε η ολοκλήρωσις πλήρους συγκροτήματος ναυταθλητικών
εγκαταστάσεων μετά μικράς «Μαρίνας».
(ζ) Κ η π ο θ έ α τ ρ ο ν – Α ν α ψ υ κ τ ή ρ ι ο ν. Παλαιότερον ο Ε.Ο.Τ. είχε χορηγήσει
εις τον Δήμον Ρεθύμνης πίστωσιν 150.000 δρχ. ως ενίσχυσιν δια την οργάνωσιν της
«Γιορτής του Κρητικού Κρασιού», ήτις λαμβάνει χώραν καθ’ έκαστον θέρος εις τον
Δημοτικόν Κήπον Ρεθύμνης. Ο Δήμος απεφάσισε την διάθεσιν της πιστώσεως αυτής δια
την αντικατάστασιν της χρησιμοποιουμένης ξυλίνης σκηνής δια μονίμου (κηποθεάτρου) εν
συνδυασμώ προς Αναψυκτήριον. Η σχετική μελέτη εξεπονήθη (ύψος 300.000 δρχ.) και
τελεί υπό έγκρισιν εις τον Ε.Ο.Τ.
(η) Π ε υ κ ό φ υ τ ο ι Λ ό φ ο ι. Εις τας νοτίας παρυφάς της πόλεως ευρίσκεται
σειρά λόφων δενδροφυτευμένων, των οποίων ο Δήμος Ρεθύμνης έχει την χρήσιν. Ήδη
ελπίζεται ότι βάσει εκδοθέντος νόμου θέλει αποκτήσει την κυριότητα, μετά δε τούτο θέλει
προγραμματίσει εκεί ό,τι κριθή περισσότερον χρήσιμον δια την τουριστικήν ανάπτυξιν της
πόλεως.
2 Π α ρ α τ η ρ ή σ ε ι ς.
(α) Το ανωτέρο πρόγραμμα είναι απολύτως εφικτόν και ήδη ευρίσκεται υπό
σταδιακήν εκτέλεσιν.
(β) Παραλλήλως προς την εκτέλεσιν του προγράμματος τούτου και την προϊούσαν
αύξησιν του τουριστικού ρεύματος, ελπίζεται ότι η πόλις της Ρεθύμνης θέλει αποκτήσει
αναλόγους δυνατότητας παροχής Τουριστικών Υπηρεσιών, ως αι προσφερόμεναι υπό
Τουριστικών Πρακτορείων, Ταξιδιωτικών Γραφείων, Ξεναγών κ.τ.ό. Κυρίως όμως πρέπει να
αποκτήση τοπικήν αγοράν εξειδικευμένης εργασίας, εάν πρόκηται να επωφεληθή των
αναφαινομένων ευκαιριών απασχολήσεως εις τας ιδρυομένας και ιδρυθησομένας
τουριστικάς μονάδας. Προς τον σκοπόν αυτόν είναι πιθανόν ότι πρέπει να επανεξετασθή το
θέμα της λειτουργίας εις την πόλιν της Ρεθύμνης ενός ταχυρρύθμου φροντιστηρίου, δια
περιωρισμένον αρχικώς χρονικόν διάστημα. Εξ ίσου αναγκαία είναι η καλλιέργεια
τουριστικής συνειδήσεως και ο συγκερασμός του πατροπαραδότου πνεύματος φιλοξενίας
προς την παροχήν αμειβομένων υπηρεσιών.
(γ) Προς το θέμα τούτο, της επαγγελματικής ειδικεύσεως και της αποκτήσεως
τουριστικής συνειδήσεως, συνάπτεται στενώς το γενικώτερον θέμα της αγωγής του
πληθυσμού και ο βαθμιαίος εθισμός αυτού προς τας βασικάς εννοίας της αναπτύξεως και
το αναπτυξιακόν πνεύμα εν γένει, προς την συνεργασίαν, τας ομαδικάς εκμεταλλεύσεις,
την συνένωσιν περισσοτέρων μικρών εις μεγάλας μονάδας επί μετοχικής βάσεως, την
ενεργοτέραν συμμετοχήν εις τα κοινά κλπ.
Γ΄ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
α. Ο προγραμματισμός του Δήμου Ρεθύμνης αποσκοπεί αφ’ ενός μεν εις την
βελτίωσιν της λειτουργικότητος της πόλεως και την σταδιακήν ανέλιξίν της εις σύγχρονον
πόλιν, αφ’ ετέρου δε εις τον εξοπλισμόν της δια υποδομής επαρκούς, εις πρώτην φάσιν,
δια την οικονομικήν της ανάπτυξιν.
β. Κατ’ ακολουθίαν της ανωτέρω αρχής, αι αναπτυξιακαί προσπάθειαι του Δήμου
απευθύνονται βασικώς προς τας τρεις προσφορωτέρας κατευθύνσεις οικονομικής
αναπτύξεως της πόλεως, ως προσδιωρίσθησαν εν ΙΙ, Δ, ΣΤ, Η και Ι. Ούτω δια τον
Βιομηχανικόν Τομέα προεβλέφθη υποδομή εις νέον χώρον, προς μεταφοράν υφισταμένων
μονάδων και ίδρυσιν νέων, δια τον Πνευματικόν και Εκπαιδευτικόν η ίδρυσις του
Πνευματικού Κέντρου και των συναφών στοιχείων και δια τον Τουριστικόν η δημιουργία
σειράς στοιχείων υποδομής ανά την πόλιν.
γ ) Το ανωτέρω εν εκτελέσει Πρόγραμμα έχει τελικόν σκοπόν να δημιουργήση
ευνοϊκάς συνθήκας δια την ανάπτυξιν της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, ιδιαιτέρως εις τον
Τουριστικόν Τομέα, εις τον οποίον μόνον αυτή έχει δυνατότητα να δεχθή, εξυπηρετήση και
εκμεταλλευθή το τουριστικόν πλήθος. (Εις όσας περιπτώσεις ο Δήμος φαίνεται
αναλαμβάνων ευθέως επιχειρηματικήν δραστηριότητα, πράττει τούτο διότι ένια στοιχεία
αναγκαιούν αμέσως εις την πόλιν και δεν παρουσιάζεται ενδιαφέρον δι’ επενδύσεις επ’
αυτών από ιδιωτικής πλευράς).
δ) Ο Δήμος Ρεθύμνης φρονεί, ότι το εκτεθέν Πρόγραμμα αναπτύξεως της πόλεως
αφ’ ενός μεν ανταποκρίνεται ικανοποιητικώς προς τας ανάγκας και τας προοπτικάς αυτής,
αφ’ ετέρου δε είναι απολύτως εφικτόν εις λογικόν χρονικόν διάστημα. Πιστεύει όμως, εξ
άλλου, ότι υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια και τα μεγέθη του Τοπικού Προγραμματισμού
και, επομένως, είναι αδύνατον να υλοποιηθή άνευ ευλόγου συμμετοχής των κρατικών
Προγραμμάτων, του Εθνικού και του Περιφερειακού.
IV Π Ρ Ο Τ Α Σ Ε Ι Σ
Κατά την διατύπωσιν των κατωτέρω προτάσεων κατεβλήθη προσπάθεια να
προσαρμοσθούν αι απαιτηθησόμεναι πιστώσεις προς τα ισχύοντα Προγράμματα, τον
Εθνικόν, το Περιφερειακόν και το Τοπικόν. Βασικώς, αι προτάσεις, αι οποίαι αποβλέπουν
αμεσώτερον εις την οικονομικήν, πολιτιστικήν και κοινωνικήν ανάπτυξιν της πόλεως και
του νομού Ρεθύμνης ή απαιτούν σημαντικόν ύψος πιστώσεων, ανετέθησαν εις το
Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, ενώ όσαι αποβλέπουν περισσότερον προς την
λειτουργικήν αρτιότητα της πόλεως ανετέθησαν εις το Περιφερειακόν και το Τοπικόν
Πρόγραμμα. Αι προτάσεις ταξινομούνται ως ακολούθως:
Α΄ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ
α. Ν α ε ξ ε τ α σ θ ή η δ υ ν α τ ό τ η ς χ α ρ α κ τ η ρ ι σ μ ο ύ της ε υ ρ υ τ έ ρ α ς
π ε ρ ι ο χ ή ς τ ης π ό λ ε ω ς Ρ ε θ ύ μ ν η ς ω ς «Π ε ρ ι φ ε ρ ε ί α ς Ε ι δ ι κ ώ ν Π ρ ο β
λ η μ ά τ ω ν» υ π ό τ η ν έ ν ν ο ι α ν τ η ς Τ ο υ ρ ι σ τ ι κ ή ς Ζ ώ ν η ς (βλ. Π. α.α. 20). Η
πρότασις αυτή βασίζεται επί των κάτωθι δεδομένων:
- Ότι είναι η οικονομικώς ασθενεστέρα περιοχή της Κρήτης (βλ. Ι, Α και Δ) και εκ
των ασθενεστέρων της χώρας. - Ότι έχει σπανίας δυνατότητας τουριστικής αναπτύξεως, ώστε να διαφαίνεται ήδη
η διαμόρφωσις της εις Τουριστικήν Ζώνην, (γλ. ΙΙ. ΣΤ).
Ο επιδιωκόμενος χαρακτηρισμός αποσκοπεί εις την εξασφάλισιν δικαιοτέρας
συμμετοχής της πόλεως Ρεθύμνης εις το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων ώστε να
δυνηθή αυτή να διεκδικήση την ανάπτυξίν της.
β. Ν α κ α θ ι ε ρ ω θ ή μ ί α κ α τ α ν ο μ ή τ ω ν π ι σ τ ώ σ ε ω ν τ ο υ Π ε ρ ι
φ ε ρ ε ι α κ ο ύ Π ρ ο γ ρ ά μ μ α τ ο ς α ν τ α π ο κ ρ ι ν ο μ έ ν η β α σ ι κ ώ ς π ρ ο ς
τ η ν δ υ ν α τ ό τ η τ α, α λ λ ά κ α ι τ η ν α ν α γ κ α ι ό τ η τ α α ν α π τ ύ ξ ε ω ς τ η ς
π ό λ ε ω ς Ρ ε θ ύ μ ν η ς ω ς ο ι κ ο ν ο μ ι κ ο ύ δ ι ο ι κ η τ ι κ ο ύ, κ ο ι ν ω ν ι κ ο ύ κ α ι
π ο λ ι τ ι σ τ ι κ ο ύ κ έ ν τ ρ ο υ τ ο υ ν ο μ ο ύ. Ο Δήμος Ρεθύμνης πιστεύει ότι είναι
ορθόν και συμφέρον δια τον νομόν να διατίθεται εις την πόλιν σταθερώς το 15% των
ετησίων πιστώσεων του Περιφερειακού Προγράμματος, ήτοι ποσόν 6,5 έως 7 εκ. δραχμών,
προς αντιμετώπισιν των λειτουργικών κυρίως αναγκών της και προς εκσυγχρονισμόν της,
ώστε να δυνηθή να διαδραματίση τον φυσικόν της ρόλον ως κέντρον αναπτύξεως του
νομού. Ο Δήμος Ρεθύμνης θεωρεί απολύτως σκόπιμον την μείωσιν της ετησίας αυξήσεως
των πιστώσεων Περιφερειακής Οδοποιίας κατά το ήμισυ του ανωτέρω ποσοστού, ήτοι
κατά το ποσόν των 3,5 εκ. δραχμών, και την μεταφοράν κατ’ έτος του ποσού τούτου εις το
Κεφάλαιον «Διάφορα» του Περιφερειακού Προγράμματος, προς ενίσχυσιν της πόλεως
κατά το επόμενον Πενταετές Πρόγραμμα 1973-1977. Ως έχει σήμερον το Περιφερειακόν
Πρόγραμμα, σχεδόν ταυτίζεται προς την Περιφερειακήν Οδοποιίαν, εφ’ όσον αυτή
απορροφά το 70, 41% των πιστώσεων (τετραετία 1968-1971), (βλ. ΙΙ. Ε, γ).
γ. Ν α κ α θ ι ε ρ ω θ ή π α ρ α λ λ ή λ ω ς η δ ι ά θ ε σ ι ς ε ι ς τ ο ν Δ ή μ ο ν
Ρ ε θ ύ μ ν η ς τ ο υ 15% τ ω ν π ρ ο β λ ε π ο μ έ ν ω ν δ ι α μ ε λ έ τ α ς
π ι σ τ ώ σ ε ω ν τ ο υ Π ε ρ ι φ ε ρ ε ι α κ ο ύ Π ρ ο γ ρ ά μ μ α τ ο ς, ή τ ο ι π ο σ ό ν
300.000 δ ρ χ. ε τ η σ ί ω ς, δια την εκπόνησιν των αναγκαίων προς απορρόφησιν των
ανωτέρω πιστώσεων μελετών. Το ποσόν τούτο είναι εξ ίσου αναγκαίον, διότι ο Δήμος δεν
έχει ταμιακήν ευχέρειαν δια την αμοιβήν των μελετητών.
δ. Ν α ν ο μ ι μ ο π ο ι η θ ο ύ ν τ α Γ ρ α φ ε ί α Τ ο υ ρ ι σ τ ι κ ώ ν
Π λ η ρ ο φ ο ρ ι ώ ν, όσων Δήμων έχουν παρομοίαν ανάγκην, (βλ. ΙΙΙ, Β, γ, 1, (β)
Β΄ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ
α. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΔΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
Αι μελέται αυταί αφορούν εις έργα αναπτυξιακής υποδομής, των οποίων το
μέγεθος υπερβαίνει τα πλαίσια του Τοπικού και Περιφερειακού Προγραμματισμού, ως
κάτωθι:
- Μ ε λ έ τ η τ ο υ ρ ι σ τ ι κ ή ς α ξ ι ο π ο ι ή σ ε ω ς ε ν ε τ ι κ ο ύ φ ρ ο υ ρ ί ο υ
«Φ ο ρ τ έ τ ζ α» κ α ι π ε ρ ι β ά λ λ ο ν τ ο ς χ ώ ρ ο υ, ε ν δ ε ι κ τ ι κ ή ς δ α π ά ν η ς
1.500.000 δρχ. Το έργον τούτο προώρισται να αποτελέση την βάσιν της τουριστικής
υποδομής του νομού Ρεθύμνης, βλ. ΙΙΙ, Β, γ, (α), (2). - Μ ε λ έ τ η ο ρ ι σ τ ι κ ή ς Υ δ ρ ε ύ σ ε ω ς τ η ς π ό λ ε ω ς, ε ν δ ε ι κ τ ι κ ή ς
δ α π ά ν η ς 1.000.000 δρχ. (γλ. ΙΙΙ, Α, 9). - Ο ι κ ο ν ο μ ι κ ή Μ ε λ έ τ η Λ ι μ έ ν ο ς Ρ ε θ ύ μ ν η ς, (βλ. ΙΙΙ, Α, β, 4). Η
μελέτη αυτή είναι ουσιώδους σημασίας δια την πόλιν, πιθανώς δε είναι δυνατόν να
αναληφθή υπό υπηρεσιακών μελετητών του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας. Ενδεικτικός
προϋπολογισμός 150.000 δρχ. - Μ ε λ έ τ η κ τ η ρ ι α κ ώ ν ε γ κ α τ α σ τ ά σ ε ω ν «Μ α ρ ί ν α ς» Ε ν ε τ ι κ ο ύ
Λ ι μ έ ν ο ς, ε ν δ ε ι κ τ ι κ ή ς δ α π ά ν η ς 300.000 δρχ. Το έργον αυτό είναι
σπουδαιότατον, συνδυάζεται δε αμέσως προς την «Μαρίναν», την Ενετικήν Πόλιν και την
«Φορτέτζα», βλ. ΙΙΙ, Β, γ, 1, (α), (3). - Π ρ ο σ τ α σ ί α κ α ι α ν ά δ ε ι ξ ι ς Μ ε σ α ι ω ν ι κ ή ς π ό λ ε ω ς Ρ ε θ ύ μ ν η ς
Κατά την πρώτη σύνοδον της συγκροτηθείσης δια το θέμα τούτο Ομάδος Εργασίας
διηρευνήθη και διεπιστώθη ότι η εγκριθείσα πίστωσις 200.000 δρχ. είναι ανεπαρκής δια το
εν θέματι αντικείμενον. Δια τον λόγον αυτόν εζητήθη πίστωσις 500.000 δρχ. δια το έτος
1972.
- Μ ε λ έ τ η σ τ ε ρ ε ώ σ ε ω ς Ε ν ε τ ι κ ώ ν κ α ι Τ ο υ ρ κ ι κ ώ ν
μ ν η μ ε ί ω ν τ η ς π ό λ ε ω ς, ε ν δ ε ι κ τ ι κ ή ς δ α π ά ν η ς 250.000 δρχ. το έργον
αυτό αναγκαιοί μεγάλως αφ’ ενός διά την διάσωσιν των μνημείων και αφ’ ετέρου δια την
χρησιμοποίησιν των προς στέγασιν κυρίως Μουσειακών Συλλογών, (γλ. ΙΙΙ, Β, β, 4). - Ε π α ν ε ξ έ τ α σ ι ς σ η μ ε ί ω ν τ ι ν ώ ν τ ο υ Ρ υ θ μ ι σ τ ι κ ο ύ Σ χ ε δ ί ο υ
τ η ς π ό λ ε ω ς, (βλ. ΙΙΙ, Α, β). ενδεικτική δαπάνη 200.000 δρχ.
(Συνεχίζεται)
β. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΡΓΩΝ ΔΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ
Τα προτεινόμενα έργα αποτελούν την βασικήν αναπτυξιακήν υποδομήν της πόλεως
και υπερβαίνουν τα όρια του Τοπικού και του Περιφερειακού Προγραμματισμού. Αι
προτάσεις αυταί απευθύνονται προς τα επόμενα δύο πενταετή Προγράμματα Δημοσίων
Επενδύσεων (1973-1977 και 1978-1982) πλην του Περιφερειακού Προγράμματος, και
αποσκοπούν εις την πραγματοποίησιν αντιστοίχων προβλέψεων.
- Ανάπτυξις ενετικού φρουρίου «Φορτέτζα», ως κάτωθι:
(α) Χ ρ η μ α τ ο δ ό τ η σ ι ς τ ω ν ε π ί τ ο υ φ ρ ο υ ρ ί ο υ έ ρ γ ω ν υ π ο δ ο μ ή ς
κ α τ ά τ η ν τ ρ ο π ο π ο ι η θ η σ ο μ έ ν η ν κ α ι σ υ μ π λ η ρ ω θ η σ ο μ έ ν η ν
μ ε λ έ τ η ν «Π ι κ ι ώ ν η». Ενδεικτική δαπάνη 18 εκατ. Δραχμών.
(β) Δ α ν ε ι ο δ ό τ η σ ι ς δ ι ά τ α ς ε π ί τ ο υ φ ρ ο υ ρ ί ο υ 150 κ λ ί ν α ς μ ε τ ά
τ ω ν κ ο ι ν ο χ ρ ή σ τ ω ν χ ώ ρ ω ν τ ο υ ό λ ο υ φ ρ ο υ ρ ί ο υ. Ενδεικτικόν ύψος
δανείου 18 εκ. δραχ.
(γ) Χ ρ η μ α τ ο δ ό τ η σ ι ς τ η ς α π α λ λ ο τ ρ ι ώ σ ε ω ς τ ο υ
π ε ρ ι β ά λ λ ο ν τ ο ς τ ο φ ρ ο ύ ρ ι ο ν α π ό τ η ς ν ο τ ί α ς π λ ε υ ρ ά ς χ ώ ρ ο υ
Π ρ α σ ί ν ο υ. Ενδεικτική δαπάνη 10 εκατομ. δραχμών.
Το έργον της «Φορτέτζας», ολοκληρούμενον και συνδυαζόμενον προς το
Πνευματικός Κέντρον, αποτελεί υποδομήν δυναμένην να επηρεάση θετικώς την
οικονομικήν, πολιτιστικήν και κοινωνικήν δομήν της πόλεως Ρεθύμνης. Εκ του λόγου
τούτου ο Δήμος Ρεθύμνης φρονεί ότι η «Φορτέτζα» και το Πνευματικόν Κέντρον αποτελούν
ενιαίον έργον υψηλής κλίμακος. - Ολοκλήρωσις Πνευματικού Κέντρου, (βλ. ΙΙΙ. Β, β, 1 και άνωθι). Εκ του
συνολικού ποσού των 34 εκατομ. δρχ., ο Δήμος ζητεί δια τα επόμενα 5 έτη 12
εκατομμύρια, δοθέντος ότι τα υπόλοιπα και το οικόπεδον έχουν εξασφαλισθή. - Αξιοποίησις Ενετικού Λιμένος Ρεθύμνης ως «Μαρίνας». Ενδεικτικόν κόστος 8
εκατομμ. Δραχμών, (βλ. ΙΙΙ, Β, γ, 1). - Οριστική Ύδρευσις της πόλεως, (βλ. ΙΙΙ, Α, β, 9). Ενδεικτικόν κόστος 17 εκατομμ.
Δραχμών. - Κεντρικός αγωγός Οριστικής Αποχετεύσεως της πόλεως, (βλ. ΙΙΙ, Α, β, 6). Ο
προϋπολογισμός του όλου έργου κατά την Προκαταρκτικήν Μελέτην ανέρχεται εις 97 εκατ.
Δρχ. Ενδεικτική δαπάνη δια την δεκαετίαν 1973-1982, 25 εκατομμ. Δραχμών. - Διοικητήριον. Ενδεικτικός προϋπολογισμός 15 εκατομμ. Δρχ., (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 12).
7 Δικαστικόν Μέγαρον, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 13). Ενδεικτικός προϋπολογισμός 6 εκατομμ.
Δραχμών. - Πυροσβεστικόν Μέγαρον, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 14). Ενδεικτικός προϋπολογισμός 5
εκατομμ. Δραχμών. - Αρχαιολογικόν Μουσείον, (βλ. ΙΙΙ, Β, β, 3). Ενδεικτικός προϋπολογισμός 3
εκατομμ. Δραχμών. - Μουσειακαί Συλλογαί, (βλ. ΙΙΙ, Β, β, 4). Αι πιστώσεις εις τον τομέα αυτόν
αποβλέπουν εις την αναστήλωσιν των χρησιμοποιηθησομένων κτισμάτων (Τεμενών,
LOGGIA, Παλαιού Δημαρχείου κλπ.) και εις τον τεχνικόν εξοπλισμόν των. Συνολικός
προϋπολογισμός του Προγράμματος τούτου 9 περίπου εκατομμ. Δραχμών. - Καλλιτεχνικός Σταθμός Ε.Μ.Π., (βλ. ΙΙΙ, Β, β, 2). Συνολικός προϋπολογισμός 4,5
εκατομμ. Δραχμών. - Ρυμοτομικόν Σχέδιον, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 1). Δια την εφαρμογήν του ισχύοντος Ρ. Σ.
εζητήθη πίστωσις 600.000 δρχ. δια το 1972. Διά την επέκτασιν προτείνεται όπως αναληφθή
υπό μελετητών της Υπηρεσίας Οικισμού, βάσει της υπαρχούσης τοπογραφήσεως. - Δημοτικά Σφαγεία, (βλ. ΙΙΙ, Α, β, 7). Υπόλοιπον 3 εκατ. Δρχ.
- Αναψυκτήριον Δημοτικής ακτής Ρεθύμνης, βλ. ΙΙΙ, Β, γ, 1, (γ). Υπόλοιπον 2,5
εκατ. Δρχ.
15 «Κρητικό Σπίτι», δια την στέγασιν Συλλογής ειδών Λαϊκής Τέχνης. Ενδεικτικός
προϋπολογισμός 3 εκατ. Δραχ., βλ. ΙΙΙ, Β, β, 4, (β). - Αθλητικόν Κέντρον, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 11). Ενδεικτικός προϋπολογισμός 15 εκατ.
Δραχμών. - Υπόγειον ηλεκτρικόν δίκτυον της Ενετικής Πόλεως, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 3).
- Παρακαμπτήριος της Εθνικής Οδού, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 7).
Το συνολικόν κόστος του ανωτέρω Προγράμματος υπερβαίνει τα 160 εκατομμ.
δραχμών, μη υπολογιζομένου του υπογείου ηλεκτρικού δικτύου της Ενετικής Πόλεως και
της Παρακαμπτηρίου της Εθνικής Οδού. Το ποσόν τούτο δέον να κλιμακωθή, πέραν του
επομένου έτους 1972, εις τα δύο επόμενα Πενταετή Προγράμματα 1973-1977 και 1978-
1982, ομού μεθ’ όσων νέων προτάσεων θέλουν προκύψει εν τω μεταξύ.
γ. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΔΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ - Μ ε λ έ τ η δ ι α μ ο ρ φ ώ σ ε ω ς π λ α τ ε ι ώ ν κ α ι ε λ ε υ θ έ ρ ω ν χ ώ ρ ω ν
Π ρ α σ ί ν ο υ, προϋπολογισμού 200.000 δρχ. Το έργον τούτο αφορά εις την εν γένει
εμφάνισιν της πόλεως και την ανακαίνισιν και διαμόρφωσιν αυτής, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 2). - Μ ε λ έ τ α ι 300.000 δ ρ α χ μ ώ ν π ε ρ ί π ο υ ε τ η σ ί ω ς δ ι α τ α λ ε ι τ ο υ ρ
γ ι κ ά π ρ ο β λ ή μ α τ α τ η ς π ό λ ε ω ς, (βλ. IV, Α, γ).
δ. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΡΓΩΝ ΔΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΤΟΠΙΚΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
Δια του Περιφερειακού και του Τοπικού Προγράμματος κρίνεται σκόπιμον να
αντιμετωπίζωνται κατ’ εξοχήν αι λειτουργικαί ανάγκαι της πόλεως. Το αιτούμενον
ποσοστόν 15% των πιστώσεων αυτού (βλ. IV, Α, β) υπολογίζεται ότι δύναται να καλύψη
μακροπροθέσμως τας ανάγκας αυτάς, εφ’ όσον υπάρξη συμμετοχή των Δημοσίων
Επενδύσεων εις τα κεφάλαια της Οριστικής Υδρεύσεως και Οριστικής Αποχετεύσεως. Οι
τομείς, προς τους οποίους ο Δήμος Ρεθύμνης προτείνει όπως κατευθυνθή το αιτούμενον
ετησίως ποσοστόν εκ του Περιφερειακού Προγράμματος (6-7 περίπου εκατομμ. Δρχ.
ετησίως) είναι οι κάτωθι:
1.Δημοτική Οδοποιία. Το υπολειπόμενον έργον εις τον τομέα αυτόν είναι
τεράστιον, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 7).
- Συμπλήρωσις Υδρεύσεως. Πέραν του βασικού έργου, δια του οποίου θέλει αχθή
το ύδωρ εις τας δεξαμενάς της πόλεως, (βλ. ΙΙΙ, Β, β, 9), απαιτούνται εισέτι σημαντικαί
πιστώσεις δια την ανακαίνισιν και επέκτασιν του εσωτερικού δικτύου, την ύδρευσιν των
συνοικισμών του Δήμου, την προμήθειαν χλωριωτήρων κλπ. - Συμπλήρωσις Αποχετεύσεως. Δια την εξυγίανσιν της πόλεως και των ακτών
απαιτείται, πέραν των κεντρικών αγωγών και των αντλιοστασίων, (βλ. ΙΙΙ, Α, β, 6 και Β, α,
6), το δευτεύον δίκτυον των λυμάτων και το υπολειπόμενον σημαντικόν τμήμα του
δικτύου απορροής των ομβρίων υδάτων. - Αντιπλημμυρική προστασία της πόλεως. Το υπολειπόμενον έργον απαιτεί
πιστώσεις ύψους 7.600.000 δραχμών, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 4). - Ηλεκτροφωτισμός πόλεως και Μνημείων. Εις τον τομέα αυτόν ουδέν σημαντικόν
έχει επιτελεσθή μέχρι τούδε, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 3). - Ίδρυσις νέου Νεκροταφείου (βλ. ΙΙΙ, Α, β, 10).
- Δημιουργία νέου χώρου Απορριμμάτων, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 10).
- Δημιουργία Πρασίνου και εγκαταστάσεων Παιδικής Χαράς, (βλ. ΙΙΙ, Β, α, 2).
- Αντιμετώπισις των λοιπών λειτουργικών αναγκών της πόλεως. Το συνολικόν
κόστος του προγράμματος τούτου υπολογίζεται μέχρι του 1977 εις 50 περίπου
εκατομμύρια δραχ., εκ των οποίων 35 προσδοκώνται εκ του Περιφερειακού Προγράμματος
κατά την πενταετίαν 1973-1977, ενώ τα υπόλοιπα 15 υπολογίζεται να εξασφαλισθούν εκ
του Τοπικού Προγράμματος (Δημοτικοί πόροι).
Ε. ΣΥΝΟΨΙΣ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι αι απαιτούμεναι δια την ανάπτυξιν της πόλεως
πιστώσεις κατά τα επόμενα έτη κατανέμονται συνολικώς ως κάτωθι:
- Π ρ ό γ ρ α μ μ α Δ η μ ο σ ί ω ν Ε π ε ν δ ύ σ ε ω ν (1973-1977 και 1978-1982)
160.500.000 δρχ. - Π ε ρ ι φ ε ρ ε ι α κ ό ν Π ρ ό γ ρ α μ μ α (1973-1977) 35.000.000 δρχ.
3 Τ ο π ι κ ό ν Π ρ ό γ ρ α μ μ α (1973-1977) 15.000.000 δρχ.
στ. ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜ. ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ 1972 ΚΑΙ 1972-1977
(α) Μελέτη τουριστικής αξιοποιήσεως Ενετικού Φρουρίου «Φορτέτζα» και
περιβάλλοντος χώρου, ενδεικτικού προϋπολογισμού δρχ. 1.500.000.
(β) Μελέτη προστασίας και αναδείξεως Μεσαιωνικής Πόλεως Ρεθύμνης,
ενδεικτικού προϋπολογισμού δρχ. 500.000
(γ) Μελέτη Οριστικής Υδρεύσεως της πόλεως, ενδεικτικού προϋπολογισμού δρχ.
1.000.000.
(δ) Μελέτη κτηριακών εγκαταστάσεων «Μαρίνας» Ενετικού Λιμένος Ρεθύμνης,
ενδεικτικού προϋπολογισμού δρχ. 300.000.
(ε) Οικονομική Μελέτη Λιμένος Ρεθύμνης, ενδεικτικού προϋπολογισμού (εφ’ όσον
δεν αναληφθή υπό υπηρεσιακών μελετητών), δρχ. 150.000.
(στ) Μελέτη στερεώσεως Ενετικών και Τουρκικών μνημείων της πόλεως,
ενδεικτικού προϋπολογισμού δρχ. 250.000.
(ζ) Επανεξέτασις σημείων τινών του Ρυθμιστικού Σχεδίου της πόλεως, ενδεικτικού
προϋπολογισμού (εφ’ όσον δεν αναληφθή υπό υπηρεσιακών μελετητών), δρχ. 200.000
(η) Τουριστική ανάπτυξις Ενετικού φρουρίου «Φορτέτζα», ενδεικτικού
προϋπολογισμού δρχ. 18.000.000.
(θ) Ολοκλήρωσις Πνευματικού Κέντρου, ενδεικτικού προϋπολογισμού δρχ.
12.000.000.
(ι) Αξιοποίησις Ενετικού Λιμένος ως «Μαρίνας», ενδεικτικού προϋπολογισμού δρχ.
8.000.000.
(ια) Οριστική Ύδρευσις της πόλεως, ενδεικτικού προϋπολογισμού δρχ. 17.000.000.
(ιβ) Οριστική Αποχέτευσις της πόλεως, ενδεικτική δαπάνη μέχρι του 1977 δρχ.
2.000.000.
(ιγ) Διοικητήριον, ενδεικτική δαπάνη δρχ. 15.000.000.
(ιδ) Δικαστικόν Μέγαρον, ενδεικτικού προϋπολογισμού δραχ. 6.000.000.
(ιε) Αρχαιολογικόν Μουσείον, ενδεικτικού προϋπολογισμού δρχ. 3.000.000.
(ιστ) Εφαρμογή Ρυμοτομικού Σχεδίου, δρχ. 600.000.
(ιζ) Δημοτικά Σφαγεία, υπόλοιπον δρχ. 3.000.000.
(ιη) Αναψυκτήριον Δημοτικής ακτής, υπόλοιπον δρχ. 2.500.000.
(ιθ) Αναστήλωσις Μνημείων – Μουσειακαί Συλλογαί, δραχ. 2.000.000.
Κατά την ανωτέρω κατάταξιν, δια τα εξ έτη 1972 και 1973-1977 απαιτούνται δια την
ανάπτυξιν της πόλεως Ρεθύμνης πιστώσεις εκ των Δημοσίων Επενδύσεων ύψους
93.000.000 δραχ., ήτοι 15.500.000 δραχ. ετησίως.
2 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ 1978-1982
(α) Απαλλοτρίωσις του προβλεπομένου πέριξ του φρουρίου «Φορτέτζα» χώρου,
ενδεικτικόν κόστος μετά το 1977 δρχ. 10.000.000.
(β) Συμπλήρωσις Οριστικής Αποχετεύσεως της πόλεως, ενδεικτικόν ύψος δραχ.
23.000.000.
(γ) Πυροσβεστικόν Μέγαρον, ενδεικτικόν κόστος δρχ. 5.000.000.
(δ) Αναστήλωσις Μνημείων – Μουσειακαί Συλλογαί, ενδεικτικόν κόστος δρχ.
7.000.000.
(ε) Καλλιτεχνικός Σταθμός Ε.Μ.Π., ύψος δαπάνης δρχ. 4.500.000.
(στ) «Κρητικό Σπίτι», ενδεικτικόν κόστος δρχ. 3.000.000.
(ζ) Αθλητικόν Κέντρον ενδεικτικόν κόστος δρχ. 15.000.000.
(η) Υπόγειον ηλεκτρικόν δίκτυον Ενετικής Πόλεως.
(θ) Παρακαμπτήριος Εθνικής Οδού.
Εις τας προτάσεις αυτάς διά το μεθεπόμενον Πενταετές Πρόγραμμα, (1978-1982)
ύψους 67.500.000 δραχμών, θέλουν προστεθή όσαι εκ του επομένου Προγράμματος
(1973-1977) δεν καταστή δυνατόν να πραγματοποιηθούν και όσαι νέαι θέλουν προκύψει
κατά το μεταξύ διάστημα.
V. ΕΠΙΜΕΤΡΟΝ
Α. Ο Δήμος Ρεθύμνης έχει επίγνωσιν του μεγάλου ύψους των δαπανών, αι οποίαι
απαιτούνται δια τον εκσυγχρονισμόν και την ανάπτυξιν μιας πόλεως, η οποία, ενώ έχει
σημαντικάς δυνατότητας αναπτύξεως, ουδέποτε τας είδεν αξιοποιουμένας και η οποία,
ενώ ακολουθεί φθίνουσαν τροχιάν, αποτελεί εν τούτοις την κυρίαν ελπίδα αναπτύξεως
του νομού Ρεθύμνης.
Β. Παρά το ύψος αυτό των δαπανών, ο Δήμος Ρεθύμνης υποβάλλει τας απόψεις και
τας προτάσεις του, ελπίζων ότι θέλουν υποστή την δέουσαν κριτικήν εκ μέρους των
αρμοδίων φορέων και ότι μέρος, τουλάχιστον, των επισημαινομένων προβλημάτων θέλουν
μακροπροθέσμως και εντός των υφισταμένων δυνατοτήτων επιλυθή.
Τ Ε Λ Ο Σ
Ο Δήμαρχος Ρεθύμνης
ΔΗΜΗΤΡ. Ζ. ΑΡΧΟΝΤΑΚΗΣ 1972