Επιστημονικός Σταθμός
Παρατηρήσεων εις τα Ρούστικα
Εκλεκτοί νέοι Ρεθύμνιοι επιστήμονες τιμούν το Ρέθυμνον εις την ξένην.
Μεταξύ αυτών εξέχουσαν θέσιν κατέχει ο φίλος καθηγητής της Φυτοπαθολογίας κ. Χαράλαμπος
Ζαμπεττάκης.
Ο κ. Ζαμπεττάκις μονίμως εγκατεστημένος εις Παρισίους είναι εντεταλμένος ερευνητής του Εθνικού
Κέντρου Ερευνών της Γαλλίας και επιστημονικός Σύμβουλος του ΝΑΤΟ.
Ο κ. Ζαμπεττάκης υιός του σεβαστού Διδασκάλου Ευάγγελου Ζαμπεττάκη εκ Ρουστίκων και
αδελφός του Διευθυντού της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ηρακλείου κ. Εμμανουήλ Ζαμπεττάκη ετελείωσε
την Γεωπονικήν Σχολήν του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Εν συνεχεία υπηρέτησεν επ’ ολίγον εις τα υπουργείον Γεωργίας και ακολούθως μετεξεπαιδεύθη εις
Παρισσίους εις την Φυτοπαθολογίαν.
Μετά πολλάς, πρωτοτύπους και επιτυχείς ερεύνας και εργασίας εις τον τομέα των φυτονόσων
εξελέγη καθηγητής της Φυτοπαθολογίας εις το Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης.
Τα ολίγα έτη κατά τα οποία ειργάσθη εις Θεσσαλονίκην απετέλεσαν σταθμόν διά την έδραν της
Φυτοπαθολογίας. Συνεχείς και πρωτότυποι εργασίαι πλήρης αναδιοργάνωσις, επί νέων επιστημονικών
βάσεων του εργαστηρίου της Φυτοπαθολογίας υπήρξεν το έργον του Νέου Καθηγητού.
Η ανάγκη όμως να υπηρετήση ο κ. Ζαμπεττάκης την επιστήμην επί ευρυτέρου πεδίου τον
επανέφερεν εις Παρισσίους όπου κατέχει εξέχουσαν θέσιν εις τα επιστημονικά στελέχη του Μουσείου
Φυσιογνωσίας των Παρισίων και είναι εντεταλμένος ερευνητής του Εθνικού Κέντρου Ερευνών της
Γαλλίας.
Αι εργασίαι του κ. Ζαμπεττάκη πολυάριθμαι είναι ανεγνωρισμέναι επί διεθνούς επιπέδου.
Εις αναγνώρισιν των υπηρεσιών του προς την επιστήμην ο κ. Ζαμπεττάκης ετιμήθη διά του
ανωτέρου Ταξιάρχου του Φοίνικος εκ μέρους της Ελλάδος και ονομάσθη Ιππότης του Τάγματος του
ακαδημαϊκού Φοίνικος εκ μέρους της Γαλλίας.
Ο κ. Ζαμπεττάκης ευρίσκεται επ’ ολίγον εις την γενέτειραν του.
Κατά το τρέχον έτος ανέλαβε προσωπικώς την διεξαγωγήν μιας ιδιαζούσης επιστημονικής ερεύνης
διά λογαριασμόν του ΝΑΤΟ του οποίου τυγχάνει επιστημονικός σύμβουλος επί διεθνούς επιπέδου.
Η έρευνα αυτή αφορά την συνεχή μελέτη του ποσοστού των πάσης φύσεως παθογενών σπορείων της
ατμόσφαιρας εις την λεκάνην της Μεσογείου και την μόλυνσιν της ατμοσφαίρας διά τούτων.
Προς τούτο θα εγκατασταθούν εις διαφόρους χώρας ειδικοί σταθμοί παρατηρήσεων των οποίων
βάσις είναι σύστημα αυτογράφων μηχανών ονομαζόμενον «παγίς» του HIRST διά σπόρια.
Ο κ. Ζαμπεττάκης απεφάσισεν όπως ένα τοιούτον σταθμόν παρατηρήσεων διά το Αιγαίον
εγκαταστήση εις τα Ρούστικα και ήδη παρελήφθησαν τα πρώτα αυτόγραφα μηχανήματα και ήρχισαν αι
προπαρασκευαστικαί εργασίαι.
Επιβάλλεται όπως αι αρμόδιαι υπηρεσίαι και όλοι ενισχύσουν τον κ. Ζαμπεττάκη εις την
προσπάθειαν του ταύτην.
Ελπίζομεν δε ότι η πείρα και η εξέχουσα θέσις εις τους διεθνείς επιστημονικούς κύκλους του κ.
Ζαμπεττάκη θα χρησιμοποιηθή επιτυχώς και πιστεύομεν ότι ο ίδιος διακρινόμενος διά την αγάπην του
προς το Ρέθυμνον δεν θα έχη αντιρρήσεις κατά την διοργάνωσιν της νέας ανωτέρας Γεωπονικής Σχολής
εις την πόλιν μας.
Κ.Μ.
ΠΗΓΗ: ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ
ΠΕΜΠΤΗ 2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1965
ΜΙΑ ΕΠΕΤΕΙΟΣ 3 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1895
Του Ν. Αγγελή
Το θέμα της Μεταπολιτευτικής Επιτροπής και της τελευταίας Επανάστασης που σήκωσε στην
Κρήτη, έχει συζητηθή πολλές φορές. Με πείσμα και από τρεις πλευρές: Από τη Βενιζελική, την
αντιβενιζελική και την ουδέτερη. Τελικά οι συζητητές φαίνεται να κατασταλάζουν στο συμπέρασμα πως
η Επανάσταση εκείνη θεμελίωσε, αν δεν επέτυχε ολοκληρωτικά, την απελευθέρωση της Κρήτης.
Θα ήταν άσκοπο και σε τούτο το σημείωμα να ξαναμπούμε στις λεπτομέρειες των διαφωνιών γύρω
από την υπόθεση αυτή.
Φαίνεται πως δεν είναι ακόμα ώριμο ιστορικά το θέμα για να ξεκαθαριστή μια κι έξω. Ωστόσο, σαν
ουδέτερος μελετητής των γεγονότων εκείνων, οφείλω να αφιερώσω δυό κουβέντες στην σημερινή επέτειο
την Εβδομηκονταετία της Επανάστασης.
Ύστερα από μικρή προπαρασκευή οι πρωτεργάτες του κινήματος βγήκαν την 3ην Σεπτεμβρίου 1895
στο μικρό οροπέδιο Κλήμα, στις ρίζες των Μαδάρων και μετά από συζητήσεις ημερών έστειλαν στους
Εκπροσώπους του Σουλτάνου και των «Μεγάλων Δυνάμεων» Υπόμνημα με το οποίο ζητούσαν
αυτονομία της Κρήτης -και όχι Ένωση- και αυτοδιοίκηση. Έχουν εκτιθή πολλές φορές τα περιστατικά
που ωδήγησαν τους Μεταπολιτευτικούς να ζητήσουν Αυτοδιοίκηση και όχι Ένωση της Κρήτης με την
Ελλάδα. Όλες οι προηγούμενες επαναστάσεις του Κρητικού λαού είχαν σαν αίτημα την Ένωση και
πνίγηκαν στο αίμα ασυνεργούντων και των ισχυρών της Ευρώπης».
Ή, όπως είναι αληθινό, πνίγηκαν από τους ισχυρούς της Ευρώπης γι’ αυτό και μόνο το λόγο. Γιατί οι
Μεγάλοι δεν ήθελαν την Ένωση. Το αίτημα της αυτονομίας ήταν σίγουρο πως θα το υποστήριζαν οι
Μεγάλοι. Κι από κει και πέρα βλέπομε…
Θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω ένα κομμάτι από επιστολή του πρωταγωνιστή του σηκωμού εκείνου
Μανούσου Κούνδουρου που δίδει από τη σκοπιά του ωρισμένες σχετικές πληροφορίες. Μετά το άτυχο
κίνημα του 1889 χειροτέρευσε η κατάσταση στην Κρήτη. Τα προνόμια που είχαν κερδίσει οι Κρητικοί με
το σηκωμό του 1878 χάθηκαν. Ο λαός γονάτισε και μόνο οι αρματωλοί κρατούσαν στα βουνά τη σημαία
της Ελευθερίας.
«Η δε κυβέρνησις έχουσα συμφέρον ν’ αναγνωρισθή η γενομένη υπ’ αυτής διά του φισμανίου του
1889 μεταβολή εις το πολιτικόν καθεστώς της νήσου διέταξε την εκλογήν βουλευτών συμφώνως προς
τους θεσμούς τούτους. Όθεν ούτω μετά εξαετή αργίαν συνήλθεν και πάλιν η νόμιμος αντιπροσωπεία.
Αλλ’ ενώ περιέμενον πάντες ότι το πρώτον έργον της θα ήσαν ειρηνικαί τουλάχιστον παρατηρήσεις προς
την Αυτοκρατορικήν κυβέρνησιν διά την αφαίρεσιν των προνομίων της νήσου και παράκλησις προς
επαναφοράν αυτών, ως την έγγραφον και οι εν Αθήναις συμπατριώται μας, αύτη η Βουλή ευρισκομένη
υπό την επήγειαν, υπό την οποίαν διετέλει το πλείστον του λαού, εθεώρησε και τούτο τόλμημα, εις ο δεν
ηδυνήθη να προβή. Παρήλθε δε ταπεινή και ουδείς βουλευτής υψώθη υπεράνω των λοιπών, αλλά
κατηνάλωσαν πάντες τον πολύν χρόνον των εις την τροποποίησιν του περί αγροζημιών νόμου. Επί πλέον
δε συνένεσαν κατά την επιθυμίαν του αντιπροσώπου του Σουλτάνου Καραθεοδορή Πασσά, να κλεισθή η
θύρα της Βουλής την τριακοστήν έκτην ημέραν ίνα αποσοβηθή ο εν λόγω κίνδυνος».
Σημασία ιδιαίτερη έχει το κείμενο αυτό γιατί, στη Βουλή, που με τόση δριμύτητα κατηγορεί ο
Κούνδουρος, ήταν και ο Ελευθέριος Βενιζέλος. Στην περίοδο αυτή θεμελιώνεται ο διχασμός.
Τότε γεννήθηκε ο Βενιζελισμός και ο αντιβενιζελισμός. «Ούχ’ ήττον, συνεχίζει ο Κούνδουρος, ενώ
συνέβαινον ταύτα εν Κρήτη, σημεία ευνοϊκά έξω της νήσου δεν έλειπον. Το Αρμενικόν ζήτημα
προυχώρει, αι δε Μ. Δυνάμεις δεν έμενον προς αυτό αδιάφοροι. Εντεύθεν εκρατύνετο εν εμοί επί μάλλον
και μάλλον η ιδέα, ότι κρητικόν περί αυτονομίας ζήτημα, παρουσιαζόμενον καταλλήλως ενώπιον της
ευρωπαϊκής διπλωματίας, θα εξητάζετο…».
Θεωρώ επίσης σκόπιμο να παραθέσω στο σημείωμα αυτό στοιχεία του «πολιτεύματος» που πρότεινε
η επανάσταση του 1895 για την Κρήτη.
«Η Εκτελεστική εξουσία ανατίθεται εις Κυβέρνησιν ομόφυλον και ομόδοξον τη πλειονότητι του
Κρητικού λαού (δηλαδή Χριστιανόν), διοριζόντος υπό του κυριάρχου της Κρήτης Σουλτάνου… θα
ανακαλήται παρά του διορίζοντος αυτόν Σουλτάνου εάν εγείρωνται εύλογα παράπονα παρά του λαού,
αλλά δεν θα μετατίθεται ή παύεται άνευ τοιτούτων παραπόνων. Παρά τω κυβερνήτη θα εργάζηται
διαρκές Κεντρικόν Συμβούλιον αποτελούμενον εκ 5 Χριστιανών και 2 Μουλουλμάνων συμβούλων
Κρητών. Η νήσος αποκτώσα πλήρη εσωτερικήν ελευθερίαν, δύναται να διαρρυθμίση διά νόμων, κατά το
δοκούν αυτή άπαντας τους κλάδους της υπηρεσίας. Την νομοθετικήν εξουσίαν θ’ ασκή ο κυβερνήτης, διά
της κυρώσεως και δημοσιεύσεως των νόμων και το Νομοθετικόν σώμα καταρτιζόμενον ως ακολούθως: Ο
Χριστιανικός πληθυσμός εκάστου των 5 τμημάτων θέλει εκλέγει ανά 5 βουλευτάς, ο δε Μουσουλμανικός
πληθυσμός των μεν τμημάτων Χανίων και Ηρακλείου ανά 3, των δε Ρεθύμνης και Λασηθίου ανά 2. Η
νήσος πληρώνουσα τη Επικυριάρχω Κυβερνήσει 15 χιλιάδες λιρών τουρκικών ετησίων φόρων, αποκτά
πλήρη ελευθερίαν περί την διαχείρισιν και διάθεσιν των δημοσίων προσόδων αυτής.
Ο εν τη νήσω τουρκικός στρατός δεν θα υπερβαίνη τας 4.000 θα συντηρήται από τον Σουλτάνο, θα
διαμένη στα φρούρια, δεν θα αναμιγνύεται στα εσωτερικά του νησιού. Η Χωροφυλακή θα συγκροτήται
από ντόπιους κατ’ αναλογία του πληθυσμού. Για τη δικαστική υπηρεσία προβλέπει δικαστάς “κατόχους
νομικών γνώσεων” εντόπιους κατ’ αναλογία του πληθυσμού.
Δεν προβλέπει θανατική ποινή κ.λπ.
Είναι μια μικρά και σοβαρή νομική εργασία που στηρίζεται βέβαια σε ανάλογες προηγούμενες αλλά
έχει αρκετή πρωτοτυπία και είναι προσεκτικά συγκροτημένη.
…Η ειρηνική συγκέντρωσις της 3ης Σεπτεμβρίου εξελίχτηκε σε μια αιματηρή εξέγερση. Ο τουρκικός
στρατός κατανικήθηκε από τους επαναστάτες και τα αιτήματα κερδήθηκαν. Όλοι, διαφωνούντες και μη,
προς την πολιτική των Μεταπολιτευτικών οφείλομεν στη σημερινή επέτειο να τους θυμηθούμε. Έκαναν
ό,τι μπορούσαν και ό,τι νόμιζαν σωστό για την πατρίδα τους.
ΠΗΓΗ: ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ
Τρίτη 7 Σεπτεμβρίου 1965