
Μια σοβαρή ιστορική παρατήρηση κάνει ο Χριστόφορος Σαυρουλάκης σε επιστολή του στο ΒΗΜΑ Ρεθύμνης τον Οκτώβριο του 1951
που διαχωρίζει την έννοια ενός ποιήματος από το χρονικό της Αρκαδικής Εθελοθυσίας Αναφέρει μεταξύ άλλων
«Τ’ Αρκάδι ξέρετε παιδιά
τι ναι για μας τ’ Αρκάδι;
είναι το γλυκοχάραμα
μέσα στο μαύρο σκοτάδι».
Το ανωτέρω ποίημα δεν αναφέρεται ως νομίζουν εις το Αρκάδι εις το θρυλικό Μοναστήρι δηλαδή αλλά εις το πολεμικόν πλοίον το οποίον έδρασεν κατά την Επανάστασιν του 66.
Επ’ αυτού παρέχω τας κάτωθι πληροφορίας.
Ναυπηγήθηκε στην Αγγλία το 1863 με το όνομα Dream («Όνειρο») και έδρασε ως ταχύπλοο καταδρομικό στον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο. Αγοράστηκε με χρήματα των Ελλήνων ομογενών του Λονδίνου στις αρχές του 1867 και βαφτίστηκε «Αρκάδι» προς τιμήν του Ολοκαυτώματος της Μονής Αρκαδίου που είχε συμβεί λίγους μήνες νωρίτερα (Νοέμβριος 1866).
Από τον Φεβρουάριο έως τον Αύγουστο του 1867, με κυβερνήτες τους θρυλικούς πλοιάρχους Νικόλαο Σουρμελή και Αναστάσιο Κουρεντή (και μετέπειτα τον Ιωάννη Κοτζιά), διέσπασε 23 φορές τον ασφυκτικό οθωμανικό ναυτικό αποκλεισμό της Κρήτης. Μετέφερε πολεμοφόδια, τρόφιμα και εθελοντές στην Κρήτη, ενώ στο ταξίδι της επιστροφής διέσωζε γυναικόπαιδα. Οι Οθωμανοί το αποκαλούσαν με δέος «Σεϊτάν Βαπορού» (Διαβολοβάπορο) λόγω της ταχύτητας και των ελιγμών του.
Στο 24ο ταξίδι του, ανοιχτά των Σφακίων (μεταξύ Αγίας Ρουμέλης και ακρωτηρίου Κριού), εγκλωβίστηκε και εμβολίστηκε από το οθωμανικό πολεμικό «Ιτζεδδίν». Ο κυβερνήτης Ιωάννης Κοτζιάς προσάραξε το πλοίο στα ρηχά και, αφού αποβίβασε το πλήρωμα, διέταξε την πυρπόλησή του για να μην πέσει άθικτο στα χέρια των Τούρκων (αν και οι Οθωμανοί κατάφεραν αργότερα να ρυμουλκήσουν το κουφάρι του στην Κωνσταντινούπολη).
Το «Αρκάδι» αυτό, τροχήλατο πλοίο, ηγοράσθη υπό επαναστατικής επιτροπής από Έλληνας του Λίβερπουλ, τούτο δε την εποχήν εκείνην κατώρθωνε να διασπά τον αποκλεισμόν του Τουρκικού στόλου και να αποβιβάζη μεσ’ τας νύχτας σκοτεινάς εις τα άξενα παραλίμανα της Κρήτης τροφάς και πολεμοφόδια.
Ο πλοίαρχός τους περίφημος Σουρμελής, Κοτζιάς και άλλους είχε γίνει θρύλος με τους ηρωισμούς και τα παράτολμα ταξείδια του και πραγματικά στάθηκε στα μάτια του αοιδού που έγραψε το ποίημα ως το «μάννα» και «το γλυκόμερα γάλα» και μια παρηγοριά μέσα στην απόγνωσι και τα δάκρυα που δόσασαν την καταστροφήν εκείνου αγώνος.
υς ηρωισμούς και τα παράτολμα ταξείδια του και πραγματικά στάθηκε στα μάτια του αοιδού που έγραψε το ποίημα ως το «μάννα» και «το γλυκόμερα γάλα» και μια παρηγοριά μέσα στην απόγνωσι και τα δάκρυα που δόσασαν την καταστροφήν εκείνου αγώνος.
Εγράφησαν πολλά ποιήματα κατά την εποχή εκείνη χαρισμένα στο καράβι αυτό που το είχαν ονομάση «Αρκάδι» εις ανάμνησιν του ολοκαυτώματος που είχε γίνει τον προηγούμενο χρόνο.

Το περί ου πρόκειται ποίημα είναι του ενθουσιώδους Αχιλλέως Παράσχου έχει δε ως εξής.
Αρκάδι! Καϋμένα παιδιά!
τι το Αρκάδι
είναι το γλυκοχάραγμα
στης Κρήτης το σκοτάδι.
Είναι το μάννα τ’ ουρανού
που τρέφει τα παιδιά μας,
είναι της Κρήτης η ψυχή
το άγιο φυλαχτό της.
Είν’ η Ελλάς ολόκληρη
εκεί μέσα κλεισμένη,
Παιδί είναι και θα φαίνεται
περήφανη τ’ αγκάθι
Το μεσημέρι πέρασε
εδιάβηκε το βράδυ
κι’ ακόμα δεν εφάνηκαν
τα κάτασπρα πανιά σου
Στην κρήτη μας μην έμεινες
μαζί με τα παιδιά τους;
Μην πολεμάς με το Βαρώνη
μη παίζεις στη γαλήνη
εμπρός της Αμερικανής
Ελληνικό δελφίνι.
Αυτή είδησι μας έφεραν
πικρά φαρμακωμένη
ποιες ακρογιαλιές τρεχές
για σένα πικραμένη;
Βλέπομε λοιπόν ότι το ανωτέρω ποίημα αναφερόμενον εις το ατμόπλοιον «Αρκάδι» δεν έχει σχέσι με το άλλο Αρκάδι το Μοναστήρι δηλαδή που αποτελεί το θέμα στον «Όρκο» του Μαρκορά.
Η εξακολούθησις του σφάλματος με αναγκάζει να αποσπάσω από την ανέκδοτη είσέτι Ιστορία μου τ’ Αρκαδίου ολίγα της υποθέσεως αυτή του τροχηλάτου πλοίου διό να διατελούμεν εις την παχυλήν αυτήν άγνοιαν και μάλιστα εις τον τόπον μας πού θα πρεπε και τα μικρά μας παιδιά να γνωρίζουν την υπόθεσιν τ’ Αρκαδίου και όμως συμβαίνει ατυχώς κάθε χρόνο να γράφωνται και τα λέγωνται τα πλέον ανακριβή και απίθανα πράγματα και από ανθρώπους ακόμη υψηλά εις τα γράμματα και την Ποίησιν ισταμένους, αλλά συνήθως προχειρολογούντας.
Έτσι και εδώ συμβαίνει ώστε να ψάλλωνται και να υμνολογούνται υπό τα παιδιά μας τα κατορθώματα ενός ατμοπλοίου πού η ασύγγνωστη επιπολαιότης μας το ποθετεί ως ποίημα του περιπύστου Αρκαδικού δράματος και επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο από μικρούς και μεγάλους.
Αυτά τα ολίγα είχα να είπω με την πεποίθησιν ότι οι αρμόδιοι των σχολείων θελήσουν επανορθώσει το σφάλμα.
Ευχαριστών θερμώς διά την φιλοξενίαν.
Διατελώ μετά πάσης τιμής.
ΧΡ. ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΚΗΣ

Αφήστε μια απάντηση