ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΗ ΒΕΛΟΥΔΑΚΗ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟ ΤΟΥ ΕΛΑΣ
Πρινές 5-7-1961
Αγαπητέ κύριε Βελουδάκη,
Την από 2 α παρελθόντος επιστολήν Σας έλαβον εγκαίρως και το περιεχόμενόν της
μετά προσοχής διεξήλθον. Επιθυμώ να Σας διαβεβαιώσω ότι τα αισθήματα σας,
εκτιμήσεως και σεβασμού είναι αμοιβαία.
Σας ευχαριστώ δια τας πληροφορίας Σας, ως προς την Μάχην Ποταμών Αμαρίου.
Νομίζω ότι εις όλους μας γεννάται υποχρέωσις να μην αφήσωμεν τίποτε το καλόν που
εγένετο κατά την κατοχικήν εκείνην περίοδον χωρίς να το φέρωμεν εις την δημοσιότητα,
ώστε οι μετά από εμάς, αλλά και οι σύγχρονοί μας οι αδιαφορήσαντες τότε, να
παραδειγματίζονται και ο μέλλων ιστορικός να βρη στοιχεία αδιάβλητα τα οποία να μη
παραποιούν την ιστορικήν αλήθειαν και να προληφθούν επηρεασμοί ή άλλοι
συναισθηματισμοί που θα τείνουν εις την παραποίησίν της. Εμείς οι Έλληνες, οι Κρητικοί,
έχομεν δυστυχώς το προηγούμενον του δήθεν ιστορικού κ. Σπύρου Τρικούπη ο οποίος
αναφερόμενος εις το 1821, αναγράφει ότι οι Κρήτες δεν μετέσχον εις το ξεσήκωμα εκείνο,
της ελληνικής φυλής, ενώ συνέβη εντελώς το αντίθετον, και έπρεπε να έλθη ο πραγματικά
μελετητής ιστορικός κ. Παπαρηγόπουλος για να αποκαλύψη την αλήθειαν.
Εγώ με τας δημοσιευθείσας εις το Βήμα Ρεθύμνης ολίγας αναμνήσεις μου, δεν
διεκδικώ βέβαια τον τίτλον ιστορικού της εποχής μας εκείνης, αλλ’ απλώς εκθέτω τα
πράγματα ως τα αντελήφθην και ως μοι ανεφέρθησαν τότε, που τα πράγματα ήσαν πολύ
πρόσφατα. Τας αναμνήσεις μου αυτάς εδημοσίευσα ως επί το πλείστον συμβουλευόμενος
εκθέσεις των γεγονότων, που μοι υπεβλήθησαν από τότε αμέσως, τας πηγάς των οποίων
ως θα αντελήφθητε μνημονεύω.
Επειδή εις την επιστολήν σας αυτήν δεν αναγράφετε δια την δράσιν του ιατρού κ.
Ιακώβου Σταυρουλάκη, την επέμβασιν της επαρχιακής Επιτροπής Αμαρίου και κατά πόσον
αι Ε.ΑΟ. των Αμαριωτών, κυρίων της περιοχής Αμπαδιάς, συνέβαλαν εις την συνέχειαν και
την μη εκδήλωσιν αντιποίνων, σας παρακαλώ γράψετε μου σχετικώς.
Επειδή διεσώθησαν εις το αρχείον μου, αρκετά έγγραφα, -επιστολαί- δικών μας από
όλην την Κρήτην αλλά και ξένων, που εγράφησαν την εποχήν εκείνην, νομίζω ότι αν
τακτοποιηθούν και αναγραφούν ως απομνημονεύματά μου, θα μπορέσουν να προλάβουν
όσους τυχόν έχουν πρόθεσιν ατομικού διαφημισμού ή παραποίησιν της ιστορικής
αληθείας, ίσως δε να προκαλέσουν και άλλους γνωρίζοντας άγνωστά μας, να ασχοληθούν,
ώστε να παρουσιασθή κάτι το αδιάβλητον, από ιστορικής πλευράς, όσον και αν θα
απομένη απολύτως ελευθέρα δι’ ένα έκαστον η έκφρασις και η διατύπωσις της γνώμης
του.
Αι με την επιστολήν Σας παρεχόμεναι πληροφορίαι δια την Μάχην Ποταμών
Αμαρίου είναι ωφελιμώταται και σας ευχαριστώ, με την ευχήν να υπάρξουν και άλλοι με
τέτοιες ευγενικές προθέσεις.
Με πολλήν εκτίμησιν
Χρήστος Τζιφάκης
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΡΑΤΗ ΒΕΛΟΥΔΑΚΗ ΕΙΣ ΧΡΗΣΤΟ ΤΖΙΦΑΚΗΝ
Το ότι σας εκτιμώ και σας σέβομαι δεν πρέπει ν’ αμφιβάλλετε. Ιστορική
υποχρέωσις, καθ’ ότι ήμουν παρών, να σας γνωρίσω τα πραγματικά γεγονότα της
καταλήψεως της Σχολής Ασωμάτων και εν συνεχεία της Μάχης των Ποταμών, χωρίς ν’
αναφέρω ονόματα προσώπων.
Ιστορικόν: 110 αντάρται περικυκλώνουν τας πρωινάς ώρας 11-9-44 την Σχολήν
αφού προηγουμένως απέκοψαν το τηλεφωνικόν δίκτυον. Άτομον εργαζόμενον εις την
Σχολήν ευρέθη έξω του κλοιού λαμβάνει εντολήν να επικοινωνήση με τους εντός της
Σχολής Γερμανούς, δια την παράδοσίν τους ή μη εντός 10 λεπτών. Επέστρεψε δε με
αποδοχήν της παραδόσεώς τους. Επηκολούθησε η είσοδος επιτροπής εις τον περίβολον
της Σχολής, παράδοσις 3 Γερμανών και δεκάδων Ιταλών, παράδοσις και παραλαβή
οπλισμού καθώς και ενός ραδιοφώνου.
Μετά ταύτα υψώθη η Ελληνική Σημαία εις την εντός του περιβόλου εκκλησίαν. Εις
Γερμανούς εδηλώθη ότι ουδέν έχουν να πάθουν πλην ότι του λοιπού θα είναι εργάται της
Σχολής ως και οι Ιταλοί θα υπακούουν δε εις τους Έλληνας υπαλλήλους.
Το ελληνικόν προσωπικόν παρεκλήθη να παραμείνη εις την θέσην του, ευγενώς δε
προσεφέρθησαν να ετοιμάσουν φαγητόν. Μετά ταύτα η κυρίως δύναμις ανεχώρησε εις
θέσιν «Ποταμούς» και μόνο δύναμις διμοιρίας παρέμεινεν εις Σχολήν. Ούτε λεηλασίαι,
ούτε πλούσια οικονομικά, ούτε αντεκδικήσεις ήσαν τα κίνητρα της καταλήψεως. Η
επιστροφή ενός ασημοδεμένου δικάννου και ενός ασημοδεμένου Κρητικού μαχαιριού
(αμφοτέρων αξίας), εις τους κατόχους των, ζουν ακόμα οι κάτοχοι, μαρτυρούν τας
προθέσεις της καταλήψεως.
Μοναδικός σκοπός της καταλήψεως ήτο η επιστροφή των αρπαγέντων και
κλαπέντων ζώων και πραγμάτων εις τους κατόχους των καμένων χωρίων πριν τα
απομακρύνουν της Σχολής.
Η είδησις αφίξεως Γερμανών και καθηλώσεώς των εις Ποταμούς υπεχρέωσε τους
εις Σχολήν παραμένοντας να κινηθούν αμέσως εις βοήθειαν των μαχομένων δι’ ενός
γερμανικού αυτοκινήτου, που ευρίσκετο εκεί. Η μάχη κράτησε 6 ώρες (0 π.μ. -3μ.μ ) δια
την τελείαν εξουδετέρωση των Γερμανών. Πολέμησαν με αυτοθυσίαν, αντάρται και
ελεύθεροι μαχηταί εκ των καμένων χωριών.
Αποτελέσματα μάχης: Εκ των 60-70 Γερμανών κατεμετρήθησαν νεκροί 34,
αιχμάλωτοι και τραυματίαι 16 εκ των οποίων 6 παρεδόθησαν δια πρωτοκόλλου εις ιατρόν
Ερυθρού Σταυρού υπογράψαντος του γερμανού αξ/κού της Σχολής.
Εκυριεύθησαν 2 γερμανικά αυτοκίνητα, 3 πολυβόλα, 7 ταχυβόλα, περί τα 30
τουφέκια και πιστόλια, 2 κιβ. χειροβομβίδες, αρκετά πυρομαχικά, τρόφιμα και ρουχισμός.
Οι ολίγοι διασωθέντες Γερμανοί ή διέφυγον προς Β.Δ. κατεύθυνσιν ή απεκρύβησαν μη
ευρεθέντες.
Ανταρτικαί απώλειαι: Ένας νεκρός και ελαφρώς 2 τραυματίαι, οι οποίοι
προωθήθησαν δι’ αυτοκινήτου εις Φουρφουρά.
Αι θέσεις εκρατήθησαν εκ νέου και μετά την εκμετάλλευσιν της επιτυχίας. Περί 9 ην
δε εσπερινήν, νέαι γερμανικαί δυνάμεις κατέφθασαν και η νυκτερινή μάχη, δευτέρα φάσις,
ξανάρχισε. Βλήματα πυροβόλου έπιπτον πλησίον του πεδίου μάχης καθώς και πέριξ της
Σχολής.
Γερμανικά αυτοκίνητα συνεχώς κατέφθανον προωθήσεις γερμανών λόγω σκότους
και των μέσων που διέθετον, έθεταν εις κίνδυνον θέσεις ανταρτών. Η ανταλλαγή πυρών
εσυνεχίζετο, με άγνωστα αποτελέσματα, μέχρι 4 πρωινής ώρας. Οι αντάρται έκριναν
αναγκαίαν την σύμπτυξιν και αποχώρησίν τους.
Αφήστε μια απάντηση