Υπάρχουν κάποιες μορφές που περπατούν στους δρόμους μιας πόλης και, δίχως να το
επιδιώκουν, γίνονται η ίδια της η ιστορία. Άνθρωποι που το πέρασμά τους δεν μετριέται με χρόνια, αλλά με το αποτύπωμα που αφήνουν στις συνειδήσεις των γύρω τους. Μια τέτοια εμβληματική προσωπικότητα υπήρξε για το Ρέθυμνο ο Γιάννης Χαλκιαδάκης (1925–2010),
ο ιστορικός ιδρυτής και ψυχή των «Ρεθεμνιώτικων Νέων». Ένας άνθρωπος πολυσχιδής,
που κατάφερε να μετατρέψει το δημοσιογραφικό μελάνι σε φάρο δημοκρατίας,
πνευματικής καλλιέργειας και ασυμβίβαστης αξιοπρέπειας.

Από το γαϊδουράκι του παπα-Μακρή, στη λατρεία των βιβλίων

Η ιστορία του ξεκινά από τους Ατσιπάδες Αγίου Βασιλείου, μέσα σε μια ιερατική,
πολύτεκνη οικογένεια. Τα παιδικά του χρόνια σημαδεύτηκαν από μια σχεδόν μεταφυσική
λαχτάρα για τα γράμματα. Λέγεται πως το μεγαλύτερο όνειρο του μικρού Γιάννη ήταν να
αποκτήσει κάποτε βιβλία που… δεν θα τους έλειπαν σελίδες! Ρουφούσε κάθε απόκομμα
εφημερίδας που έφερνε ο ταχυδρόμος στο χωριό.
Όταν ήρθε η ώρα των εξετάσεων για το Γυμνάσιο, κατέβηκε στην πόλη πάνω σε ένα
γαϊδουράκι, συντροφιά με τον παπα-Μακρή. Εκεί αντίκρισε για πρώτη φορά τη μαρμάρινη
επιγραφή «Οίκος Παιδείας» και η μοίρα του σφραγίστηκε. Παρά τις οικονομικές δυσκολίες
και τις θυσίες της μάνας του, που ερχόταν με τα πόδια από το χωριό για να φέρει καθαρά
ρούχα στα «δασκαλάκια» της, ο Γιάννης αποφοίτησε με άριστα από την Παιδαγωγική
Ακαδημία Ηρακλείου.
Ωστόσο, το μετεκλογικό, διχαστικό κράτος της εποχής δεν του επέτρεψε ποτέ να διοριστεί
δάσκαλος λόγω των προοδευτικών, δημοκρατικών του πεποιθήσεων. Έτσι, άνοιξε ένα
βιβλιοπωλείο. Μέσα σε λίγο καιρό, εκείνο το μικρό κατάστημα μετατράπηκε σε έναν άτυπο
«Παρνασσό», ένα σημείο συνάντησης των φωτισμένων μυαλών του Ρεθύμνου, που γέννησε
τελικά το 1965 την ανάγκη για μια ελεύθερη φωνή: τα «Ρεθεμνιώτικα Νέα».

Το Αγιασμάτσι και το τίμημα της ελευθερίας

Η δικτατορία του 1967 βρήκε την εφημερίδα στα σπάργανα, αλλά με περίσσιο ανάστημα. Ο
Χαλκιαδάκης αρνήθηκε να σκύψει το κεφάλι στη λογοκρισία, γεγονός που οδήγησε στο
βίαιο κλείσιμο του εντύπου. Η αντίστασή του, όμως, πήρε σάρκα και οστά στο σκοτάδι.
Τη νύχτα της 28ης Οκτωβρίου 1967, συμμετείχε στην ιστορική, μυστική σύσκεψη της
αντιστασιακής οργάνωσης Δ.Ε.Κ.Α. στο χωριό Αγιασμάτσι. Εκεί, μαζί με άλλα παλικάρια,
σχεδίασαν ένα παράτολμο, κινηματογραφικό πλάνο: την απαγωγή του βασιλιά
Κωνσταντίνου στη Δυτική πύλη της Μονής Αρκαδίου, με σκοπό να τον εξαναγκάσουν να
ορκίσει δημοκρατική κυβέρνηση.

Το σχέδιο προδόθηκε, η οργάνωση εξαρθρώθηκε και ο Χαλκιαδάκης βρέθηκε
σιδηροδέσμιος στο Έκτακτο Στρατοδικείο, καταδικασμένος σε δύο χρόνια φυλάκιση. Το
τίμημα της λεβεντιάς του το πλήρωσε στα υγρά κελιά των φυλακών της Αίγινας.
Οραματιστής της Τουριστικής Ανάπτυξης: Το Ξενοδοχείο El Greco
Όταν η θύελλα της δικτατορίας πέρασε και η Κρήτη προσπαθούσε να μαζέψει τα κομμάτια
της, ο Γιάννης Χαλκιαδάκης διέκρινε μια άλλη μεγάλη «μάχη» που έπρεπε να δοθεί: αυτή
της επιβίωσης και της ανάπτυξης του τόπου. Τη δεκαετία του ’70, το Ρέθυμνο
αιμορραγούσε, βλέποντας τα απελπισμένα νιάτα του να μεταναστεύουν μαζικά προς τις
μεγαλουπόλεις και το εξωτερικό για ένα καλύτερο αύριο.
Ο Χαλκιαδάκης αρνήθηκε να μείνει παθητικός θεατής. Με τη διορατικότητα που τον
διέκρινε, αντιλήφθηκε αμέσως τη δυναμική του κρητικού τουρισμού. Ανήκε στην ελάχιστη,
τολμηρή ομάδα Ρεθεμνιωτών που ένωσαν τις δυνάμεις και τα κεφάλαιά τους για να βάλουν
τον θεμέλιο λίθο της φιλοξενίας στην περιοχή. Αποτέλεσμα αυτού του οράματος ήταν η
δημιουργία του ξενοδοχείου El Greco, μιας εμβληματικής και υπερσύγχρονης για την εποχή
υποδομής, που άλλαξε ριζικά τον χάρτη της περιοχής. Το El Greco δεν ήταν απλώς ένα
τουριστικό κατάλυμα· ήταν το σύμβολο της αναγέννησης του Ρεθύμνου, η πρώτη μεγάλη
«γέφυρα» που συνέδεσε την πόλη με τον υπόλοιπο κόσμο και κράτησε τους νέους στον
τόπο τους.

Μια προσωπικότητα γεμάτη φως, χιούμορ και αθόρυβη προσφορά

Όσοι γνώρισαν τον Γιάννης Χαλκιαδάκη, θυμούνται έναν άνθρωπο δίκαιο, περήφανο και
βαθύτατα ανθρώπινο. Ήταν ο εκδότης που θα προστατούσε τους συνεργάτες του σαν
ασπίδα, αλλά και ο ακέραιος κριτής που θα έδιωχνε προεκλογικά έναν πανίσχυρο πολιτικό
από το γραφείο του όταν εκείνος επιχείρησε να «αγοράσει» την εύνοια της εφημερίδας.
Η φιλανθρωπία του είχε το χρώμα της ανωνυμίας. Από τα νιάτα του, όταν χάρισε το παλτό
του σε έναν παγωμένο ζητιάνο μέσα στο καταχείμωνο, μέχρι τα χρόνια της εκδοτικής του
ακμής, βοηθούσε πάντα κρυφά, ορκίζοντας τους μάρτυρες να μην πουν λέξη.
Το χιούμορ του ήταν παροιμιώδες, κοφτερό και κρητικό. Όταν, χρόνια μετά από μια
σοβαρή επέμβαση, συνάντησε τον χειρουργό που του είχε δώσει ελάχιστους μήνες ζωής, ο
γιατρός έκπληκτος αναφώνησε: «Ώστε ζεις;». Και ο κυρ-Γιάννης, με το αμίμητο ύφος του,
απάντησε: «Γιατί γιατρέ μου; Το ψωμί σου τρώγω…;».

Ο Παρνασσός της Χατζηγρηγοράκη και το «Μεσοστράτι»

Το γραφείο του στη γρότα της Χατζηγρηγοράκη υπήρξε το πνευματικό κέντρο της πόλης.
Από εκεί πέρασε μέχρι και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ενώ εκεί
σφυρηλατήθηκαν οι πρώτες μεγάλες συζητήσεις για την ίδρυση του Πανεπιστημίου
Κρήτης.
Όταν όμως τα πιεστήρια σταματούσαν, ο Γιάννης Χαλκιαδάκης γινόταν ο άνθρωπος της
διπλανής πόρτας. Θα τον έβρισκες στον Δημοτικό Κήπο ή στο αγαπημένο του στέκι, το
«Μεσοστράτι». Εκεί, μαζί με τον αχώριστο φίλο του Γιώργη Αγγελιδάκη, μοιραζόταν τις

έγνοιες της ημέρας, ενώ κάθε μεσημέρι έστηνε επικούς καυγάδες γεμάτους ευφυές
πείραγμα με τον συνεργάτη του, Κωστή Πετρίδη.

Έφυγε το 2010, έχοντας περάσει το τελευταίο του βράδυ ακριβώς όπως αγαπούσε:
γελώντας και συζητώντας με τους φίλους του. Ζήτησε μια κηδεία σεμνή, χωρίς φανφάρες.
Δεν χρειαζόταν άλλωστε τους επικηδείους. Το όνομά του είχε ήδη γραφτεί ανεξίτηλα στην
προμετωπίδα της ιστορίας του Ρεθύμνου, πιστό πάντα στο δικό του ιερό σύνθημα: «Στην
υπηρεσία του Ρεθέμνου και της Δημοκρατίας».

Η Επόμενη Μέρα: Η Ψηφιακή Μετάβαση και η Συνέχεια της Κληρονομιάς

Μετά την «αναχώρηση» του Γιάννη Χαλκιαδάκη το 2010, το τιμόνι των «Ρεθεμνιώτικων
Νέων» πέρασε στα χέρια του γιου του, Εμμανουήλ (Μανόλη) Χαλκιαδάκη. Η πρόκληση που
είχε να αντιμετωπίσει ήταν διπλή: από τη μία, έπρεπε να διαφυλάξει την ιστορική
ταυτότητα και το ανεξάρτητο, μαχητικό πνεύμα που κληρονόμησε από τον πατέρα του.
Από την άλλη, καλούνταν να οδηγήσει την εφημερίδα στη νέα, απαιτητική ψηφιακή εποχή
των μέσων ενημέρωσης.
Υπό τη διεύθυνσή του, η εφημερίδα πέτυχε μια υποδειγματική ισορροπία ανάμεσα στην
παράδοση και τον εκσυγχρονισμό:

• Ψηφιακός Μετασχηματισμός (RethNea.gr): Η δημιουργία και η συνεχής εξέλιξη της
  σύγχρονης ενημερωτικής ιστοσελίδας της εφημερίδας έφερε τον παλμό του Ρεθύμνου στις
  οθόνες των αναγνωστών, όχι μόνο στην Κρήτη αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, όπου
  χτυπά η καρδιά της ρεθεμνιώτικης ομογένειας.
• Πιστότητα στις Αρχές: Παρά τις ραγδαίες αλλαγές στον τρόπο μετάδοσης των ειδήσεων, ο
  Μανόλης Χαλκιαδάκης κράτησε την εφημερίδα πιστή στο κλασικό της έμβλημα. Τα
  «Ρεθεμνιώτικα Νέα» παρέμειναν ένας έγκυρος, σοβαρός και αντικειμενικός καθρέφτης της
  τοπικής κοινωνίας, μακριά από τον λαϊκισμό και τις σκοπιμότητες.
• Συνέχεια της Αξιοπρέπειας: Όπως σημειώνουν οι παλιοί συνεργάτες του ιδρυτή, οι άξιοι
  συνεχιστές του έργου του συνεχίζουν να βάζουν πάνω από όλα την αξιοπρέπεια,
  αποδεικνύοντας ότι ο κόπος και οι θυσίες του Γιάννη Χαλκιαδάκη βρήκαν το πιο γόνιμο
  έδαφος.
• Μια ζωή αφιερωμένη στο Ρέθυμνο και τη Δημοκρατία
  
  
   της Εύας Λαδιά
  Μου έλεγε κάποτε ο Πάρης Κελαϊδής πόσο βασανίστηκε για να ολοκληρώσει την βιογραφία του Γιώργη Βογιατζάκη. Κι επειδή βιάστηκα να τον διακόψω και να διαμαρτυρηθώ για την υπερβολή του ξέροντας πόσο ικανός ήταν μου είπε με χαμόγελο:
  «Δεν είναι θέμα ικανότητας Έφη μου (ποτέ δεν είπε σωστά το όνομά μου). Όταν ένας άνθρωπος έχει τόσες πτυχές δράσεις στη ζωή του αναρωτιέσαι από πού να βάλεις αρχή».
  Αυτό το κατάλαβα καλύτερα όταν προσπάθησα να σκιαγραφήσω μορφές όπως ο Γιάννης Χαλκιαδάκης, που συμπληρώθηκαν προχθές επτά χρόνια από την αναχώρησή του.
  
  
  Ένας σημαντικός άνθρωπος
  Πόσο σημαντικός ήταν ο άνθρωπος αυτός μόνο ξεδιπλώνοντας πτυχές του βίου του το αντιλαμβάνεσαι. Για μένα αποτελεί κι ένα σύμβολο και το καταθέτω μετά λόγου γνώσης επιχειρηματολογώντας αν χρειαστεί. Δεν ξέρω πόσα δημόσια πρόσωπα θα είχαν το σθένος να επωμιστούν με λεβεντιά ακόμα κι ευθύνες άλλων για να μην διασαλευτεί η τάξη και να μη χαθεί η εμπιστοσύνη των ανθρώπων στους δημοκρατικούς θεσμούς.
  Ο Γιάννης Χαλκιαδάκης γεννήθηκε στο χωριό Ατσιπάδες Αγίου Βασιλείου στις 23 Δεκεμβρίου 1925.
  Γονείς του, ο παπα-Μανόλης και η πρεσβυτέρα Αγάπη.
  Ο ίδιος μου έλεγε για τα βράδια, που όλοι ησύχαζαν στο σπίτι, τα όνειρα που έκανε για τη ζωή του. Όταν ήταν μάλιστα μικρός περιόριζε τις φιλοδοξίες του στην απόκτηση μερικών βιβλίων που δεν θα τους έλειπαν …σελίδες!
  Αγαπούσε τόσο το διάβασμα που δεν άφηνε ούτε απόκομμα εντύπου να πάει χαμένο. Ήταν μεγάλη υπόθεση γι’ αυτόν να φέρει ο ταχυδρόμος τα θρησκευτικά περιοδικά που έπαιρνε ο πατέρας του. Κι η μεγαλύτερη ευτυχία στη ζωή του μέχρι τότε ήταν, όπως έλεγε, μια αποστολή βιβλίων που ξενύχτησε από τη λαχτάρα και δεν έβλεπε την ώρα να τα παραλάβει.
  Ήρθε μετά στο Γυμνάσιο να δώσει εξετάσεις. Τον έφερε ο παπα-Μακρής πάνω στο γαϊδουράκι μαζί με ένα γιο του. Ποτέ δεν ξέχασε την απορία του διαβάζοντας στη προμετωπίδα «Οίκος Παιδείας. Ούτε και τις μέρες που ακολούθησαν.
  Για να σπουδάσουν τα παιδιά ο παπα-Μανόλης είχε κάποιες αντιρρήσεις. Πολλά παιδιά, ποιο να προχωρήσει στα γράμματα, ποιο να αδικηθεί; Η πρεσβυτέρα Αγάπη όμως κατάφερε και πάλι να τον πείσει με κείνο το αφοπλιστικό «Ναι γέροντα» που έλεγε πάντα ασχέτως αν δεν συμφωνούσε με τα λεγόμενά του.
  Πόσα δρομολόγια δεν έκανε η μάνα αυτή από Ατσιπάδες Ρέθυμνο με τα πόδια για να φέρει στα «δασκαλάκια» της φρέσκο φαγητό και καθαρά ρούχα. Γιατί φεύγοντας τα παιδιά από το χωριό νοίκιαζαν ένα φτηνό δωμάτιο στην πιο ταπεινή γειτονιά της πόλης. Και πώς να τα βγάλουν πέρα;
  Κι όμως τέλειωσαν με άριστα.
  
  
  
  
  Έγνοια για τον συνάνθρωπο
  Τα χρόνια του Γιάννη Χαλκιαδάκη στην Ακαδημία Ηρακλείου ήταν επίσης αξιομνημόνευτα.
  Από τα διάφορα που μου μετέφερε κατά καιρούς η αξέχαστη φίλη Χρυσούλα Μπουρλώτου ήταν και οι κοινωνικές ανησυχίες του Γιάννη. Τον γνώριζε καλά επειδή διευθυντής τότε στην Ακαδημία ήταν ο πατέρας της.
  Μια μέρα βλέπει η παρέα των συμφοιτητών, ήταν και η Χρυσούλα μαζί τους, τον Γιάννη να καταφθάνει χωρίς το παλτό του μέσα στο καταχείμωνο.
  Παραξενεύτηκαν γιατί ήξεραν πως αποζητούσε τη ζεστασιά. Μάλιστα η χαρά του ήταν που είχε βρει δωμάτιο πάνω από ένα φούρνο κι είχε εξασφαλισμένη …θέρμανση για τα κρύα βράδια του χειμώνα.
  Εκείνος απέφυγε να δώσει εξηγήσεις ξεστρατίζοντας την κουβέντα όπως πολύ καλά ήξερε όταν κάτι τον έφερνε σε δύσκολη θέση.
  Αργότερα έμαθαν από κάποιον ότι το παλτό είχε δοθεί σ’ έναν άρρωστο ζητιάνο που είχε ξεπαγιάσει σε μια γωνιά. Θέαμα που δεν θα μπορούσε να αφήσει τον Γιάννη Χαλκιαδάκη ασυγκίνητο.
  Η έγνοια του για τα κοινά είχε ξυπνήσει μέσα του από τα εφηβικά του χρόνια, όταν κατέβηκε κι αυτός μαζί με άλλους να πολεμήσει στη Μάχη της Κρήτης. Ζήτημα να ήταν 16 χρόνων.
  Μετά στην αντίσταση έκανε κι αυτός το χρέος του. Εκείνα τα δίσεκτα χρόνια έβγαλε και την πρώτη του εφημερίδα εκεί στο βουνό, στο μετερίζι του αγώνα.
  
  
  
  Εκτός έδρας λόγω πεποιθήσεων
  Αν και απόφοιτος της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ηρακλείου, οι πολιτικές του ανησυχίες και πεποιθήσεις δεν έφεραν ποτέ στον ίδιο τον διορισμό στο δημόσιο ως δάσκαλος.
  Αποφάσισε να ανοίξει ένα βιβλιοπωλείο. Με την πρώτη «μαγιά» από τον πατέρα του αγόρασε το εμπόρευμα. Και μάλιστα έκανε εντύπωση στον προμηθευτή. Γιατί του άφησε στο τραπέζι όσα λεφτά κρατούσε με μια εμπιστοσύνη που ο άλλος εκτίμησε. Και τον στήριξε όσο του επέτρεπαν οι συνθήκες.
  Το 1965, όπως μας διηγείται ο επιστήθιος φίλος του Γιώργης Αγγελιδάκης, δημιουργήθηκε η ανάγκη να αποκτήσει το Ρέθυμνο μια εφημερίδα που να εκφράζει τον ευρύτερο δημοκρατικό χώρο. Και ο μόνος κατάλληλος κρίθηκε ο Γιάννης Χαλκιαδάκης που είχε μετατρέψει στο μεταξύ το βιβλιοπωλείο του σε «Παρνασσό» με τις προσωπικότητες που συγκεντρώνονταν εκεί.
  
  
  
  Στα χρόνια της θύελλας
  Έτσι ιδρύθηκαν τα «Ρεθεμνιώτικα Νέα».
  Δυο χρόνια μετά η εφημερίδα έκλεισε από τη χούντα και ο εκδότης οδηγήθηκε στις φυλακές επειδή επέμενε να μη συμμορφώνεται με τις διατάξεις.
  Μου έλεγε ο αξέχαστος εκδότης μας ότι εκείνα τα δύσκολα χρόνια ένας συμπολίτης τον είχε συγκινήσει αφάνταστα. Ο Πολύβιος Τσάκωνας. Αδιαφορώντας για τις απαγορεύσεις του είχε πάει «άγιο φως» νύχτα ανάστασης στο κρατητήριο που τον είχαν λίγες μέρες μετά την επιβολή του στρατιωτικού νόμου και αργότερα τον επισκέφθηκε Πρωτοχρονιά στις φυλακές της Αίγινας που τον κρατούσαν.
  Με τη μεταπολίτευση και την επανέκδοση των «Ρεθεμνιώτικων Νέων» ο Γιάννης Χαλκιαδάκης άρχισε να ασχολείται πιο ενεργά με τα κοινά.
  Επί προεδρικής του θητείας του μάλιστα στην ΕΑΡ η ομάδα ανέβηκε στην Α’ Κατηγορία.
  Ο Γιάννης Χαλκιαδάκης ήταν επίσης μεταξύ των ολίγων τολμηρών που όταν το Ρέθυμνο άδειαζε από απελπισμένα νιάτα που ζητούσαν καλύτερη μοίρα στις μεγαλουπόλεις και στο εξωτερικό ένωσε και τις δικές του δυνάμεις για τη δημιουργία τουριστικών υποδομών, όπως το El Greco, που ήταν ουσιαστικά ο θεμέλιος λίθος στο τουρισμό του Ρεθύμνου.
  Και δεν έμεινε σε αυτό.
  Αυτό που τον χαρακτήριζε ήταν μια περηφάνια και μια αξιοπρέπεια ακόμα κι όταν τον αδικούσαν.
  Πρωτοστατώντας και στον αγώνα για την ίδρυση του Πανεπιστημίου είχε δημιουργήσει μια από τις πρώτες γέφυρες επικοινωνίας με τους καθηγητές αποσκοπώντας να τους φέρει πιο κοντά στην πνευματική και πολιτιστική ζωή της πόλης.
  Ήταν δίκαιος άνθρωπος. Άφηνε τους άλλους να πιστεύουν πως τον έχουν πείσει με τις όποιες τους διαβολές σε βάρος άλλων. Κι όταν έφευγαν ο ίδιος τους διέγραφε από τη λίστα της εκτίμησής του.
  Δεν δίστασε να διώξει και πολιτικό άνδρα, επιφανέστατο, σε προεκλογική περίοδο, όταν του ζήτησε υποστήριξη με το αζημίωτο.
  Αυτός ο χαρακτήρας του τον έφερε κοντά σε μεγάλες προσωπικότητες. Δεν είναι τυχαίο ότι από το γραφείο του στη γρότα της Χατζηγρηγοράκη πέρασε και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος.
  Άξιο να αναφερθεί επίσης ότι είχε τη λεβεντιά να αναθεωρήσει απόψεις για δημόσια πρόσωπα όταν έπειθαν με το έργο τους ότι είναι κεφάλαια για την πόλη.
  Είχε τις αδυναμίες του και τις όποιες εμμονές του σαν κάθε άνθρωπος. Αλίμονο όμως στον όποιο τολμούσε να θίξει συνεργάτη του.
  Αλίμονο και στο συνεργάτη του που θα τολμούσε να καταφερθεί κατά συναδέλφου του.
  Όσο για το χιούμορ του ήταν παροιμιώδες, ιδιαίτερα όταν συναντούσε το μεσημέρι τον Κωστή Πετρίδη, όταν έφερνε τη συνεργασία του. Ακόμα και σε «χοντρό» δούλεμα αμφοτέρων, ήταν απόλαυση να τους ακούς.
  Ήταν κι ετοιμόλογος. Κάποτε μετά από μια σοβαρή επέμβαση οι γιατροί είχαν συστήσει προσοχή θεωρώντας ότι τα χρόνια του είναι ελάχιστα.
  Εκείνος όμως δεν το έβαζε κάτω και μερικά χρόνια αργότερα στο νοσοκομείο που νοσηλευόταν η μητέρα του έτυχε να συναντήσει τον γιατρό που τον έχει χειρουργήσει.
  Εκείνος βλέποντάς τον άνοιξε διάπλατα τα μάτια του και άθελά του είπε:
  «Ώστε ζεις;».
  Κι ο κύριος Γιάννης με το γνωστό του ύφος όταν έκανε πλάκα του απάντησε:
  «Γιατί γιατρέ μου; Το ψωμί σου τρώγω…;».
  
  
  Ένας σεμνός Άνθρωπος
  Ωστόσο κάθε φορά που αντιμετώπιζε κάτι σοβαρό δεν έπαυε να επαναλαμβάνει ότι θέλει μια κηδεία σεμνή, χωρίς φανφάρες και άλλα που ο ίδιος κατέκρινε όπου τα συναντούσε.
  Να πούμε για τη φιλανθρωπία του; Έτυχε φορές που μας όρκιζε να ξεχάσουμε αυτό που είδαμε σε ανύποπτη στιγμή. Αχ αυτή η Ζαχαρούλα μας, καλή της ώρα, πόσα θα είχε να πει αν της επιτρεπόταν να το κάνει.
  Από τα αγαπημένα του στέκια εκτός από τον Δημοτικό Κήπο ήταν και το «Μεσοστράτι». Εκεί καθημερινά έδιναν το ραντεβού τους με τον Γιώργη Αγγελιδάκη, που του ήταν απαραίτητος κι ας τον μάλωνε που αρκετές φορές δεν πρόσεχε τη δίαιτά του. Πόσα και πόσα αλήθεια δεν μοιράστηκε με το φίλο του αυτό.
  
  
  .
  
  
  -Σκόρπιες μνήμες από βιώματα, μαρτυρίες και αναφορές
  Μου έχει συμβεί άλλες δυο φορές να στερεύουν οι λέξεις όταν θέλω να κάνω μια αναφορά. Πρώτα με τη Φανή Παπαδουράκη, έπειτα με τη Μαρία Τσιριμονάκη και τώρα με το Γιάννη Χαλκιαδάκη. Κι όμως νοιώθω την ανάγκη με αφορμή τα δέκα χρόνια από την αναχώρησή του να καταθέσω μερικές μνήμες. Μα από πού να βάλω αρχή;
  Ξαφνικά διαπιστώνω ότι πολλές από τις προσωπικότητες που έζησα μου γνώρισαν τον Γιάννη Χαλκιαδάκη που κανένας δεν γνώρισε, κανένας δεν μπορούσε να φανταστεί, κανένας δεν κατάφερε να αξιολογήσει.
  Θυμάμαι το ύφος του όταν του ζητούσα να μου μιλήσει για τα παιδικά του χρόνια. Χανόταν στη σκέψη του και μετά από αρκετές παύσεις μου έλεγε για το παιδί του παπα-Μανόλη και της πρεσβυτέρας Αγάπης που από νήπιο έμαθε να μοιράζεται τα πάντα. Ακόμα και το χώρο που τους αναλογούσε στο μικρό σπιτικό τους για να κοιμηθούν τα αδέλφια πλάι πλάι. Όπως συνέβαινε σε τόσες παραδοσιακές οικογένειες του χωριού.
  Σ’ αυτά τα στρωσίδια που έπεφτε κάθε βράδυ, αργούσε να τον πάρει ο ύπνος. Προσπαθούσε να φανταστεί τον εαυτό του να διασχίζει λεωφόρους και να περιφέρεται σε στενά μεγαλουπόλεων που από τα βιβλία μονάχα ήξερε.
  Αυτά τα βιβλία ήταν το πάθος του από μικρός. Και μια φορά για να αποκτήσει μερικά, πραγματικά βιβλία, έβαλε τον εαυτό του στη μεγαλύτερη δοκιμασία που μπορεί να αντέξει ένα μικρό παιδί. Δεν υπολόγιζε τη βάσανο ο Γιάννης Χαλκιαδάκης αν επρόκειτο να πετύχει έναν υψηλό στόχο.
  Είχε από μικρός μάθει να σέβεται και να ζει με αξιοπρέπεια. Κλασικό παράδειγμα όταν σε καιρό μεγάλης πείνας έφεραν στον πατέρα του το «χερικάρη» παπά ένα σακούλι αλεύρι.
  Πόση χαρά έκαναν όλα τα παιδιά και πόσα όνειρα για τις λιχουδιές που θα τους έκανε σίγουρα, με το αλεύρι αυτό, η χρυσοχέρα μάνα.
  Κι όμως ο παπα-Μανόλης το επέστρεψε ευγενικά στον επίδοξο δωρητή. Δεν διαπραγματευόταν με κανένα, τον τρόπο που ασκούσε τα ιερατικά του καθήκοντα. Έκλαψε κι ο Γιάννης με τ’ αδέλφια του αλλά δεν ξέχασε ποτέ στη μετέπειτα ζωή του το νόημα της χειρονομίας αυτής, που αρχικά ήταν τόσο οδυνηρή για μια οικογένεια που έμαθε να ζει με στερήσεις.
  Τα χρόνια ήταν δύσκολα. Ο Γιάννης και ο Στέλιος έδειχναν να παίρνουν τα γράμματα θα έπρεπε να προχωρήσουν. Με ποιες δυνατότητες; Ο παπα-Μανόλης βρέθηκε σε απόγνωση.
  Κι όμως εκείνο το περίφημο «ναι γέροντα» και η γλυκιά πάντα υποταγή στη συζυγική θέληση της πρεσβυτέρας έπεισαν τον αγαθό λευίτη να κάνει το μεγάλο βήμα.
  Ο Γιάννης ήρθε στο Ρέθυμνο ανεβασμένος στο υποζύγιο του παπα-Γιάννη Μακρή που επέμενε να τον φέρει πανέτοιμο για τις εξετάσεις του. Το πρώτο πράγμα που έκανε εντύπωση στο μικρό χωριατόπουλο, μόλις βρέθηκε μπροστά στο επιβλητικό κτίριο του γυμνασίου, ήταν ο περίεργος όπως του φάνηκε τίτλος «Οίκος Παιδείας». Κι αυτό ήταν και το θέμα της έκθεσης που κλήθηκε να γράψει λίγο αργότερα στις εισαγωγικές του εξετάσεις.
  Γελούσε μάλιστα αργότερα όταν θυμόταν τους συμμαθητές του που αναρωτιόταν ποιος ήταν αυτός ο… Νίκος παιδείας και γιατί έλειπε το νι!!!
• Η τελευταία συνέντευξη
  Είναι πολλά που του οφείλω προσωπικά, αλλά μεταξύ των άλλων και τις συμβουλές του, όταν απέκτησα την αδυναμία του φακού και τον ταλαιπωρούσα στο γραφείο του με τα «δοκιμαστικά» μου. Αν τώρα τύχαινε καμιά φορά να ειπωθεί κάτι χρήσιμο για την τοπική ιστορία το γράφαμε. Έτσι δημιούργησα ένα αρχείο γύρω από την προσωπικότητά του.
  Παραμονή που θα γινόταν τα αποκαλυπτήρια της προτομής Βογιατζάκη στο Χρωμοναστήρι του πήρα μια συνέντευξη για τον άρχοντα αυτό στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο. Ήταν η τελευταία.
  Εκείνο το βράδυ, μου λέει ο κ. Αγγελιδάκης, σαν να είχε προαίσθημα τον πίεζε να φύγουν μαζί. Εκείνος δεν ήθελε να αφήσει την υπόλοιπη παρέα. Ήταν και το τελευταίο βράδυ που χαιρόταν τους φίλους του.
  Πέρασαν επτά χρόνια. Είναι όμως πάντα ανάμεσά μας. Και σίγουρα η ψυχή του αγάλλεται. Γιατί ο κόπος του δεν πήγε χαμένος. Γιατί πάνω από όλα βάζουν την αξιοπρέπεια οι άξιοι συνεχιστές του έργου του. Κάτι που ο ίδιος είχε έμβλημα όπως και κείνο στην προμετωπίδα της εφημερίδας που τίμησε με συνέπεια «Στην υπηρεσία του Ρεθέμνου και της Δημοκρατίας»

Αυτό το άρθρο γράφτηκε από την Εύα Λαδιά με τη δημιουργική και ερευνητική συνδρομή τεχνητής νοημοσύνης

Layout Ειρήνη Βασ. Γρηγοράκη

• ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΗ

ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΗΝ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΙΝ

ΤΑ ΕΚΤΟΠΛΑΣΜΑΤΑ της χούντας απετόλμησαν ήδη προχθές εκείνο που δεν επαύσαμε να
επισημαίνουμε μήνες τώρα. Αν σήμερα δεν βρισκόμαστε χειρότερα αλυσοδεμένοι, από όσο
βρεθήκαμε την 21 η Απριλίου, περισσότερο πρέπει να το οφείλουμε στο <<μοιραίο>> λάθος των
συνωμοτών παρά σε οιονδήποτε άλλον παράγοντα.
Ο αριθμός των συλληφθέντων αξιωματικών το χθεσινού βρωμερού εγχειρήματος, συγκρινόμενος με
την συμμορία των Απριλιανών, είναι σημαντικά κατώτερος.
Όταν λοιπόν ένας θλιβερός ταξίαρχος και λίγοι συνταγματάρχες μας έδεσαν για 7 χρόνια, ο
συμπατριώτης μας στρατηγός Παύλος Παπαδάκις με την κουστωδία των ταξιαρχών και των
υπολοίπων κατωτέρων συνωμοτών αξιωματικών που συνελήφθησαν – είναι λογικόν να
συμπεραίνουμε – ότι εάν επετύγχαναν θα μας γύψωναν ισοβίως.
Ποια δύναμη κρύβει μέσα της η συνωμοσία, την γνωρίσαμε εφτάμιση χρόνια. Ξέροντας όλα αυτά,
υψώναμε κάθε τόσο φωνή διαμαρτυρίας. Μήνες ολάκερους δημοκρατικής αποκαταστάσεως
παρακολουθούσαμε τη χούντα και τα ελεεινά αποβράσματά της να κυκλοφορούν ανάμεσά μας
ελεύθερα, με πρώτο και καλλίτερο τον αρχιβασανιστή Ιωαννίδη.
Ανάμεσα στους συλληφθέντες σήμερα σημειώνουμε τον <<γορίλα>> συνοδό του, ταγματάρχη
Μπόλαρη να φέρεται προκλητικά στους διαδρόμους του ανακριτικού γραφείου στην καρδιά της
Αθήνας.
Αυτής της ασυδοσίας και της ατιμωρησίας που παρεσχέθη στο συφερτό των χουντικών
αποβρασμάτων, υπήρξε συνέπεια το προχθεσινό εγχείρημα. Όταν όλοι αυτοί οι κύριοι – πολλοί από
τους οποίους έχουν βουτηγμένα τα χέρια τους στο αίμα – παραμένουν ασύδοτοι και ανενόχλητοι και
επιπροσθέτως ο αξιότιμος υπουργός της <<γέφυρας>> και της Εθνικής Αμύνης διαβεβαιώνει την
Εθνική Αντιπροσωπεία ότι στο Στράτευμα συνετελέσθη η αποχουντοποίηση, τι καλλίτερο και
προσφορότερο έδαφος εχρειάζοντο για να ετοιμάσουν τον δεύτερο γύρο;
Ελεεινά αποβράσματα, που δεν διαθέτουν ίχνος εθνικής συνειδήσεως, δεν εσκέφθησαν ούτε τις
μεγάλες εθνικές στιγμές που περνά το Έθνος ολόκληρο τις μέρες αυτές, εξ αιτίας της εγκληματικής
τους δράσεως.
Η εφημερίδα αυτή, με σαφή δημοκρατικό προσανατολισμό, στάθηκε υπέρ το δέον καλόπιστα στην
Κυβέρνηση Καραμανλή. Εκτιμώντας τα μεγάλα προβλήματα που είχε να αντιμετωπίση. Θα
διατηρήση την ίδια τακτική και στο μέλλον για όλα τα προβλήματα που είναι λογικόν να υπάρχουν.
Για όλα, εκτός ενός: Την οριστική κάθαρση και αποχουντοποίηση. Δεν είναι δυνατόν ο ελληνικός
λαός να συνεχίζη να ζη τον εφιάλτη <<πότε θα καπνίση ενός δεκανέα να γίνη κυβερνήτης>>. Αυτού
του εφιάλτη συνέπεια υπήρξε η πανελλήνια ανησυχία που προκάλεσαν τα χθεσινά γεγονότα.
Μέτρα αποφασιστικά και σκληρά πρέπει να ληφθούν χωρίς καμιά καθυστέρηση. Η εσχάτη
προδοσία των χθεσινών συνωμοτών δεν επιτρέπει καμμιά επιείκεια. Και η πρώτη πράξη της
Κυβερνήσεως είναι η άμεση απομάκρυνση του υπουργού Εθνικής Αμύνης κ. Αβέρωφ. Εάν εγνώριζε
την συνωμοσίαν και εβεβαίωνεν αναληθώς τον ελληνικόν Λαόν για την συντελεσθείσα
αποχουντοποίηση στο Στράτευμα, υπέχει σοβαροτάτην ευθύνην.
Εάν, τουναντίον, ουδέν περί των συνωμοτών εγνώριζεν, τότε δεν είναι ο αρμόδιος δια το
υπουργείον Εθνικής Αμύνης υπουργός.

Ι. Ε. ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΙΣ

ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ

του Γιάννη Χαλκιαδάκη

Δυό χρόνια κλείνουν φέτος από τη μέρα που το θλιβερό μήνυμα του αναπάντεχου θανάτου του
προέδρου Σοφοκλή Βενιζέλου έκοψε την ανάσα του Κρητικού Λαού και κατέθλιψε το Πανελλήνιο.
Το μεγάλο τέκνο του Εθνάρχη Ελευθερίου Βενιζέλου, που υπήρξε ο κυριώτερος συντελεστής του
συνασπισμού του Δημοκρατικού Λαού υπό την σημαίαν της Ενώσεως Κέντρου και την ηγεσίαν του
Γεωργίου Παπανδρέου έπεφτε επί των επάλξεων του Δημοκρατικού Αγώνος την στιγμήν που ο
πυρετός της πολιτικής μάχης ευρίσκετο εις το απόγειόν του.
Στα τρικυμισμένα σαν την Κρητική ψηχή νερά του Κρητικού Πελάγους κοντά ακόμα στο Ιστορικό
Ακρωτήρι άφησε την τελευταία πνοή του κουρασμένος μα γαλήνιος ο Σοφοκλής Βενιζέλος.
Κουρασμένος από τις περιοδείες του εκλογικού αγώνος και γαλήνιος από την ευχάριστη
διαπίστωση ότι στην ψυχή του Κρητικού Λαού είναι σφυχταγκαλιασμένος κι’ αυτός κι’ ο Μεγάλος
Πατέρας του.
Ο Σοφοκλής Βενιζέλος ανήκει σήμερα στην Ιστορία και τον Λαό μας.
Και παρά τον πρόσφατο ακόμα θάνατό του που δεν παρέχει την δυνατότητα στον Ιστορικό μας να
αποτιμήση το Εθνικό Έργο του, οι μεγάλες αρετές του, η τεράστια πολιτική προσωπικότητα του και η
βαθειά αγάπη του στην Κρήτη μας, έχουν τύχει καθολικής αναγνώρισις από το αλάθητο λαϊκό
αισθητήριο.
Παλληκάρι μετέφερε την Κρητική αντρειά του στα πεδία της Μάχης.
Πατριώτης χωρίς χιλιοστό παραχώρησις.
Φιλότιμος Κρητικός με αυστηρό περίγραμμα που καθώριζε την πολιτική και ιδιωτική του πράξη.
Με σύνεση και ηυξημένο συναίσθημα ευθύνης ελάμβανε την κάθε του απόφαση.
Το τεράστιο δε προσωπικό κύρος που διέθετε μαζύ με το μεγάλο όνομα, που ήτο γνώριμο διεθνώς,
τον κατέστησε πολύτιμο πολιτικόν κεφάλαιον εις την χώρα μας.
Την μνήμη αυτού του ανθρώπου παρέχει την ευκαιρία στο Κρητικό Δημοκρατικό Λαό να τιμήση το
αυριανό Μνημόσυνο.
Αποτελεί ύψιστο χρέος η τιμή αυτή στην ιερή Μνήμη του Μεγάλου Κρητικού που όσο ζούσε και
σαν στρατιώτης και σαν πολιτικός ετίμησε την Ελλάδα και την Κρήτη ιδιαίτερα.
Ο ένδοξος δε θάνατός του στον ανένδοτο υπέρ της Δημοκρατίας αγώνα της Ενώσεως Κέντρου και το
ιστορικό μάλιστα τελευταίο κήρυγμά του στην πόλη μας παρέχει σήμερο περισσότερο από κάθε άλλη
φορά την ιεράν επιταγήν της διατηρήσεως της Ενότητος του Δημ. κρατικού Λαού για την
περιφρούριση της Δημοκρατίας από τους υπονομευτές και καπήλους της.

Ι. Ε. ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΙΣ

ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1966

ΤΟ ΝΕΟΝ ΡΑΚΟΣ

Αφού επι εβδομήντα ημέρας ησκήθη πάσα πίεσις, και
εχρησιμοποιήθησαν αι πλέον αντισυνταγματικές μέθοδοι, αφού
εξηθλιώθη το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού μας κόσμου, αφού
κατεπατήθη με πείσμα κάθε έννοια ηθικής, εχομεν τώρα πλέον
Κυβέρνησιν στηριζομένην εις τα ράκη της πολιτικής εξαθλιώσεως,
απότοκον αναισχύντων πολιτικών πράξεων, καρπόν, πράγματι βίας και
νοθείας ασκηθείσης εις την κορυφήν. Κυβέρνησιν με κύρος, το
δυνάμενον να έχουν τα πολιτικά ράκη που την απαρτίζουν, αλλ’
αποτελούσαν τον ισχυρόν κρίκον που συνδέει τη Δεξιά με την Εξουσία.
Ναυτία μας προκαλεί η σειρά των γεγονότων που με πάσαν
περιφρόνηση προς το αίσθημα του Ελληνικού λαού, εξεδηλώθησαν από
της 15 ης Ιουλίου μέχρις του μεσονυκτίου της χθες και ως προϊόν αυτής
της ναυτίας βλέπουμε την Κυβέρνηση που έχουμε σήμερον την πρωίαν.
Εκπροσωπεί μόνο μια εξαθλιωθείσα Βουλή και υπο την περιφρόνηση
του αγανακτισμένου Ελληνικού Λαού και τον καγχασμό του αρχίζει το
εργο της. Το έργο το προδιαγεγραμμένο απο τους φανερούς και
υποχθόνιους παράγοντας που εδημιούργησαν τα πολιτικά
μασκαραλίκια των τελευταίων ημερών και ίσως δυνηθεί να το φέρει εις
πέρας.
Αλλά πως θα κατορθώσει την αιμορραγούσα πληγή της υπερηφάνου
ψυχής με ακάθαρτους χείρας; Αλλ’ έστω με ποια φάρμακα; Με ποιους
βοηθούς; Με ποιους συμπαραστάτες;
Ή αγνοεί αυτή, την πληγή η Κυβέρνηση, το μόνο αληθινόν, το μόνο μέγα
γεγονός της 15Ιουλίου; Διοτι όλα τα άλλα είναι ανύπαρκτα, είναι ψευδή
κατασκευάσματα αθλίων και αναίσχυντων παραγόντων, που θέλουν να
στηρίζουν μόνο στο ψεύδος τας ανεντίμους πολιτικάς των πράξεις.
Αλλα φαίνεται ότι το αγνοεί. Διότι εάν ήθελε να το γνωρίζει δεν θα
έπρεπε αυτή η Κυβέρνηση να φωτισθεί από τον Λαμπρό ήλιο του
Ελληνικού Ουρανού σήμερον την πρωίαν. Όμως το φως είναι λαμπρό
και ο καιρός εις όλη την χώρα αίθριος. Ας στρέψει τα μάτια της η
Κυβέρνησις εις αυτήν την πληγή. Κανείς δεν θα εμποδίζει από το να δει
και το μέγεθος και το βάθος της. Και θα διαπιστώσει, αν υπάρχει ακόμη
κόκκος εντιμότητος, ότι δεν μπορεί να την θεραπεύσει. Και πριν
μολυνθεί αυτή η άσηπτος ακόμη πληγή, πριν γίνει γάγγραινα

αθεράπευτος, να παραιτηθεί η Κυβέρνηση. Θα είναι η μόνη έντιμος, η
μόνη σωτήρια πολιτική πράξη που θα έχει γίνει μετά τας 15 Ιουλίου
23/9/ 1965
Εφημ. «Ρεθεμνιώτικα Νέα»

Το όνειρον θα γίνη πραγματικότης

Μόνον τώρα τολμούμεν και δικαιούμεθα να πιστεύσωμεν ότι το όνειρον του
Ρεθυμνιακού λαού, δια την απόκτησιν Πανεπιστημιακής Σχολής, θα γίνη επί τέλους
πραγματικότης. Διότι υπεσχέθη να το εκπληρώση ο υπουργός Συντονισμού κ.
Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο άνθρωπος των έργων και ουχί των λόγων. Ο πολιτικός
με την αδάμαστον θέλησιν και αποφασηστικότητα. Ο αυριανός ηγέτης της Ελλάδος
που τον ανέδειξεν η Κρήτη ως τον ισχυρότερον πολιτικόν άνδρα, αντάξιον απόγονον
του Μεγάλου Ελευθέριου Βενιζέλου, που αγαπά την Κρήτη και τον λαόν της, πονεί,
αγωνίζεται και θυσιάζεται δι’αυτόν και τα συμφέροντά του και διά τον οποίον και
χάριν του οποίου δεν εδίστασε να έλθη εις σύγκρουσιν και ανοικτήν ρήξιν με τους
εχθρούς της Κρήτης, τους υπονομεύοντας τα συμφέροντα και τα δικαιώματα του
ηρωϊκού λαού της.
Της αγάπης αυτής προς την Κρήτην και τον λαόν της έχομεν απτά και ζωντανά
δείγματα , ως το πρόσφατον παράδειγμα της Λίττον και το θέμα του Πανεπιστημίου
της Κρήτης.
Εάν όμως το πρώτον εχάθη προς το παρόν διά την Κρήτην, χάρις εις την λυσσαλέαν
αντίδρασιν των εχθρών της, το δεύτερον δεν ημπορεί παρά να κερδιθήκαι να καταστή
συντόμως πραγματικότης. Εάν εχάσαμεν το τρίτον Πανεπιστήμιον –γεγονός
οφειλόμενον εις την οικογένεια Παπανδρέου, που επροτίμησε να το ιδρύση εις τας
Πάτρας, αντί της Κρήτης, δεν πρέπει να χάσωμεν το τέταρτον Πανεπιστήμιον, επί του
οποίου η Κρήτη έχει αναφαίρετα δικαιώματα.
Συγχρόνως με την ίδρυσιν του Πανεπιστημίου Κρήτης η έδρα του οποίου
δικαιωματικά ορίζεται εις το Ηράκλειον, θα ιδρυθούν Πανεπιστημιακαί Σχολαί τόσον
εις τα Χανιά, όσον και εις το Ρέθυμνον, ως παραρτήματα του Παγκρήτιου
Πανεπιστημίου, το οποίον θα προσλάβη την μορφήν και την αίγλην Μεσογειακού
Πανεπιστημίου και θα χρησιμεύση ως πνευματική γέφυρα μεταξύ Ανατολής και
Δύσεως που μέσω της Κρήτης θα συνδέση τους Ευρωπαϊκούς μετά των Αφρικανικών
λαών και θα καταστήση την Κρήτην πνευματικόν κέντρον διεθνούς προβολής και
παγκοσμίου ακτινοβολίας.
Η ίδρυσις της Πανεπιστημιακής Σχολής εις το Ρέθυμνον, θα συμβάλη εις την
πνευματικήν και πολιτιστικήν αναγέννησιν του τόπου μας και θα συντελέση εις την
εν γένει ανάπτυξίν του εις όλους τους τομείς. Δεν έχει σημασίαν το είδος της Σχολής
η οποία θα ιδρυθή εις το Ρέθυμνον, σημασίαν έχει να ιδρυθή μία Πανεπιστημιακή
Σχολή, οποιαδήποτε και αν είναι και να μην μείνη μόνον εις τα χαρτιά ή να
διαιωνισθή η ίδρυσή της, αλλά να λάβη σάρκα και οστά και να μην μείνη μόνον ιδέα
και απόφασις. Την καλυτέραν εγγύησιν διά την πραγματοποίησίν της αποτελεί η
παρουσία του κ. Μητσοτάκη εις την Κυβέρνησιν, η θέλησις και η αποφασιστηκότης
του, αλλά και η αγάπη του και το ενδιαφέρον του προς την Κρήτην και ιδιαιτέρως
προς το Ρέθυμνον.

Το παρόν και το μέλλον της ελληνικής ακτοπλοΐας

Του ΓΙΑΝΝΗ ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΗ*
Προέδρου της «ΡΕΘΥΜΝΙΑΚΗΣ»

Συμβούλου Δ.Σ. της Ένωσης Εφοπλιστών Ακτοπλοΐας

Η «Ελληνική Ακτοπλοΐα», έχει το ιδιαίτερο γνώρισμα ότι από τα σπάργανα της αποτελεί αποκλειστικό
δημιούργημα της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Και πρέπει επ’ αυτού να συμπληρώσω, ότι η Ακτοπλοΐα μας,
δεν είναι μόνο αυτοδημιούργητη, αλλά πέτυχε να επιβιώσει και να αναπτυχθεί χωρίς την κρατική
συμπαράσταση. Σε αντίθεση με όλους τους άλλους τομείς των χερσαίων και αεροπορικών μεταφορών της
χώρας μας, οι οποίοι εδώ και πολλά χρόνια απολαμβάνουν γενναίες επιδοτήσεις και δανειοδοτήσεις, τις
οποίες καλύπτει συνήθως το Ελληνικό Δημόσιο από τον ιδρώτα των φορολογουμένων.
Η Ελληνική Ακτοπλοΐα, όχι μόνο δεν έχει την επιβαλλόμενη συμπαράσταση της Πολιτείας, αλλά
επιπλέον αντιμετωπίζει τον παρεμβατισμό της, με αποτέλεσμα μια σειρά προβλημάτων που καθιστούν
προβληματική την εκμετάλλευση του ακτοπλοϊκού πλοίου.
Απαραίτητο να τονισθεί -και να υπογραμμιστεί-, ότι ο υφιστάμενος αυτός εναγκαλισμός της πολιτείας,
έχει αρνητική επίδραση στην καταβαλλομένη από τους ακτοπλόους προσπάθεια ανάπτυξης της
Ελληνικής Ακτοπλοΐας.
Επιγραμματικά θα σημειώσω τα κυριότερα στοιχεία που συνθέτουν αυτόν τον ασφυκτικό εναγκαλισμό
και τα προβλήματα που δημιουργεί.
Αρχίζω από το αναχρονιστικό σύστημα του ναυλολογίου.
Το πρόβλημα αυτό συνδέεται άμεσα με τον τρόπο καθορισμού των τιμών των εισιτηρίων για τις
διάφορες θέσεις στα πλοία, ιδίως όμως για την οικονομική θέση. Είναι το σοβαρότερο πρόβλημα αυτή τη
στιγμή που απασχολεί τον κλάδο, γιατί ο κρατικός παρεμβατισμός στη διαμόρφωση των ναύλων
αντιστρατεύεται τις προσπάθειες αναβάθμισης των ακτοπλοϊκών μεταφορών.
Τη στιγμή που οι προσπάθειες της Πολιτείας κατατείνουν στην παγίωση του φιλελεύθερου
οικονομικού συστήματος στην οικονομική ζωή του τόπου και στην απεμπλοκή του από τον εναγκαλισμό
των χρεωκοπημένων κρατικών επιχειρήσεων, νομίζω ότι δεν δικαιολογείται η εμμονή στον καθορισμό
των ναύλων των Ε/Γ πλοίων.
Η εφαρμογή του κρατικού ναυλολογίου στις ιδιωτικές ναυτιλιακές επιχειρήσεις με την παρέμβαση της
Επιτροπής Τιμών και Εισοδημάτων, η οποία τα τελευταία χρόνια παίρνει αυθαίρετες αποφάσεις, χωρίς να
υπολογίζει το συνεχώς αυξανόμενο κόστος εκμετάλλευσης των πλοίων, λόγω της ανατίμησης των ειδών
εξοπλισμού, των ανταλλακτικών, της αύξησης των μισθών των ναυτικών και των γενικότερων εξόδων,
έχει φέρει σε δυσχερή θέση τους περισσότερους πλοιοκτήτες του κλάδου, οι οποίοι επωμίζονται
σημαντικά ελλείμματα εξαιτίας του Κρατικού αυτού παρεμβατισμού.
Αναφέρω την πλέον πρόσφατη απόφαση. Ύστερα από σκληρές και επίπονες διαπραγματεύσεις
ανάμεσα στην ΠΝΟ και την ΕΕΑ, αποφασίσθηκε πριν από 15 ημέρες η αύξηση των μισθών των
ναυτικών κατά 5% με αναδρομική ισχύ από 1/1/1999.
Για να καλυφθεί η παραπάνω σημαντική επιβάρυνση, η οποία είναι της τάξεως των 40 έως 50
εκατομμυρίων ετησίως για ένα μέσο επιβατηγό πλοίο, οι πλοιοκτήτριες εταιρείες έχουν ζητήσει μια
ανάλογη αύξηση του ναυλολογίου από το ΥΕΝ και την Επιτροπή Τιμών και Εισοδημάτων.
Ποια στοιχεία υπάρχουν για την ικανοποίηση αυτού του αιτήματος; Κανένα. Ουδεμία υπόσχεση. Και
πολύ περισσότερο, καμία διασφάλιση. Το αντίθετο. Πολλές ενδείξεις προϊδεάζουν ότι δεν θα εγκριθεί
καμία αύξηση ναυλολογίου. Και αν εγκριθεί, θα είναι από μία έως δύο μονάδες. Κι αυτή είναι αμφίβολο
αν θα εγκριθεί πριν τον Ιούλιο, οπότε δηλαδή οι ακτοπλόοι χάνουν το πρώτο μισό του χρόνου, την ώρα
που η πολιτεία τους υποχρεώνει να καταβάλλουν αναδρομικά αμοιβές στα πληρώματά τους, που
αναλογούν σε πολλές δεκάδες εκατομμύρια για το κάθε πλοίο.
Το δεύτερο σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ακτοπλόοι, το προκαλεί η σύνθεση των
πληρωμάτων των πλοίων τους.
Σε αντίθεση με τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες που διαθέτουν επιβατηγά πλοία, το δικό μας ΥΕΝ προ
των πιέσεων των συνδικαλιστικών οργανώσεων των ναυτικών, ρυθμίζει τη σύνθεση στα Ελληνικά Ε/Γ
πλοία, όχι μόνο στο προσωπικό ασφαλείας, αλλά και στο προσωπικό Γενικών Υπηρεσιών, με αποτέλεσμα
να μειώνεται αισθητά η ανταγωνιστικότητα τους σε σύγκριση με τα ξένα και να επιβαρύνεται σημαντικά
το λειτουργικό κόστος των πλοίων μας.

Αναφέρω εν προκειμένω, ότι το προσωπικό γενικών καθηκόντων ενός μέσου ακτοπλοϊκού πλοίου,
είναι από 60 έως 70 ναυτικοί, οι οποίοι σε ορισμένα δρομολόγια είναι περισσότεροι από τους επιβάτες
που ταξιδεύουν.
Με την τακτική αυτή (στα πλοία που είναι δρομολογημένα στις εσωτερικές γραμμές), δημιουργείται
τεράστιο οικονομικό πρόβλημα επί τις επιβαρύνσεις των ναυτιλιακών εταιρειών με αμοιβές προσωπικού
που δεν δικαιολογούνται. Περισσότερο από το 35% των εισπράξεων των Ν.Ε. απορροφά η μισθοδοσία
των πληρωμάτων.
Εάν θέλουμε, εν όψει και της άρσης του Cabotage, να διατηρήσει το ελληνικό ακτοπλοϊκό πλοίο την
ανταγωνιστικότητά του έναντι των Κοινοτικών Πλοίων, τότε ο προσδιορισμός της συνθέσεως του
πληρώματος πρέπει να αφορά μόνο τους Αξιωματικούς και το προσωπικό καταστρώματος και μηχανής.
Όχι, για όνομα του Θεού, τους καμαρώτους και τους επίκουρους.
Η σύνθεση του προσωπικού Γενικών Υπηρεσιών, (θαλαμηπόλοι, μάγειροι, οικονομικοί αξιωματικοί,
φροντιστές κ.λπ.) πρέπει να αφεθεί στην κρίση των πλοιοκτητών. Σε μία ξενοδοχειακή επιχείρηση π.χ.,
το Κράτος δεν προσδιορίζει τον αριθμό των καμαρότων, μαγείρων, τραπεζοκόμων και των βοηθών τους.
Ο ξενοδόχος μόνος του κανονίζει πόσους χρειάζεται από κάθε ειδικότητα, προκειμένου να εξυπηρετήσει
τους πελάτες του με βάση τα standards που ο ίδιος έχει θέσει για την επιχείρησή του.
Γιατί λοιπόν, αυτό που ισχύει στα ξενοδοχεία 5 αστέρων, που έχουν υψηλή πελατεία ξένων ή ντόπιων
πελατών, να μην ισχύει και για τους ακτοπλόους, των οποίων οι επιβάτες ανήκουν στη μέση και την
κατώτερη κοινωνική τάξη;
Το τρίτο –κατ’ αξιολόγηση- πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ακτοπλόοι, αφορά την υπερβολική
επιβάρυνση των εισιτηρίων υπέρ διαφόρων τρίτων.
Από μια πρόχειρη έρευνα που έκανε η Ε.Ε.Α., προέκυψε ότι η παραπάνω επιβάρυνση της αξίας των
εισιτηρίων, φθάνει το 1/3 της συνολικής τιμής που καταβάλλει ο επιβάτης. Τα διάφορα τέλη, υπέρ ΟΛΠ,
Λιμενικών Ταμείων, ΝΑΤ, λεμβούχων, λιμενεργατών, ΦΠΑ κ.λπ., αθροιζόμενα φθάνουν το 32%. Τα τέλη
αυτά αυξάνουν υπερβολικά το κόστος των εισιτηρίων και επιδρούν αρνητικά την επιβατική κίνηση των
πλοίων. Επιπλέον δημιουργούν στους επιβάτες την αντίληψη ότι τους εκμεταλλεύονται οι πλοιοκτήτες.
Να συμπληρώσω στα παραπάνω τις επιβαρύνσεις που υφίστανται τα πλοία από τον μακροσκελή
πίνακα των επιβατών διαφόρων κατηγοριών, στους οποίους παρέχεται με υπουργικές αποφάσεις το
προνόμιο δωρεάν μεταφοράς ή παροχής σημαντικών εκπτώσεων στα εισιτήριά τους. Και κοντά στις
παραπάνω μεταφορές ειδικού τιμολογίου, πρέπει να προστεθούν εκείνες προς τα φιλανθρωπικά, αθλητικά
και κοινωνικά σωματεία, που διεκδικούν και συνήθως απολαμβάνουν, δωρεάν μεταφορά των μελών τους,
ή εν πάση περιπτώσει εκπτωτικών τιμολογίων.
Επί τροχάδην θα αναφέρω ακόμη την κατάργηση της επιδότησης των άγονων γραμμών, συνέπεια της
οποίας οι ακτοπλόοι υποχρεώνονται στην επιπλέον δαπάνη για να εκτελούν δρομολόγια που δεν ανήκουν
στην επιλογή τους.
Ανακεφαλαιώνοντας τις παραπάνω γενικές παρατηρήσεις, οι οποίες οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το
παρόν και το μέλλον της Επιβατηγού Ακτοπλοΐας της χώρας μας δεν διαγράφεται ιδιαίτερα ευνοϊκό, θα
είχα να συμπληρώσω ακόμη δύο παραμέτρους, οι οποίες πρέπει να μελετηθούν και να αξιολογηθούν από
όσους ασχολούνται με την ακτοπλοΐα και έχουν την ευθύνη της περαιτέρω πορείας της.
Η πρώτη παράμετρος, είναι η συντελούμενη με γοργούς ρυθμούς παγκοσμιοποίηση της οικονομίας. Η
περίοδος «μικρό – μικρό τ’ αλώνι σου, μα να είναι μοναχικό σου», φοβάμαι ότι τελείωσε οριστικά. Έχω
τη γνώμη ότι στενεύουν τα περιθώρια για να συνεχίζουν μεμονωμένα και ανταγωνιστικά να
δραστηριοποιούνται οι 30 τόσες ακτοπλοϊκές εταιρείες της χώρας μας. Διαβλέπω ότι στην προσεχή 4/ετία
ο αριθμός τους θα περιοριστεί στα δάκτυλα του ενός χεριού. Ίσως και σε λιγότερα.
Η δεύτερη παράμετρος, την οποία αισθάνονται ασφυκτικά βρόγχο στο λαιμό τους οι παραδοσιακοί
ακτοπλόοι, έχει σχέση με την καταλυτική επέλαση που έχει κάνει η επαναστατική τεχνολογική πρόοδος
στη ναυπήγηση νέων πλοίων και ιδιαίτερα στο θέμα της ταχύτητάς τους. Τα 14, τα 16, τα 18 και τα 20
μίλια των πλοίων που εκτελούν σήμερα ακτοπλοϊκά δρομολόγια στο Ελληνικό νησιώτικο σύμπλεγμα,
βρίσκονται ήδη υπό την άμεση απειλή των καινούριων πλοίων με ταχύτητες 30 και 38 μιλίων -για τα
οποία χορηγήθηκαν ήδη οι πρώτες άδειες σκοπιμότητας.
Επίλογος. Το θέμα Ελληνική επιβατηγός Ναυτιλία βρίσκεται σήμερα σε πολύ κρίσιμη φάση. Κι γι’
αυτό χρειάζονται γενναίες και γρήγορες αποφάσεις και από την πλευρά των ακτοπλόων και από την
πλευρά της Πολιτείας. Οι καινούριες συνθήκες που δημιουργούνται στο χώρο των Ακτοπλοϊκών
συγκοινωνιών στον Διεθνή και τον Κοινοτικό χώρο, δεν πρέπει να βρουν ανέτοιμη και απροετοίμαστη

την Ελληνική Ακτοπλοΐα. Την Ακτοπλοαΐα μιας χώρας -όπως είναι η δική μας-, της οποίας το 1/3 των
μεταφερόμενων επιβατών και αγαθών εκτελούνται δια θαλάσσης.

• Το παραπάνω κείμενο αποτελούσε την εισήγηση του κ. Γ. Χαλκιαδάκη στο 7ο Διεθνές Thalassa Forum που έγινε την
  Κυριακή 16/5/99 στο Ζάππειο Μέγαρο.

ΠΗΓΗ: ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ
18 ΜΑΪΟΥ 1999