Υπάρχουν κάποιες μορφές που περπατούν στους δρόμους μιας πόλης και, δίχως να το
επιδιώκουν, γίνονται η ίδια της η ιστορία. Άνθρωποι που το πέρασμά τους δεν μετριέται με χρόνια, αλλά με το αποτύπωμα που αφήνουν στις συνειδήσεις των γύρω τους. Μια τέτοια εμβληματική προσωπικότητα υπήρξε για το Ρέθυμνο ο Γιάννης Χαλκιαδάκης (1925–2010),
ο ιστορικός ιδρυτής και ψυχή των «Ρεθεμνιώτικων Νέων». Ένας άνθρωπος πολυσχιδής,
που κατάφερε να μετατρέψει το δημοσιογραφικό μελάνι σε φάρο δημοκρατίας,
πνευματικής καλλιέργειας και ασυμβίβαστης αξιοπρέπειας.
Από το γαϊδουράκι του παπα-Μακρή, στη λατρεία των βιβλίων
Η ιστορία του ξεκινά από τους Ατσιπάδες Αγίου Βασιλείου, μέσα σε μια ιερατική,
πολύτεκνη οικογένεια. Τα παιδικά του χρόνια σημαδεύτηκαν από μια σχεδόν μεταφυσική
λαχτάρα για τα γράμματα. Λέγεται πως το μεγαλύτερο όνειρο του μικρού Γιάννη ήταν να
αποκτήσει κάποτε βιβλία που… δεν θα τους έλειπαν σελίδες! Ρουφούσε κάθε απόκομμα
εφημερίδας που έφερνε ο ταχυδρόμος στο χωριό.
Όταν ήρθε η ώρα των εξετάσεων για το Γυμνάσιο, κατέβηκε στην πόλη πάνω σε ένα
γαϊδουράκι, συντροφιά με τον παπα-Μακρή. Εκεί αντίκρισε για πρώτη φορά τη μαρμάρινη
επιγραφή «Οίκος Παιδείας» και η μοίρα του σφραγίστηκε. Παρά τις οικονομικές δυσκολίες
και τις θυσίες της μάνας του, που ερχόταν με τα πόδια από το χωριό για να φέρει καθαρά
ρούχα στα «δασκαλάκια» της, ο Γιάννης αποφοίτησε με άριστα από την Παιδαγωγική
Ακαδημία Ηρακλείου.
Ωστόσο, το μετεκλογικό, διχαστικό κράτος της εποχής δεν του επέτρεψε ποτέ να διοριστεί
δάσκαλος λόγω των προοδευτικών, δημοκρατικών του πεποιθήσεων. Έτσι, άνοιξε ένα
βιβλιοπωλείο. Μέσα σε λίγο καιρό, εκείνο το μικρό κατάστημα μετατράπηκε σε έναν άτυπο
«Παρνασσό», ένα σημείο συνάντησης των φωτισμένων μυαλών του Ρεθύμνου, που γέννησε
τελικά το 1965 την ανάγκη για μια ελεύθερη φωνή: τα «Ρεθεμνιώτικα Νέα».
Το Αγιασμάτσι και το τίμημα της ελευθερίας
Η δικτατορία του 1967 βρήκε την εφημερίδα στα σπάργανα, αλλά με περίσσιο ανάστημα. Ο
Χαλκιαδάκης αρνήθηκε να σκύψει το κεφάλι στη λογοκρισία, γεγονός που οδήγησε στο
βίαιο κλείσιμο του εντύπου. Η αντίστασή του, όμως, πήρε σάρκα και οστά στο σκοτάδι.
Τη νύχτα της 28ης Οκτωβρίου 1967, συμμετείχε στην ιστορική, μυστική σύσκεψη της
αντιστασιακής οργάνωσης Δ.Ε.Κ.Α. στο χωριό Αγιασμάτσι. Εκεί, μαζί με άλλα παλικάρια,
σχεδίασαν ένα παράτολμο, κινηματογραφικό πλάνο: την απαγωγή του βασιλιά
Κωνσταντίνου στη Δυτική πύλη της Μονής Αρκαδίου, με σκοπό να τον εξαναγκάσουν να
ορκίσει δημοκρατική κυβέρνηση.
Το σχέδιο προδόθηκε, η οργάνωση εξαρθρώθηκε και ο Χαλκιαδάκης βρέθηκε
σιδηροδέσμιος στο Έκτακτο Στρατοδικείο, καταδικασμένος σε δύο χρόνια φυλάκιση. Το
τίμημα της λεβεντιάς του το πλήρωσε στα υγρά κελιά των φυλακών της Αίγινας.
Οραματιστής της Τουριστικής Ανάπτυξης: Το Ξενοδοχείο El Greco
Όταν η θύελλα της δικτατορίας πέρασε και η Κρήτη προσπαθούσε να μαζέψει τα κομμάτια
της, ο Γιάννης Χαλκιαδάκης διέκρινε μια άλλη μεγάλη «μάχη» που έπρεπε να δοθεί: αυτή
της επιβίωσης και της ανάπτυξης του τόπου. Τη δεκαετία του ’70, το Ρέθυμνο
αιμορραγούσε, βλέποντας τα απελπισμένα νιάτα του να μεταναστεύουν μαζικά προς τις
μεγαλουπόλεις και το εξωτερικό για ένα καλύτερο αύριο.
Ο Χαλκιαδάκης αρνήθηκε να μείνει παθητικός θεατής. Με τη διορατικότητα που τον
διέκρινε, αντιλήφθηκε αμέσως τη δυναμική του κρητικού τουρισμού. Ανήκε στην ελάχιστη,
τολμηρή ομάδα Ρεθεμνιωτών που ένωσαν τις δυνάμεις και τα κεφάλαιά τους για να βάλουν
τον θεμέλιο λίθο της φιλοξενίας στην περιοχή. Αποτέλεσμα αυτού του οράματος ήταν η
δημιουργία του ξενοδοχείου El Greco, μιας εμβληματικής και υπερσύγχρονης για την εποχή
υποδομής, που άλλαξε ριζικά τον χάρτη της περιοχής. Το El Greco δεν ήταν απλώς ένα
τουριστικό κατάλυμα· ήταν το σύμβολο της αναγέννησης του Ρεθύμνου, η πρώτη μεγάλη
«γέφυρα» που συνέδεσε την πόλη με τον υπόλοιπο κόσμο και κράτησε τους νέους στον
τόπο τους.
Μια προσωπικότητα γεμάτη φως, χιούμορ και αθόρυβη προσφορά
Όσοι γνώρισαν τον Γιάννης Χαλκιαδάκη, θυμούνται έναν άνθρωπο δίκαιο, περήφανο και
βαθύτατα ανθρώπινο. Ήταν ο εκδότης που θα προστατούσε τους συνεργάτες του σαν
ασπίδα, αλλά και ο ακέραιος κριτής που θα έδιωχνε προεκλογικά έναν πανίσχυρο πολιτικό
από το γραφείο του όταν εκείνος επιχείρησε να «αγοράσει» την εύνοια της εφημερίδας.
Η φιλανθρωπία του είχε το χρώμα της ανωνυμίας. Από τα νιάτα του, όταν χάρισε το παλτό
του σε έναν παγωμένο ζητιάνο μέσα στο καταχείμωνο, μέχρι τα χρόνια της εκδοτικής του
ακμής, βοηθούσε πάντα κρυφά, ορκίζοντας τους μάρτυρες να μην πουν λέξη.
Το χιούμορ του ήταν παροιμιώδες, κοφτερό και κρητικό. Όταν, χρόνια μετά από μια
σοβαρή επέμβαση, συνάντησε τον χειρουργό που του είχε δώσει ελάχιστους μήνες ζωής, ο
γιατρός έκπληκτος αναφώνησε: «Ώστε ζεις;». Και ο κυρ-Γιάννης, με το αμίμητο ύφος του,
απάντησε: «Γιατί γιατρέ μου; Το ψωμί σου τρώγω…;».
Ο Παρνασσός της Χατζηγρηγοράκη και το «Μεσοστράτι»
Το γραφείο του στη γρότα της Χατζηγρηγοράκη υπήρξε το πνευματικό κέντρο της πόλης.
Από εκεί πέρασε μέχρι και ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος, ενώ εκεί
σφυρηλατήθηκαν οι πρώτες μεγάλες συζητήσεις για την ίδρυση του Πανεπιστημίου
Κρήτης.
Όταν όμως τα πιεστήρια σταματούσαν, ο Γιάννης Χαλκιαδάκης γινόταν ο άνθρωπος της
διπλανής πόρτας. Θα τον έβρισκες στον Δημοτικό Κήπο ή στο αγαπημένο του στέκι, το
«Μεσοστράτι». Εκεί, μαζί με τον αχώριστο φίλο του Γιώργη Αγγελιδάκη, μοιραζόταν τις
έγνοιες της ημέρας, ενώ κάθε μεσημέρι έστηνε επικούς καυγάδες γεμάτους ευφυές
πείραγμα με τον συνεργάτη του, Κωστή Πετρίδη.
Έφυγε το 2010, έχοντας περάσει το τελευταίο του βράδυ ακριβώς όπως αγαπούσε:
γελώντας και συζητώντας με τους φίλους του. Ζήτησε μια κηδεία σεμνή, χωρίς φανφάρες.
Δεν χρειαζόταν άλλωστε τους επικηδείους. Το όνομά του είχε ήδη γραφτεί ανεξίτηλα στην
προμετωπίδα της ιστορίας του Ρεθύμνου, πιστό πάντα στο δικό του ιερό σύνθημα: «Στην
υπηρεσία του Ρεθέμνου και της Δημοκρατίας».
Η Επόμενη Μέρα: Η Ψηφιακή Μετάβαση και η Συνέχεια της Κληρονομιάς
Μετά την «αναχώρηση» του Γιάννη Χαλκιαδάκη το 2010, το τιμόνι των «Ρεθεμνιώτικων
Νέων» πέρασε στα χέρια του γιου του, Εμμανουήλ (Μανόλη) Χαλκιαδάκη. Η πρόκληση που
είχε να αντιμετωπίσει ήταν διπλή: από τη μία, έπρεπε να διαφυλάξει την ιστορική
ταυτότητα και το ανεξάρτητο, μαχητικό πνεύμα που κληρονόμησε από τον πατέρα του.
Από την άλλη, καλούνταν να οδηγήσει την εφημερίδα στη νέα, απαιτητική ψηφιακή εποχή
των μέσων ενημέρωσης.
Υπό τη διεύθυνσή του, η εφημερίδα πέτυχε μια υποδειγματική ισορροπία ανάμεσα στην
παράδοση και τον εκσυγχρονισμό:
- Ψηφιακός Μετασχηματισμός (RethNea.gr): Η δημιουργία και η συνεχής εξέλιξη της
σύγχρονης ενημερωτικής ιστοσελίδας της εφημερίδας έφερε τον παλμό του Ρεθύμνου στις
οθόνες των αναγνωστών, όχι μόνο στην Κρήτη αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο, όπου
χτυπά η καρδιά της ρεθεμνιώτικης ομογένειας. - Πιστότητα στις Αρχές: Παρά τις ραγδαίες αλλαγές στον τρόπο μετάδοσης των ειδήσεων, ο
Μανόλης Χαλκιαδάκης κράτησε την εφημερίδα πιστή στο κλασικό της έμβλημα. Τα
«Ρεθεμνιώτικα Νέα» παρέμειναν ένας έγκυρος, σοβαρός και αντικειμενικός καθρέφτης της
τοπικής κοινωνίας, μακριά από τον λαϊκισμό και τις σκοπιμότητες. - Συνέχεια της Αξιοπρέπειας: Όπως σημειώνουν οι παλιοί συνεργάτες του ιδρυτή, οι άξιοι
συνεχιστές του έργου του συνεχίζουν να βάζουν πάνω από όλα την αξιοπρέπεια,
αποδεικνύοντας ότι ο κόπος και οι θυσίες του Γιάννη Χαλκιαδάκη βρήκαν το πιο γόνιμο
έδαφος.
Αυτό το άρθρο γράφτηκε από την Εύα Λαδιά με τη δημιουργική και ερευνητική συνδρομή τεχνητής νοημοσύνης
Layout Ειρήνη Βασ. Γρηγοράκη