Oλοκαύτωμα Kέντρους

22-8-44 «Πηχτό σκοτάδι. Άκρα ησυχία. Ξέγνοιαστο βράδυ. Kαμιά υποψία. Kακό σημάδι: Ώ δυστυχία! Oρμούν κοπάδι τ’ άγρια θηρία. Σάρκες να φάνε. Aίμα διψάνε. Kαίνε. Σκοτώνουν. Kλέβουν. Σκλαβώνουν. Nεκροί οι άνθρωποι… Pημάδια οι τόποι». Σπύρος T. Λίτινας, 1987

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ (1945) ΝΙΚΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ

Για τις ωμότητες των Γερμανών στην Κρήτη (χωριά του Κέντρους) Την 22/8 ηκολούθησεν η φοβερά τραγωδία των 7 χωρίων του Αμαρίου του ΓΕΡΑΚΑΡΗΣ, ΓΟΥΡΓΟΥΘΟΙ, ΚΑΡΔΑΚΙ, ΒΡΥΣΕΣ, ΑΝΩ ΜΕΡΟΣ, ΣΜΙΛΕΣ, ΔΡΥΓΙΕΣ, ως και του νοτιώτερον κειμένου ΚΡΥΑ ΒΡΥΣΗ. Την πρωίαν της ημέρας αυτής τα χωρία του Αμαρίου ευρέθησαν κυκλωμένα υπό γερμανικών αποσπασμάτων, ενώ οι άνδρες όλοι ανυποψίαστοι εκοιμώντο εντός των οικιών των. Εισελθόντες εις τον ΓΕΡΑΚΑΡΗ οι Γερμανοί συνεκέντρωσαν όλους τους κατοίκους εις την οικίαν του Ν. Τζωρτζάκη. Δύο νέοι, Εμμ. … Συνέχεια

ΒΩΜΟΙ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ

Λοχριά Τα αντίποινα για την απαγωγή του Κράιπε με διάφορες προφάσεις, σε επιδρομές με άνεση «εξοχικού περίπατου» και δίχως κανένας από τους αντικειμενικούς στόχους να μείνει οπίσω, αν εξαιρέσουμε τα Ανώγεια και την Κοξαρέ (και θα δούμε γιατί), ξεκίνησαν στα Ρεθεμνιώτικα από τη Λοχριά. Από τα σπουδαιότερα αντιστασιακά κέντρα του Αμαρίου και το πιο λησμονημένο! Στις 3-5-44 (ξημερώματα) κυκλώθηκαν από εκατό περίπου Γερμανούς στρατιώτες καλά εξοπλισμένους. Εκτέλεσαν, γα να σκορπίσουν τον πανικό, επιτόπου δυο. Έδιωξαν τα γυναικόπαιδα που έπιασαν τα … Συνέχεια

Αφιέρωμα στο Γερακάρι

Στους χρόνους της δεύτερης Βυζαντινής περιόδου (961-1204) είναι όπωσδήποτε ανθηρός οικισμος. Τούτο δεν συνάγεται μόνο από τη γενικώς παραδεκτή άποψη της βυζαντινής προελεύσεως του τοπωνυμίου αλλα κυρίως από το πλήθος των «ναών» και «ναισκων» της βυζαντινής εποχής ή με βυζαντινές τοιχογραφίες που είναι διάσπαρτοι στη Γερακαριανό – Γουργουθιανή περιφέρεια και στην περιφέρεια των κοντινών χωριών Ελενών και Μεσσονησίων, «Βεβαίως κατά τη Βυζαντινήν εποχήν ήτο ιδρυμένον (το χωριό Γερακάρης). Το πλήθος ναϊσκων σωζομένων εις ερείπια με τοιχογραφίας και εντός και εκτός … Συνέχεια

Οδοιπορικό μνήμης στις Βρύσες

Και η πορεία στους βωμούς των Ολοκαυτωμάτων του Κέντρους συνεχίζεται με επίκεντρο τις Βρύσες Στο καφενείο κάτω από την εκκλησία του Αγ. Γεωργίου επαναλαμβάνεται η ίδια πάντα σκηνη, που όλοι θέλουν να προσφέρουν κάτι στον ξένο. Κερδίζει την … κούρσα της αντιπαράθεσης ο κ. Χαρίτος Κορωνάκης προς μεγάλη απογοήτευση του κ. Δημήτρη Βλαστού, που δείχνει μεγάλο ενδιαφέρον για το οδοιπορικό μας. «Για τον παπα – Συμεών, να γράψετε» συστήνει με θέρμη . είναι μια ηρωική μορφή». Αναφερόμαστε στα όσα έχει … Συνέχεια

Γεώργιος Αποστόλου Μαρνιέρος*

Αν όμως για τον δάσκαλο καθηγητή είχαμε συγκεκριμένα γεγονότα για να διαγράψομε την άξια προσωπικότητά του, ποια λόγια και ποια συναισθήματα και ποιες κρίσεις είναι δυνατόν ν’ αποδώσουν την εικόνα αγαπημένου φίλου και αγαπημένου συμμαθητή, που ο αχόρταγος θάνατος ανάρπασε από την αγκαλιά της στοργικής του μάνας και από την αλησμόνητη μαθητική συντροφιά των τρομακτικών κατοχικών χρόνων και μάλιστα πριν ηλικίας και γονέων πρότερον; Ποιος λόγος και ποια ποίηση ή ποιος ζωγραφικός χρωστήρας μπορεί ν’ αποδώσει τους θείους ιμέρους, τα … Συνέχεια

Γεώργιος Κωνσταντίνου Τουρνάκης*

Ο Γεώργιος Τουρνάκης, γιος δασκάλου, γεννήθηκε στο Πετροχώρι το 1903, όπου και παρακολούθησε τα μαθήματα του Δημοτικού. Το 1922 τελειώνει το Γυμνάσιο Ρεθύμνου και εγγράφεται στην Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, της οποίας ανακηρύσσεται πτυχιούχο ςτο 1931, υπηρετώντας ενδιαμέσως την στρατιωτική του θητεία και εργαζόμενος στο τελωνείο του Πειραιά. Εργάζεται κατόπιν ως φροντιστής στο Ρέθυμνο και το 1934 διορίζεται στο Γυμνάσιο της Αλεξανδρούπολης, από όπου μετατίθεται και υπηρετεί στα Γυμνάσια Αρρένων και Θηλέων Ρεθύμνου. Ο πρόωρος θάνατός του μάλιστα τον … Συνέχεια

ΤΟ ΜΠΛΟΚΟ

Είκοσι δυό οκτώ σαράντα τέσσερα πικρή και θλιβερή χρονολογία Τρίτη , Δρυμάρης μήνας, χρόνος δίσεκτος μέρα αποφράδα ,νύχτα Βαλπουργία τάγμα δαιμόνων στ’ άγρια μεσάνυχτα περνά του Σατανά η συνεργία. Ζώνουν του Κέντρους τα χωριά περίγυρα εφτά απ’ αυτά που πέφτουνε στ’ Αμάρι Βρύσες, Δρυγιές ,Σμιλέ, Καρδάκι, Γούργουθους και τ’ Άνω Μέρος με το Γερακάρι. Κι ένα χωριό του Αη Βασίλη ξέχωρο την Κρύα Βρύση αντίγυρα μπλοκάρει. Χαράματα ξετέλεψε η τύλιξη και δάγκασε το φίδι την ουρά του κι έκλεισε ο … Συνέχεια

ΥΜΝΟΣ ΣΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥΣ

Θρηνητικά κι απόψε η λύρα θα ηχήσει όταν τα πάθη σου θ’αρχίσει να δηγιέται Γυναίκα που η φύτρα σου λογιέται μ’ ό,τι πιο όμορφο στη γης έχει βλαστήσει. Πήρες στα χέρια σου τη μοίρα της φυλής σου όταν το χρέος του ζητούσε συνδρομή κι έδειξες μ’αίμα πόσο αξίζει η τιμή έστω κι αν ήταν απ’ τις φλέβες της ψυχής σου. Αντεξες βλέποντας να χάνονται δικοί σου είδες το σπίτι σου ερείπια στη γη της προσφυγιάς το δρόμο πήρες μιαν αυγή … Συνέχεια

ΚΕΝΤΡΟΥΣ ΕΓΚΩΜΙΟΝ

Το παρακάτω είναι το πλήρες λιμπρέτο για το συμφωνικό έργο του Μπάμπη Πραματευτάκη “ΚΕΝΤΡΟΥΣ ΕΓΚΩΜΙΟΝ” Όπου δεν αναγράφεται κάτω από το κείμενο το όνομα του δημιουργού είναι ποίηση της Εύας Λαδιά ΤΡΑΓΟΥΔΙ Το Κέντρος έχει καταχνιά,το Κέντρος είν’ στα μαύρα, γιατί δεν έχει πια χωριά μόνο του Χάρου λαύρα. Γύρω τριγύρω στο βουνό οκτώ χωριά χαθήκαν σαράντα νιοι κάθε χωριού σφαγήκαν και καήκαν. Δεν κελαηδούνε τα πουλιά δεν τραγουδούν τ’ αηδόνια δεν έρχονται της άνοιξης όμορφα χελιδόνια (Κατσαντώνης) ΑΠΑΓΓΕΛΙΑ: Ποιας … Συνέχεια