Μαφιόζικο χτύπημα με ένα νεκρό σημειώθηκε προχθές το βράδυ στην κοινότητα Αγίου
Κωνσταντίνου του Δήμου Νικηφόρου Φωκά. Λίγο μετά τις 22:00 μ.μ, δύο Αλβανοί χτύπησαν την πόρτα
του συμπατριώτη τους Βεϊζάζ Φλαμζίζ 42 ετών.

Ο Βεϊζάζ, γνωστός στους κατοίκους του Αγίου Κωνσταντίνου και ως Νίκος, πριν καν προλάβει να
ανοίξει στους δύο αγνώστους -μέχρι στιγμής- δράστες, δέχθηκε δύο πυροβολισμούς, με περίστροφο
τύπου Μάγκνουμ, από απόσταση μικρότερη του μισού μέτρου στο θώρακα. Αιμόφυρτος έτρεξε να
προφυλαχθεί μέσα στο σπίτι του. Μάταια όμως. Οι δύο εκτελεστές τον πυροβόλησαν ακόμη πέντε φορές
στο δεξιό ώμο και τα χέρια, μπροστά στα μάτια του ανήλικου γιου του, που είδε καρέ-καρέ την άγρια
δολοφονία του πατέρα του. Ο άτυχος 42χρονος πριν χάσει τις αισθήσεις του, σύρθηκε στο μικρό
δωματιάκι προσπαθώντας να ξεφύγει από τους αδίστακτους δολοφόνους οι οποίοι για να σιγουρευτούν
ότι ολοκλήρωσαν την στυγερή τους πράξη, του έδωσαν τη χαριστική βολή, πυροβολώντας τον εξ’ επαφής
στο αριστερό μάτι. Στη συνέχεια έφυγαν ανενόχλητοι, χωρίς να πειράξουν τον γιο του Βεϊζάζ.
«Ήρθαν δυο Αλβανοί και ρωτούσαν που είναι το σπίτι του. Λίγη ώρα μετά ακούσαμε οκτώ
πυροβολισμούς», δηλώνουν οι κάτοικοι της κοινότητας Αγίου Κωνσταντίνου.

ΤΟ ΠΕΡΙΜΕΝΕ…

..

Σύμφωνα με τον Ιατροδικαστή Κρήτης Εμμανουήλ Φραγκούλη, ο θάνατος του άτυχου Αλβανού,
ήταν ακαριαίος αφού οι δράστες τον πυροβόλησαν και τις οκτώ φορές από απόσταση μικρότερης του
μισού μέτρου. Όπως αναφέρουν τα μέχρι στιγμής στοιχεία, πρόκειται για ξεκαθάρισμα λογαριασμών για
μια βεντέτα που κρατά εδώ και χρόνια στην Αλβανία. Ο αστυνομικός διευθυντής Ρεθύμνου Δημήτριος
Παλαφούτης δήλωσε στα «Ρ.Ν.», ότι πρόκειται για βεντέτα και όχι για χτύπημα της Αλβανικής μαφίας.
Ο Βεϊζάζ, σαν να ήξερε τι επρόκειτο να του συμβεί, είχε εκμυστηρευτεί στους κατοίκους τους Αγίου
Κωνσταντίνου, ότι φοβόταν για τη ζωή του.
«Μου είχε πει, ότι ο αδερφός του είχε σκοτώσει στην Αλβανία τρεις. Ήταν ανήσυχος συνέχεια. Φοβόταν
ότι θα του συμβεί κάτι κακό, γι’ αυτό και απέφευγε να κάνει παρέα με συμπατριώτες του. Δεν ήθελε να
γνωρίζει κανείς πού ήταν. Αυτοί όμως τον βρήκαν, αφού με την απειλή όπλου ανάγκασαν ένα συμπατριώτη
τους να τους πει πού μένει», δήλωσε ένας κάτοικος που διατηρούσε φιλικές σχέσεις με τον άτυχο
42χρονο.

ΑΝΘΡΩΠΟΚΥΝΗΓΗΤΟ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΛΛΗΨΗ ΤΩΝ ΕΚΤΕΛΕΣΤΩΝ

Άνδρες της ΕΙΔ.Α.Σ.Υ.Δ.Ε Ρεθύμνης, που έφτασαν αμέσως στην περιοχή, φορώντας αλεξίσφαιρα
γιλέκα, κρατώντας στα χέρια τους οπλισμό με διόπτρες νυχτερινής όρασης, εξαπέλυσαν
ανθρωποκυνηγητό για τον εντοπισμό και τη σύλληψη των δυο δραστών, χτενίζοντας τη γύρω περιοχή
μέχρι το πρώτο φως της ημέρας. Πάντως οι εκτελεστές δεν είχαν συλληφθεί μέχρι την ώρα εκτύπωσης
των «Ρ.Ν.».
Ο τρόπος με τον οποίο έγινε η εν ψυχρώ εκτέλεση καταδεικνύει ότι πρόκειται για επαγγελματίες
πιστολέρο που πιθανότατα σχετίζονται με την Αλβανική Μαφία που έχει απλώσει τα πλοκάμια της και
στην χώρα μας. Προανάκριση για την υπόθεση διενεργεί το Αστυνομικό Τμήμα Επισκοπής.

ΝΙΚΟΛΑΣ ΖΟΥΛΑΚΗΣ

ΠΗΓΗ: ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ
12 ΜΑΪΟΥ 1999

The post ΓΚΑΝΓΚΣΤΕΡΙΚΟ ΧΤΥΠΗΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ ΡΕΘΥΜΝΗΣ appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

Τα «παραδοσιακά» εγκλήματα υποχωρούν και παραχωρούν τη θέση τους σε ληστείες και

βομβιστικές επιθέσεις

Υποχωρούν τα «παραδοσιακά» εγκλήματα στην Κρήτη, όπως αυτό της ζωοκλοπής, και τα εγκλήματα
βεντέτας και οι ανθρωποκτονίες παραμένουν στάσιμες, ενώ αντίθετα αυξάνονται οι ληστείες, οι
εμπρησμοί, τα εγκλήματα ναρκωτικών και οι βομβιστικές επιθέσεις.
Η αλλαγή της μορφής της εγκληματικότητας στο νησί φαίνεται να σχετίζεται με τα εισαγόμενα ήθη,
την αύξηση στην κυκλοφορία του χρήματος, σε συνδυασμό με τον εύκολο πλουτισμό.
Χαρακτηριστική εικόνα της εγκληματικότητας στην Κρήτη την τελευταία τριετία, δηλαδή από τον
Ιανουάριο του 1996 μέχρι και το πρώτο τρίμηνο του 1999, δίνουν τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν από
την αστυνομική επιθεώρηση Κρήτης.
Ειδικότερα και ανά κατηγορία εγκλήματος το προαναφερθέν διάστημα έγιναν στην Κρήτη:
Ληστείες 150 από τις οποίες εξιχνιάστηκαν οι 73. Κλοπές έγιναν 7.743 από τις οποίες εξιχνιάστηκαν
οι 2.486. Στο ίδιο διάστημα έγιναν στην Κρήτη 74 ανθρωποκτονίες, και από αυτές εξιχνιάστηκαν οι 69.
Παραβάσεις οπλοφορίας καταγράφηκαν στο προαναφερθέν διάστημα 1.003 και συνελήφθησαν 899
άτομα. Κατασχέθηκαν 505 πυροβόλα όπλα και μεγάλος αριθμός φυσιγγίων και κυνηγετικών όπλων.
Μεγάλος είναι και ο αριθμός των παραβάσεων του νόμου για τα ναρκωτικά. Έτσι καταγράφηκαν 980
παραβάσεις και συνελήφθησαν 1.344 άτομα ως ενεχόμενα στις παραβάσεις αυτές.
Στις ζωοκλοπές καταγράφηκαν συνολικά 327 περιστατικά από τα οποία εξιχνιάστηκαν 48.
Εκλάπησαν συνολικά 6.766 ζώα. Αξίζει να σημειωθεί εδώ πάντως ότι όπως είναι γνωστό μεγάλος
αριθμός ζωοκλοπών δεν καταγγέλλεται και επομένως δεν περιλαμβάνεται στα στοιχεία αυτά.
Στο ίδιο διάστημα έγιναν 46 βομβιστικές επιθέσεις με χρήση εκρηκτικών υλών, ενώ καταγράφηκαν
και 527 κλοπές αυτοκινήτων.
Σύμφωνα πάντα με τα στοιχεία της αστυνομικής επιθεώρησης Κρήτης στο τριετές αυτό διάστημα
έγιναν στο νησί και 44 βιασμοί.

ΠΗΓΗ: ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ
12 ΜΑΪΟΥ 1999

The post Αλλάζει το προφίλ της εγκληματικότητας στην Κρήτη appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

Τρίτη και δεκατρείς; Όχι.
Παρασκευή 30 Απρίλη, 1999. Παραμονή Πρωτομαγιάς.
Μαύρη μέρα για τον Αϊ-Γιάννη Αμαρίου και τους απανταχού Αϊ-Γιαννιώτες.
Εκείνο το ζοφερό πρωινό, η τραγική είδηση μεταφέρεται σαν αστραπή από στόμα σε στόμα σ’ όσους
βρίσκονται στο χωριό.
Πέφτει σαν κεραυνός στο ακουστικό του τηλεφώνου, για όσους ζουν μακρύτερα.
Οι λέξεις λίγες, παγερές. Απίστευτες. Η απάντηση στερεότυπη. Όχι, δεν είναι δυνατόν. Κάτι τέτοιο
δεν μπορεί να είναι αλήθεια.
Κι όμως.
Το 23χρονο παλικάρι με το μόνιμο χαμόγελο στα χείλη, δεν υπάρχει πια.
Ο Κάκος για τους συνομήλικους, το Διακουβάκι για τους μεγαλύτερους Ιάκωβος Μαριδάκης από
τον Αϊ-Γιάννη. Του Μιχάλη και της Χριστίνας.
Ο τρίτος γιος-βλαστός της οικογένειας, το καμάρι του χωριού.
Γεννήθηκε και ανατράφηκε στον Αϊ-Γιάννη. Αποφοίτησε από το Λύκειο Φουρφουρά και υπηρέτησε
τη στρατιωτική του θητεία.
Η αγάπη του για το χωριό δεν τον άφησε ούτε για μια στιγμή να σκεφθεί τη μετανάστευση. Ήθελε να
μείνει μόνιμα σ’ αυτό και μπορούσε να γίνει ο καλύτερος.
Οι συνθήκες καλές, οι προϋποθέσεις καλύτερες.
Νέος, όμορφος, γερός, δουλευτής, θαρραλέος, ειλικρινής.
Οι χάρες και οι αρετές μαζί, όλες στο πρόσωπό του. Όλα τα στοιχεία ενός ακέραιου χαρακτήρα.
Παιδί «καλόχαρο».
Πάντα χαρούμενος, γελαστός. Παντού πρόθυμος με όλους ευγενικός.
Στις φιλίες του έμπιστος. Μόνιμα αισιόδοχος.
Για όλα τα παραπάνω ήταν γνωστός και πολύ αγαπητός όχι μόνο στα γύρω χωριά αλλά και στη
Μεσσαρά, όπου είχε εργασθεί κατά περιόδους.
Έκανε φιλίες και καλές. Μόνος του. Ποτέ. Πάντα με φίλους, λίγους ή πολλούς.
Εκείνο το μοιραίο βράδυ της Πέμπτης δεν ήθελε άλλους μαζί του.
Ξεκίνησε μόνος του, θαρρείς και το ’ξερε. Γύρω στις 10, πήγε να συναντήσει φίλους σε γειτονικό
χωριό.
Ο Χάρος τον ζήλεψε, ο θάνατος παραμόνευε.
Σ’ εκείνη τη στροφή, στα μισά της διαδρομής Αϊ-Γιάννης – Νίθαυρη, του έστησαν καρτέρι. Και τον
πέτυχαν. Σαν τη σφαίρα, που βρίσκει κατάστηθα το νεαρό αητόπουλο στο πρώτο του πέταγμα.
Του έκοψαν το νήμα της ζωής, που μόλις είχε ξεκινήσει. Σαν τριαντάφυλλο του Μάη, που κόβεται κι
όμως το άρωμά του μένει. Μένει στη σκέψη και την καρδιά όλων μας.
Η τραγική είδηση διασταυρώνεται. Κανείς δεν θέλει και δεν μπορεί να πιστέψει το φοβερό μαντάτο.
Παραμονή Πρωτομαγιάς. Μέρα και τούτη. Γιορτή με λουλούδια. Για μας πένθος. Πένθος βαρύ, βαρύ
και καθολικό. Ο Αϊ-Γιάννης ντύνεται στα μαύρα.
Τα αεροπλάνα γεμάτα. Τυχεροί όσοι προλαβαίνουν τα πλοία της γραμμής, για να πουν από κοντά το
«στερνό αντίο». Οι υπόλοιποι με δάκρυα στα μάτια κι ένα κόμπο στο λαιμό ζούμε από μακριά τις μαύρες
ώρες.
Η τελευταία πράξη της τραγωδίας παίχθηκε το μεσημέρι της Πρωτομαγιάς. Εκατοντάδες συγγενείς,
φίλοι και γνωστοί έρχονται να πουν «καλό ταξίδι» στο παιδί, που το χαμόγελό του έσβησε για πάντα.
Άντρες και γυναίκες, νέοι, γέροι και παιδιά κλαίγοντας πολλοί με λυγμούς, δεν θέλουν να χάσουν από τα
μάτια τους το παλικάρι που τόσο αγαπήθηκε απ’ όλους.
Αγαπημένε μας Ιάκωβε.
Έφυγες από κοντά μας, όμως κανείς – ποτέ δεν θα μπορέσει να σε βγάλει απ’ την καρδιά μας. Για
πάντα θα είσαι σε ξεχωριστή θέση μέσα στο νου και την ψυχή μας. Εκεί που μόνος σου και επάξια
μπήκες.
Ας είναι ελαφρύ το Αϊ-Γιαννιώτικο χώμα που βιάστηκε να σε αναπαύσει.
Καλό σου ταξίδι. Καλό μας παλικάρι.

Παραδεισανός Αδάμ
Θεσσαλονίκη

The post Απρίλης 1999 appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

O Δημ. Δασκαλάκης, ίνα παλληκάρι από το ηρωικό Αρκάδι της Κρήτης, αφού εκρατήθη επί ένα
ολόκληρον μήνα εις τα μπουδρούμια των Αθηνών, εδάρη, επροπηλακίσθη και υβρίσθη από τα όργανα
του τυράννου έφθασε προχθές εδώ και αφηγείται ως εξής τα φρικώδη όργια κατά των Βενιζελικών.
»Εις την Εισαγγελίαν είδα και άλλα περισσότερα φοβερά πράγματα. Όλοι εγνώρισαν στην Αθήνα τον
περιβόητον Ντίνον Πικουλάκιν, ένας μελαμψός Μανιάτης με μαύρα γένια που περιεφέρετο εις τα
Χαυτεία εκβιάζων γνωστούς και αγνώστους δι’ ένα δίδραχμον. Αι, λοιπόπ, αυτός, κύριοί μου, έχει
σπουδαίαν θέσι πλησίον του αλκοολικού συζύγου της Γερμανίδος, τον οποίον ανεγνορίζωμεν μέχρι προς
τίνος ως Βασιλέα.
Ο Πικουλάκης έφερε στολήν αξιωματικού. Περιεστοιχίζετο από δεκάδα μπράβων και ίστατο
οπλισμένος προ της θύρας του Εισαγγελέως, επιφορτισμένος με την εμπιστευτικήν υπηρεσίαν να δίδη τας
δεούσας συστάσεις δι’ ένα έκαστον των υπό ανάκρισιν συλλαβανομένων! Αφού προηγήθη η σχετική
σύστασις από μέρους του Πικουλάκη ότι ήμην Βνιζελικός και μάλιστα Κρής, και επί πλέον ότι υπηρέτουν
εις την Αγγλικήν Πρεσβείαν, το κεφάλι μου ετέθη εις τον ντορβάν. Κατ’ ευθείαν εις τον ανακριτήν κ.
Μεϊτάνην.

• «Τι θα τον κάμομεν αυτόν εδώ;», ερωτά ο γραμματεύς του δι’ εμέ.
• Και ο κ. Ανακριτής απαντά με την μεγαλειτέραν ασφάλειαν: «Βενζελικός αφού είνε να του
  απαγγείλης την κατηγορίαν της μόδας και να του δίνη σύντομα και του λόγου του, γιατί έχουμε πολλούς
  σαν κι αυτόν».
  Μου απηγέλθη λοιπόν η κατηγορία της μόδας, ούτε λίγο ούτε πολύ, επί εσχάτη προδοσία! Το
  αποτέλεσμα είνε ότι χάρις εις την επέμβασιν της πρεσβίας, κατώρθωσα, αν και κάπως αργά, να γλιτώσω
  από τα χέρια του δημίου, και ευρίσκομαι σήμερον εις την ευχάριστον θέσιν να θεωρώ τα φοβερά
  παθήματά μου και αναμνήσεις.
  Α, ελησμόνησα το κυριώτερον. Όταν ευρισκόμουνα μέσα εις το γραφείον του Εισαγγελέως, ήκουσα
  κρότον περιστρόφου. Ο κλητήρ είπεν εις τον Εισαγγελέα: «Δεν είνε τίποτα. Το όπλον του σκοπού επήρε
  φωτιά κατά λάθος». Όταν όμως εβγήκα εις τον προθάλαμον, ήκουσα τους διαφόρους που ήσαν
  συνηθισμένοι εκεί, να λέγουν, ότι μεταξύ των συλληφθέντων, ο Πικουλάκης είχε διακρίνει κάποιον με
  τον οποίον είχε προηγούμενα, και χωρίς να χάση καιρόν, ετράβηξε το περίστροφο του και τον εξάπλωσε
  νεκρόν!
  Πού να θυμηθώ τώρα όσα φρικώδη όργια είδα.
  Με συγχωρείτε, διότι θέλω να ησυχάσω λιγάκι. Με πόνεσε το κεφάλι μου από την φρίκην των
  αναμνήσων».
  Εκ της αφηγήσεως του Δασκαλάκι δημοσιεύομεν και ένα άλλο ακόμη μέρος, λίαν χαρακτηριστικόν
  της λύσσης, ήτις είχε καταλάβη τα όργανα της Βασιλικής τρομοκρατίας εναντίον Βενιζελικού:
  -«Εις την φυλακήν επληροφορήθην τι είχε συμβή εις το σπίτι του Καπετάν Σκουντρή, ενός αληθινού
  ήρωος Κρητός οπλαρχηγού, όστις εκτός από την δράσιν του εις τας Κρητικάς επαναστάσεις, είνε και ο
  πρώτος Έλλην ο εισελθών εις Μακεδονικόν έδαφος με ανταρτικόν σώμα, κατόπιν συνεννοήσεως με
  την… Ελληνικήν Κυβέρνησιν. Η δράσις του Καπετάν Σκουντροή έχει αναγνωρισθή και επισήμως από
  του Υπουργείου των Εξωτερικών.
  Όταν ο αείμνηστος Παύλος Μελάς εισήλθεν εις την Σιάτισταν, εύρεν εκεί πληγωμένον τον Καπετάν
  Σκουντρήν. Αλλά και εις τους δύο τελευταίους πολέμους το Σώμα του Καπετάν Σκουντρή προσέφερε
  μεγάλην θυσίαν αίματος εις την πατρίδα και έγραψε σελίδας αφθάστου ηρωισμού επί των μαχών.
  »Εις το σπίτι λοιπόν του εθνικού αυτού ανδρός εισήλθον οι βάνδαλοι και αφού εσύλησαν παν ό,τι
  εύρον, τας εικόνας του μεγάλου αρχηγού του Έθνους Ελευθερίου Βενιζέλου, αι οποίαι ήσαν ανηρτημέναι
  μέσω ανθέων, σημαίας Ελληνικάς και Αγγλικάς όπλα αργυρά με ιστορικήν αξίαν και όλην την
  εμπιστευτική αλληλογραφίαν του γενναίου οπλαρχηγού με το κομιτάτον από του 1903 μέχρι του 1908,
  ανέσκαψαν και την αυλήν διά να ανακαλύψουν όπλα… Αφού δε απεγοητεύθησαν απ’ εκεί, κατέβηκαν
  και εις το πηγάδι ακόμη! Τίποτε όμως δεν ικανοποίησε την μανίαν των. Και τα όργανα του Τυράννου,

έθραυσαν εξωλόθρευσαν και αφήρεσαν τα πάντα, μη παραλείψαντες μάλιστα ν’ απειλήσουν και αυτήν
την σύζυγον και τα μικρά τέκνα του διαφυγόντος καπετάνιου!».

ΠΗΓΗ: ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ
ΡΕΘΥΜΝΟΝ 5 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1917

The post Ιανουάριος 1917 appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

Δύο γλυκά αστραφτερά γκριζοπράσινα παιδικά ματάκια με το γλυκό αγγελικό χαμόγελο ζωγραφισμένο στο
αγνό προσωπάκι του με κύτταζαν γεμάτα έκδηλη χαρά και ευγνωμοσύνη για την απόφασίν μου.
Θα πάμε στην εκδρομή. Μείνε ήσυχος. Κοιμήσου γιατί αύριο πρωί – πρωί ξεκινάμε.
Γλυκός ανέμελος παιδικός ύπνος σκέπασε και έκλεισε τα ματάκια του. Ευτυχισμένος στα παιδικά του
όνειρα… κοιμήθηκε ήσυχα…
Ήταν περίπου πέντε η ώρα που οι χαρούμενες φωνές του μας ξύπνησαν…

• Γρήγορα… θα χάσωμεν την εκδρομή μας. Μαμά ξεκινήσαμε γεμάτοι ελπίδες για μια χαρούμενη ημέρα…
  Η παιδική καρδούλα του μικρού κτυπούσε από χαρά και η αδημονία του μεγάλωσε σαν είδε τ’ αυτοκίνητο.
  Έτρεξε μήπως και δεν προφτάση…
  Ήταν περασμένες επτά όταν η χαρούμενη συντροφιά μας ξεκίνησε… Γνωστοί και άγνωστοι σε λίγο
  αδελφωμένοι θα χαρούμε την εξοχή, θα ξεφύγωμεν από την καθημερινή της ζωής ρουτίνα. Μα περισσότερον για
  τους μικρούς φίλους μας η εκδρομή αποτελεί μια ψυχαγωγία άφθαστη, μια εκδήλωση χαράς της ζωής των… Το
  σπάσιμο των δεσμών του καθημερινού μαγγανοπήγαδου, η μάθησις η γνωριμία με νέα πράγματα είναι εξ’ ίσου
  επιθυμητά και στους μικρούς και στους μεγάλους. Είναι απαραίτητη σήμερα…
  Τ’ αυτοκίνητο έτρεχε στον πλατύ ασφαλτοστρωμένον δρόμον και οι σκέψεις οι δικές μας το ίδιο έκαναν.
  Έτρεχαν κι αυτές και προσπαθούσαν να ξεφύγουν από της καθημερινής ζωής τον αγώνα… Ο πάγος της σιωπής
  σιγά – σιγά σπα και σαν μελίσσια πρωινά ακούγονται οι φωνές και τα τραγούδια της συντροφιάς μας. Ο πρωινός
  αέρας που όσο και νάναι μυρίζει Φθινόπωρον μπαίνει από τα τζάμια και μας περιλούει με την δροσεράδα του. Ο
  ήλιος σιγά σιγά αρχίζει να υψώνεται στον ορίζοντα υπερήφανος αστραφτερός, και οι καυτερές ακτίνες του μας
  υπόσχονται μια ζεστή, πολύ ζεστή ημέρα…
  Και πράγματι έκανε πολύ ζέστη την ημέρα εκείνη. Ας είναι Φθινόπωρον.
  Έχοντας αριστερά μας το καταγάλανο λαμπερό Ρεθεμνιώτικο πέλαγος με την άφθαστη ασημί αμμουδερή
  ακρογιαλιά του και δεξιά μας το καταπράσινο τοπίον των τόσον προοδευτικών, σε καλλιέργεια κηπευτικών,
  προαστείων μας με τα καινούργια εξοχικά πεντακάθαρα κέντρα τους και με τις γραφικές γύρω μας γνώριμες
  οροσειρές προχωρούμεν αφίνοντας την αγαπημένην μας πολιτεία προς τ’ ανατολικά…
  Φθάνομεν στο Πέραμα. Με ολιγόλεπτον εκεί παραμονή στρίβοντες αριστερά παίρνομεν τον δρόμον προς το
  Μελιδόνι.
  Περνάμε την γραφικήν σιδερένια γέφυρα του «Γέρο ποταμού» ανηφορίζοντες προς τα δεξιά. Ο δρόμος είναι
  θαυμάσιος μέχρι το Μελιδόνι. Από εδώ αρχίζει το άγνωστον, η περιπέτεια… Το εύφορο Μυλοπόταμον
  παρουσιάζεται εδώ με απότομες λαγκαδιές, άγριες πλαγιές, κρημνούς και κατωψέριες μέσα σε οροσειρές γυμνές
  από δένδρα και θάμνους, χαράδρες με πολύκορφα βουνά ανάμεσα στα οποία κυλάει ένας στενός κακότροπος
  δρομάκος σαν φείδι που πάνω σ’ αυτό σέρνεται με αγκομαχητά και κόπο το λεωφορείον μας.
  Προσίδει η ξαφνική αλλαγή το τοπίου στον επισκέπτη τον φόβον της ερημιάς και το δέος του άγριου. Σιγά
  σιγά το λεωφορείον μας προχωρεί αφήνοντας βουητά και αναστεναγμούς αφήνοντας πίσω του σύννεφα από
  σκόνες. Κυττάζομεν και θαυμάζομεν ή απορούμεν… Ποίοι κατοικούν αυτόν τον τόπον Θεοί ή άνθρωποι; Φαίνεται
  όμως κάπου κάπου το χέρι του ανθρώπου στα δημιουργήματα της φύσεως… Κήποι μελισσών σαν χωριουδάκια
  είναι εγκατεστημένα στις άγριες πλαγιές, και κοντά στον δρόμον συναντάμε ολλά ασβεστοκάμυνα. Να λοιπόν πως
  ο Θεός τα πάντα έπραξε εν Σοφία. Τις σκέψεις μας τις διακόπτει το χωριό Εξάντη.
  Ένα μικρό γραφικό χωριουδάκι στην μέση της ερημιάς αυτής. Κάτασπρα καθαρά σπιτάκια μας υποδέχονται
  και χαρούμενες παιδικές φωνούλες καλοσορίζουν.
  Δεν σταματούμεν. Προχωρούμεν τον δύσκολον δρόμον μας μέσα από υψώματα και κατοφέριες από στροφές
  και χαράδρες. Το αυτοκίνητό μας προσπαθεί, βάζει δύναμιν.
  Οι ρόδες γυρίζουν και προχωρεί με υπομονή κα καρτερία.

Θα φθάσωμεν… Να το τελευταίο ύψωμα. Φθάσαμε… Μια ματιά προς τα πίσω μας και άναυδοι
απολαμβάνομεν το θαυμάσιον λεκανοπέδιον που σχηματίζει η οροσειρά του Γέρο Ψηλορείτη. Σαν τάπης
πολύχρωμος απλώνεται γύρω μας η ομορφιά αυτή που λέγεται Μυλοπόταμον. Απίστευτον.
Κάθε περιγραφή του τοπίου είναι αδύναμος… Αφήνω την φαντασία του κάθε ενός μας να μαντέψη αυτό το
θέαμα. Το ίδιο ωραίον απλώνεται και μπροστά μας το τοπίον. Θαυμάσιος ορίζων με την καταγάλανη Μεσογειακή
θάλασσα. Τα δαντελωτά άγρια ακρογιάλια με τους αμμουδερούς υπηνέμους κολπίσκους, τους απότοπους βράχους
που τους γλύφει η θάλασσα και ολόρθα από εκεί ξεκινάνε τα ολόγυμνα από δένδρα και βλάστησι πολύκορφα
βουνά σχηματίζοντες έτσι ανάμεσα τους χαράδρες και μια μικρή κοιλάδα. Ένας υπήνεμος κολπίσκος και μέσα σ’
αυτόν κουρνιάζει και κάθεται το «Μπαλή» αγκαλισμένο από την θάλασσα και το ύψος των γύρω βουνών, των
αποτόμων μαύρων βράχων και των ωραιωτάτων αμμουδερών κολπίσκων, που το κύμα απαλά απαλά, πάντοτε
σκάει και φυλάει την λατρεμένη τούτη γη γεμάτη από πεντακάθαρο «άσπρο χοντρό βότσαλο ή μαύρο σαν πολύ
καπνισμένο βράχο. Με πραγματική όασις μέσα στην αγριότητα της φύσεως. Δεξιά μας στο βάθος διακρίνονται λίγα
σπιτάκια είνε η Βλυχάδα. Ένα ακόμη μικρό χωριουδάκι.
Ύστερα από την εξ ύψους μελέτη και παρατήρησι του ωραίου αυτού θεάματος μπαίνομεν μέσα στο Μπαλή.
Η φιλοξενία και η αγαθότης των λιγοστών κατοίκων του διαφαίνεται αμέσως. Φιλόξενοι και αγνοί
γεωγοψαράδες μας υποδέχονται και μας καλωσορίζουν ολόθερμα. Μας περιποιούνται και παντειοτρόπως μας
εκδηλώνουν την χαράν τους.
Τους ευχαριστούμεν και τους ευχόμεθα οι πόθοι τους για τον ωραίον τόπον τους να πραγματοποιηθούν. Μας
είπαν ιστορίες ψαράδικες, διάφορες του τόπου μας πάντοτε με το ποτήρι του κρασιού απάνω στο τραπέζι και την
νοσταλγία των εκεί ξένων των σπιτιών τους. Τους ζηλεύομεν για την ζωήν τους, ας έχει κινδύνους, και για τα
καλόκαρδα αισθήματά τους.
Όλοι οι ψαράδες φαίνεται πως η θάλασσα τους κάνει καλούς. Ο Θεός μαζύ τους. Νοσταλγοί σκεπτικισταί,
φιλόσοφοι, θεοφοβούμενοι σου εμπνέουν αμέσως εμπιστοσύνην και φιλίαν.
Με προθυμίαν Τζέντελμαν και χαρά τους μάς κέρασαν στον αμμουδερό κολπίσκο με τα παραγάδια. Κάθισαν
κοντά μας και συμμερίζονται την χαρά μας με τα θαυμάσια παιγνίδια μας στην θάλασσα ώρες ολόκληρες.
Βαρκάδες απολαυστικές μέσα στον σαν λάδι αυτόν παραδισένιον κόλπον μάς έκαναν πράγματι να ξεχάσωμεν την
καθημερινή Τύρβη και να δικαιώσω τον μικρόν αγαπημένον μου παιδί για την επιμονή του να πάμε εκδρομή…
Κατάκοποι γυρίσαμε στο μικρολίμανο του χωριού, που οι φιλόξενοι μαγαζάτορες είχαν ετοιμάσει τα τραπέζια
του φαγοποτιού μας. Μέσα στο γεμάτο κέφι γεύμα μας υπό τους ήχους του ακορντεόν και του ραδιοπικάπ, τους
χορούς, τα γέλια και το κρασί της καλόκαρδης συντροφιάς μας μάθαμε και μας είπαν και ολίγα για τον τόπο
τούτον.
«Τα γύρω άγρια βουνά που τον παραμυθένιο αυτόν τόπον περιβάλλουν γυμνά και απότομα με πολλές
μικρομέγαλες κορφές και χαράδρες λέγονται «Τάλια όρη», έχουν ύψος 1083 μέτρα. Εδώ ο Τάλιος Δία περνούσε
πολλές ξεκούραστες ώρες μακρυά από τα βαρυά του καθήκοντα… Γι’ αυτό το χωριό αυτό λεγόταν και Τάλλιον
κάποτε.
Κατά τους Χριστιανικούς χρόνους το 60 μ.Χ. περίπου ιδρύθηκε εδώ η Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου. Όταν δε η
Κρήτη κατελήφθη υπό των Τούρκων, και η σκληρή σκλαβιά πλάκωσε την Χριστιανοσύνη οι δύστυχοι καλόγεροι
ίνα ευχαριστήσουν τον επερχόμενον Πασάν με τον στρατόν του, τον προϋπάντησαν προσφέροντας του αγνό μέλι
παραγωγής του τόπου τούτου. Τόσο πολύ ευχαριστήθηκε ο Πασάς, που δεν πείραξε τον τόπον και εκεί που είχε
καθίσει υπάρχει σήμερα το αποτύπωμά του και λέγεται «του Πασά το κάθισμα». Από αυτό το γεγονός το φτωχό
ψαράδικο χωριουδάκη μετονομάθη «Μπαλή» από την Τουρκικήν λέξιν της ονομασίας του μελιού. Είναι δε και
σήμερα ακόμα ονομαστό το «Μπαλιώτικο μέλι», όπως βέβαια και το «ψάρι» του.
Από εδώ ως λένε οι κάτοικοί του αποβιβάστηκε και το απόσπασμα του Πάνου Κορωναίου.
Κατά την κατοχήν δε οι κάτοικοι και ο τόπος τούτος εξυπηρέτησαν τα μέγιστα τον αγώνα κατά των Γερμανών
ποικιλοτρόπως.
Και τώρα ομοτράπεζοι μας εδώ ευρίσκονται αδελφωμένοι (4) τέσσερα ζεύγη Γερμανών Τουριστών…
χαίρονται σήμερα τον τόπον τούτον εν ειρήνη θαυμάζοντας και απολαμβάνοντας τ’ αγαθά που οι κακά
συμπατριώτες τους ήθελαν να μας αφαιρέσουν.
Πόσο άλλαξαν οι καιροί…
Φύγαμε στις τρεις το απόγευμα από τον τόπον τούτον.
Συγκινημένοι και ευχαριστημένοι με τον άπειρον θαυμασμόν μας για το μέρος τούτο. Ας είσθε βέβαιοι
αγαπητοί και φιλόξενοι «Μπαλιώτες» και ψαράδες ότι οι καρδιές μας γέμισαν από τα αγνά και φιλόξενα αισθήματα
σας και μ’ έκδηλη την ευχαρίστησίν μας. Σας αποχαιρετούμεν και σας ευχαριστούμεν.

Φθάσαμε στο Σπήλαιον του Μελιδονίου το απόγευμα. Ο καυτερός ήλιος μας έλουζε με τις ακτίνες του και η
πυρακτωμένη γης μας έκοβε την ανάσα. Ιδρώτας πολύς μας περιέλουζε.
Ήτο τρομερή ζέστη. Με την βοήθειαν του καλού Κοινοτικού Γραμματέως Μελιδονίου επισκεφθήκαμεν το
Σπήλαιον. Η φύσις κάποτε υπερβάλλει και τον πιο περίφημο καλλιτέχνη. Έκθαμβοι παρατηρούμεν το μέγεθος και
την σταλαγματικήν του διακόσμησιν. Ακούομεν με ευλάβειαν την ηρωικήν θυσίαν των 370 Χριστιανών κατά το
έτος 1824 υπό του Χουσεΐν Βέη όστις άνοιξε μια τρύπα και έρριξε στη Σπηλιά θειάφι και άλλες εύφλεκτες ύλες και
έπνιξε από τον καπνό τα γυναικόπαιδα και τους πολεμιστάς.
Στην πλατείαν του Μελιδονίου δεχθήκαμε δροσιστικά διασκεδάσαμεν μέχρι της 9ης εσπερινής ώρας.
Γεμάτοι από ευχαρίστησιν και ικανοποίησιν από όσα είδομεν και επράξαμεν, κουρασμένοι από την τόσον
δύσκολη μα ευχάριστον διαδρομήν μπήκαμε στο αυτοκίνητο επιστρέφοντες στην βάσιν μας.
Θεωρούμεν υποχρέωσις μας να ευχαριστήσωμεν και τους καλούς και φιλόξενους Μελιδονιώτες.
Ήτο πια περασμένη η Δεκάτη νυκτερινή ώρα, όταν ο οδηγός του λεωφορείου μας είπεν ότι φθάσαμε. Τέλειωσε
και αυτή η μέρα. Τα φώτα της μικρής αγαπημένης μας πολιτείας φώτιζαν τους δρόμους και εμάς να γυρίσωμε στα
σπίτια μας. Ήταν πια περασμένη η ώρα και αύριο πάλι έχομεν δουλειά…

Γ.Α. ΣΗΜΑΝΤΗΡΑΣ
ΠΗΓΗ: ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΣ
ΣΑΒΒΑΤΟΝ 11 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1965

The post Σεπτέμβριος 1965 appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

Ο Δήμος διώρισε μηχανικόν, και μάλιστα υδραυλικόν, διά να μελετήση το ζήτημα της υδρεύσεως της
Πόλεως και εξ άλλης πηγής πλην της υπαρχούσης. Ζήτημα τόσον σοβαρόν και όχι τόσον επείγον,
ώφειλεν ο κ. Δήμαρχος να αφήση να εξετασθή και να εξονυχισθή υπό συμβουλίου δημοτών
εκλεχθησομένου υπό του λαού εις το λίαν προσεχές μέλλον.
Εάν το νερό της σημερινής πηγής κανονισθή με τρόπον ώστε να μη γίνεται η γνωστή μεγάλη αυτού
σπατάλη, δύναται να επαρκέση διά τον πληθυσμόν διπλάσιον του σημερινού. Εάν δε διά τον δι’
ηλεκτρισμού φωτισμόν επιβάλλωνται τα ωρολόγια διά να μη καταναλίσκη κανείς περισσότερον του όσου
έχει ανάγκην προς όφελος της τσέπης του, για το νερό, που είνε δώρον της φύσεως, όπου δεν υπάρχει
περίσσεια χρησιμοποιούνται υγρόμετρα, τα οποία δεικνύουσι την ποσότητα του καταναλισκομένου
ύδατος. Αι δε υπάρχουσαι βρύσες εις τας διαφόρους συνοικίας της πόλεως και αι οποίαι κάθε τόσο
καταστρέφονται αφήνουσαι επί ολόκληρα ημερονύκτια να τρέχη ασκόπως το νερό και να χάνεταιμ πρέπει
να αντικατασταθούν με κρουνούς στερεούς, με μεγάλα ρουμπινέτα και κλείοντας με μίαν στροφήν,
επιτρέποντας δε την εκροήν μεγάλης ποσότητος νερού για την ευκολία των υδρευομένων.
Αλλά μια φορά που ο Δήμος εδεσμεύθη με συμβόλαια με τον διορισθέντα μηχανικόν, καλόν είνε να
μελετηθή και το νερού του Κουμπέ, του οποίου η πηγή εκβάλλουσα εις την θάλασσαν παρουσιάζει εν
αυτή ολοκληρον περιφέρειαν ποσίμου νερού, τεκμήριον ότι η ποσότης του είναι πολύ μεγάλη αφ’ ου ως
γνωστόν, εκτοπίζον το θαλάσσιον νερό επιτρέπει εν ώρα νηνεμίας εις τους κολυμβητάς να πίνουν γλυκό
τοιούτο.
Εάν το νερό του Κουμπέ κατέρχεται από τον υπερκείμενον λόφον, καθώς είνε πιθανόν, διά να μην
ειπούμαι αναμφισβήτητον, και ανζητούμενον ευρεθή, ας φαντασθή έκαστος πόσον εύκολος και άνευ
δαπάνης σοβαράς θα είνε η μεταφορά του εις την πόλιν και πόσον θα εξυπηρετήση τους κατοίκους
γνωστής ούσης άλλως τε της εξαιρετικής του ποιότητος.

ΠΗΓΗ: ΑΣΤΡΑΠΗ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΜΑΙΟΥ 1925

The post Μάιος 1925 appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

Πέρασε ένας χρόνος από τότε που έφυγες και όλοι νιώθουμε νάμαστε φτωχότεροι, γιατί
άφησες πίσω σου έργο ζωντανό με τη ζωή σου, που υπήρξε πάντα περήφανη και
υποδειγματική, πλούτος ανεκτίμητος για σύζυγο, παιδιά, συγγενείς και φίλους.
Κλείνοντας πάντα φυλαγμένες μέσα στην καρδιά σου τις παραδόσεις μιας καλής
οικογένειας του τόπου, τις υψηλές ιδέες και τις ηθικές αξίες μιας ανθρωπιστικής κοινωνίας,
ΕΖΗΣΕΣ και όταν χρειάστηκε αγωνίστηκες γι’ αυτές, κερδίζοντας αυτό που ο ίδιος πάντα
πίστευες για ιδανικό, το ΣΕΒΑΣΜΟ, την ΕΚΤΙΜΗΣΗ και την ΑΓΑΠΗ όσων σε γνώρισαν.
Υπήρξες άρχοντας στη ζωή σου, με την ευπρέπεια, με τη φιλία και τη φιλοξενία.
Ποτέ δεν πέρασε άνθρωπος από το μικρό χωριό σου Άρδακτος Αμαρίου και πάνω από τη
βρύση και το δέντρο πλάτανος και να μη φιλοξενηθεί στο φτωχικό σου σπίτι, να μη δοκιμάσει
τη ρακή σου και τη ζεστασιά του σπιτιού σου. Το σπίτι σου πάντα ανοιχτό να προσφέρει
απλόχερα την ανθρώπινη ζεστασιά και φιλοξενία σε κάθε περιστατικό. Στο κάψιμο της Λοχριάς
το 1944 φιλοξενήθηκαν στο σπίτι σου για 3 μήνες 25 άτομα.
Η μνήμη σου μέχρι και την τελευταία ώρα στα 88 σου ήταν άριστη και έφυγες όπως
επιθυμούσες περήφανα και χωρίς να υποφέρεις, κάνοντας το σταυρό σου.
Έζησες το μεγαλείο του Αλβανικού έπους, όλα τα δεινά στα αλβανικά βουνά και τις
περιπέτειες μέχρι να επιστρέψεις στην Κρήτη από την Πελοπόννησο που έμεινες 6 μήνες.
Στα χρόνια της Αντίστασης είχες πρωταρχικό ρόλο, ενώ το 1935 στο κίνημα του Βενιζέλου
πήγες εθελοντής από τους πρώτους.
Είχες την πατρίδα πάντα μέσα σου γι’ αυτό και τα ονόματα που έδωσες στα παιδιά σου
είχαν ανάλογη ονομασία: Μαρία, Ειρήνη, Ανδρονίκη και Ελευθέριος.
Ευτύχησες να έχεις μια άριστη σύζυγο την Ελένη και υπέροχη σύντροφο.
Έφυγες από κοντά μας, αλλά μας δίδαξες την αξία της αγάπης για τον άλλο, την αξία της
προσπάθειας του αγώνα και της δημιουργίας, της δικαιοσύνης και τη χαρά της ζωής.
Θα σε θυμόμαστε πάντα και θα αντλούμε δύναμη από τη θύμησή σου γιατί πεθαίνει μόνο
όποιος ξεχνιέται, κάτι που δε θα συμβεί ποτέ για σένα.

The post Ένας χρόνος από το θάνατο του Κωνσταντίνου Γ.Κρυοβρυσανάκη appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

Στην ιστορία της σύγχρονης ελληνικής οπτικής επικοινωνίας και των εφαρμοσμένων τεχνών, ελάχιστοι δημιουργοί έχουν καταφέρει να γεφυρώσουν το χάσμα ανάμεσα στην εντοπιότητα και την παγκοσμιοποιημένη pop κουλτούρα με την οργανική φυσικότητα του Στέλιου Καλογεράκη. Γεννημένος το 1977 με έδρα το Ρέθυμνο, ο Καλογεράκης δεν αποτελεί απλώς έναν γραφίστα, έναν εικονογράφο ή έναν συγγραφέα· είναι ένας πολιτιστικός ανατόμος.

Σε μια εποχή όπου η επαρχία συχνά εγκλωβίζεται ανάμεσα στη στείρα αναπαραγωγή της παράδοσης και την άκριτη μίμηση των αθηναϊκών ή διεθνών προτύπων, το έργο του λειτουργεί ως ένας τρίτος δρόμος: ένας «κρητικός μεταμοντερνισμός».

Το έργο του Καλογεράκη είναι εγγενώς διπλό. Από τη μία πλευρά, είναι ο καλλιτέχνης που έχει ταυτιστεί όσο κανείς άλλος με τη δημόσια εικόνα της πόλης του, σχεδιάζοντας επί δεκαετίες την οπτική ταυτότητα του Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιού. Από την άλλη, είναι ένας underground σκιτσογράφος, ένας ανήσυχος συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας και ένας εικαστικός που χρησιμοποιεί τα εργαλεία της Pop Art για να αποδομήσει τον καταναλωτικό παραλογισμό της εποχής μας.

Αν ο Andy Warhol χρησιμοποιούσε τις κονσέρβες σούπας Campbell’s για να μιλήσει για την αμερικανική αφθονία, ο Καλογεράκης χρησιμοποιεί τη φιγούρα του Κρητικού με τη βράκα, τα UFO, τις ρετρό διαφημίσεις και τα high-tech gadget για να μιλήσει για την υπαρξιακή σύγχυση του σύγχρονου Έλληνα.

ΜΕΡΟΣ Α΄: ΟΙ ΡΙΖΕΣ, ΟΙ ΕΠΙΡΡΟΕΣ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ

Το Ρέθυμνο ως Γεωγραφικό και Πνευματικό Υπόβαθρο

Για να κατανοήσει κανείς την οπτική γλώσσα του Στέλιου Καλογεράκη, πρέπει να περπατήσει στα σοκάκια του Ρεθύμνου. Η πόλη αυτή, με το έντονο ενετικό και οθωμανικό της παρελθόν, τη Φορτέτζα, τα αναγεννησιακά υπέρθυρα και την έντονη φοιτητική ζωή λόγω του Πανεπιστημίου Κρήτης, λειτουργεί ως ένα ζωντανό παλίμψηστο. Ο Καλογεράκης μεγάλωσε μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όπου η ιστορία δεν είναι ένα νεκρό μουσειακό έκθεμα, αλλά καθημερινό βίωμα.

Η γεωγραφική του εντοπιότητα, ωστόσο, δεν τον περιόρισε. Αντίθετα, λειτούργησε ως το σταθερό σημείο αναφοράς (το “ground zero”) από το οποίο εξαπέλυε τις αισθητικές του επιδρομές στον υπόλοιπο κόσμο. Η Κρήτη του Καλογεράκη δεν είναι η εξιδανικευμένη, λεβέντικη Κρήτη των τουριστικών καρτ-ποστάλ, ούτε η άγρια, παραβατική Κρήτη των δελτίων ειδήσεων. Είναι μια Κρήτη σουρεαλιστική, πολύχρωμη, νευρωτική και βαθύτατα ανθρώπινη.

Από το Underground Comic στην Pop Art

Οι πρώτες επιρροές του Καλογεράκη εντοπίζονται στη χρυσή εποχή των ευρωπαϊκών και αμερικανικών κόμικς. Η καθαρή γραμμή (Ligne Claire) της γαλλοβελγικής σχολής (Hergé, Tintin), η ψυχεδέλεια των underground αμερικανικών comix των 70s (Robert Crumb) και η ειρωνική ματιά των Ιταλών δημιουργών (όπως ο Milo Manara ή ο Andrea Pazienza) άφησαν ανεξίτηλα σημάδια στον τρόπο που αντιλαμβάνεται το σχέδιο.

Παράλληλα, η Pop Art αποτέλεσε το ιδεολογικό του καταφύγιο. Ο τρόπος με τον οποίο καλλιτέχνες όπως ο Roy Lichtenstein απομονώναν καρέ από φτηνά ρομαντικά κόμικς και τα μετέτρεπαν σε υψηλή τέχνη, έδειξε στον Καλογεράκη τη δύναμη της επαναπλαισίωσης (recontextualization). Αυτή η τεχνική έγινε το βασικό του όπλο: παίρνει οικεία, καθημερινά αντικείμενα ή φράσεις της κρητικής ντοπιολαλιάς και τα τοποθετεί σε ένα πλαίσιο κοσμικό, φουτουριστικό ή διαφημιστικό, δημιουργώντας ένα άμεσο βραχυκύκλωμα στον εγκέφαλο του θεατή.

Η Πρώιμη Καλλιτεχνική Ωριμότητα: Ατλάντα 1996

Ένα από τα λιγότερο γνωστά αλλά εξαιρετικά σημαντικά ορόσημα της πρώιμης πορείας του ήταν η συμμετοχή του, σε νεαρή ηλικία, στην καλλιτεχνική ομάδα για την εικονογράφηση του επίσημου εντύπου που συνόδευσε την Ελληνική Ολυμπιακή Αποστολή στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ατλάντα το 1996.

Η εμπειρία αυτή ήταν καθοριστική. Τον έφερε σε επαφή με τις απαιτήσεις των διεθνών projects μεγάλης κλίμακας και του έμαθε πώς να πειθαρχεί τη δημιουργική του τρέλα κάτω από αυστηρά specs (προδιαγραφές) και deadlines. Εκεί κατάλαβε ότι η γραφιστική δεν είναι απλώς «όμορφα σχέδια», αλλά μια στρατηγική διαδικασία επίλυσης προβλημάτων μέσω της εικόνας.

ΜΕΡΟΣ Β΄: «ΣΗΦΗΣ & COMPANY» – Η ΑΠΟΔΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΚΡΗΤΙΚΟΥ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΟΥ

Η Γέννηση ενός Αντι-Ήρωα

Αν υπάρχει ένα έργο που έκανε το όνομα του Στέλιου Καλογεράκη γνωστό σε κάθε σπίτι της Κρήτης και στους κύκλους των Ελλήνων comic aficionados, αυτό είναι αναμφίβολα ο «Σήφης & Company». Ο Σήφης γεννήθηκε αρχικά ως μια χιουμοριστική σελίδα στο θρυλικό περιοδικό «Στιγμές» (το μεγαλύτερο free press περιοδικό της Κρήτης εκείνης της εποχής), για να εξελιχθεί γρήγορα σε ένα αυτόνομο πολιτιστικό φαινόμενο.

Ο Σήφης δεν είναι ο τυπικός Κρητικός ήρωας. Φοράει μεν τα παραδοσιακά στιβάνια και το κεφαλομάντιλο, αλλά η καθημερινότητά του εισβάλλεται από εξωγήινους, pop είδωλα, κυβερνητικές συνωμοσίες και την υπαρξιακή πλήξη της επαρχιακής ζωής. Είναι ένας χαρακτήρας που πατάει με το ένα πόδι στο καφενείο του χωριού και με το άλλο σε μια ταινία επιστημονικής φαντασίας των 80s.

Χαρακτήρες και Σχεδιαστική Γλώσσα

Το σύμπαν του «Σήφης & Company» είναι γεμάτο από δευτερεύοντες χαρακτήρες που συμπυκνώνουν τις νευρώσεις της ελληνικής επαρχίας:

• Ο κλασικός καφενόβιος πολιτικάντης που ξέρει πώς να κυβερνήσει τον πλανήτη, αλλά δεν μπορεί να φτιάξει τη ζωή του.
• Η παραδοσιακή Κρητικιά μάνα που αντιμετωπίζει τις διαστημικές εισβολές με την ίδια ψυχραιμία που θα αντιμετώπιζε μια κακή σοδειά ελιάς.
• Οι εξωγήινοι που, αντί για τεχνολογική ανωτερότητα, εμφανίζουν τα ίδια ακριβώς ελαττώματα με τους γηγενείς.

Σχεδιαστικά, ο Καλογεράκης χρησιμοποιεί μια εξαιρετικά καθαρή γραμμή με έντονα, flat (επίπεδα) χρώματα. Η απλότητα του σχεδίου είναι όμως απατηλή. Κάθε καρέ είναι γεμάτο από “easter eggs” (κρυμμένα μηνύματα): μια μάρκα τσιγάρων στο τραπέζι, μια αφίσα στον τοίχο, ένας τίτλος εφημερίδας. Όλα λειτουργούν ως σχόλιο πάνω στο κοινωνικο-πολιτικό γίγνεσθαι της Ελλάδας.

Το Χιούμορ ως Καθρέφτης: Détournement και Σάτιρα

Το μεγάλο επίτευγμα του Καλογεράκη με τον Σήφη είναι η χρήση της τεχνικής του détournement (της εκτροπής). Παίρνει τα ιερά και τα όσια της κρητικής λεβεντιάς και τα αποδομεί, όχι με διάθεση ισοπέδωσης ή ασέβειας, αλλά με μια βαθιά, θεραπευτική αγάπη. Το χιούμορ του είναι καυστικό, αλλά ποτέ μισάνθρωπο.

Όταν ο Σήφης έρχεται αντιμέτωπος με έναν ιπτάμενο δίσκο, δεν τρομάζει. Τον αντιμετωπίζει με την κλασική κρητική φιλοξενία (και μια δόση καχυποψίας), προσφέροντάς του ρακή. Αυτή η σύγκρουση του παγκόσμιου με το υπερ-τοπικό δημιουργεί μια σάτιρα που χτυπάει κατευθείαν στην καρδιά της νεοελληνικής ταυτότητας: αυτής που θέλει να ανήκει στη Δύση και την τεχνολογική πρόοδο, αλλά παραμένει βαθύτατα δεμένη με τις προνεοτερικές της δομές.

ΜΕΡΟΣ Γ΄: ΑΠΟ ΤΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΟΥ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΥ

Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι: Είκοσι Χρόνια Οπτικής Μυθολογίας

Η Πρόκληση ενός Ιστορικού Θεσμού

Το Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι δεν είναι απλώς μια γιορτή· είναι ο μεγαλύτερος πολιτιστικός και οικονομικός πνεύμονας της πόλης κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ένας θεσμός με ρίζες που χάνονται στις αρχές του 20ού αιώνα. Όταν ο Στέλιος Καλογεράκης ανέλαβε το 2003 τον επίσημο σχεδιασμό της οπτικής του ταυτότητας, βρέθηκε αντιμέτωπος με μια τεράστια ευθύνη: έπρεπε να δώσει μια σύγχρονη, ελκυστική εικόνα σε έναν θεσμό που κινδύνευε να χαρακτηριστεί «γραφικός» ή «τοπικιστικός».

Η Εξέλιξη των Αφισών: Από το Σκίτσο στο Concept Design

Οι αφίσες που δημιούργησε ο Καλογεράκης από το 2003 έως σήμερα αποτελούν από μόνες τους μια ιστορική καταγραφή της εξέλιξης του graphic design στην Ελλάδα. Στα πρώτα χρόνια, η προσέγγισή του ήταν πιο εικονογραφική, με έντονη τη χρήση του χειροποίητου σκίτσου και των πληθωρικών χρωμάτων που παρέπεμπαν στην καρναβαλική έκσταση.

Με τα χρόνια, όμως, οι αφίσες του έγιναν πιο εννοιολογικές (conceptual). Κάθε χρόνο, η αφίσα δεν ήταν απλώς μια ανακοίνωση ημερομηνιών, αλλά ένα αυτόνομο visual statement (οπτική δήλωση). Χρησιμοποιώντας μινιμαλιστικές φόρμες, έξυπνα λογοπαίγνια και στοιχεία από την παγκόσμια ιστορία της τέχνης, κατάφερε να μετατρέψει την αφίσα του καρναβαλιού σε συλλεκτικό αντικείμενο. Οι αφίσες του Ρεθύμνου ξεχώρισαν σε πανελλαδικό επίπεδο γιατί δεν έμοιαζαν με καμία άλλη· είχαν ταυτότητα, είχαν χιούμορ και, κυρίως, είχαν εγκέφαλο.

Η Μασκότ και η Εταιρική Ταυτότητα του Θεσμού

Πέρα από τις αφίσες, ο Καλογεράκης προχώρησε σε μια ριζική αναδιάρθρωση της εταιρικής εικόνας του Καρναβαλιού. Σχεδίασε την επίσημη μασκότ, έναν χαρακτήρα που κατάφερε να συμπυκνώσει το πνεύμα του Ρεθεμνιώτη καρναβαλιστή: ανατρεπτικός, φιλόξενος, αιώνια έφηβος και ελαφρώς αυτοσαρκαστικός.

Η μασκότ αυτή εφαρμόστηκε σε εκατοντάδες applications (εφαρμογές), από merchandising και t-shirts μέχρι ψηφιακές εφαρμογές και γιγαντοαφίσες, αποδεικνύοντας τη σημασία ενός ολοκληρωμένου brand manual για έναν δημόσιο θεσμό.

ΜΕΡΟΣ Δ΄: BRANDING ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ – Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ “LESS IS MORE”

Η Στρατηγική της Απλότητας

Στο εμπορικό του έργο ως graphic designer, ο Καλογεράκης ακολουθεί μια εντελώς διαφορετική, αλλά εξίσου αποτελεσματική προσέγγιση. Εδώ, το πληθωρικό στυλ των κόμικς υποχωρεί για να δώσει τη θέση του στις αρχές του Μοντέρνου Design: καθαρές γραμμές, γεωμετρική αυστηρότητα, περιορισμένη αλλά μελετημένη χρωματική παλέτα και απόλυτος σεβασμός στη λειτουργικότητα.

Η φιλοσοφία του συμπυκνώνεται στο ότι ένα λογότυπο δεν πρέπει να «διακοσμεί», αλλά να «επικοινωνεί». Πρέπει να είναι αναγνωρίσιμο σε μέγεθος μερικών χιλιοστών στην οθόνη ενός κινητού, αλλά και σε μια τεράστια διαφημιστική πινακίδα στον δρόμο.

Σημαντικά Projects και Case Studies

Η γκάμα των πελατών του αποδεικνύει την προσαρμοστικότητά του:

• World Press Cycling Championship: Ένα project διεθνούς εμβέλειας, όπου έπρεπε να συνδυάσει τη δυναμική του ποδηλάτου με την έννοια της δημοσιογραφίας και της ενημέρωσης. Το αποτέλεσμα ήταν ένα λογότυπο με υψηλή κινητική ενέργεια και απόλυτη σχεδιαστική ισορροπία.
• Evenos String Quartet: Εδώ, η πρόκληση ήταν να αποδοθεί η κλασική μουσική χωρίς τα συνήθη κλισέ (κλειδιά του σολ, βιολιά). Ο Καλογεράκης σχεδίασε μια οπτική ταυτότητα που βασίζεται στη γεωμετρία του ήχου και την κομψότητα της δωρικής απλότητας.
• Τοπικές Επιχειρήσεις (Patsoumas Educare, Medley, INK, Pool Services): Σε αυτά τα projects, ο Καλογεράκης λειτούργησε ως σύμβουλος branding, βοηθώντας τοπικές επιχειρήσεις να αποκτήσουν μια εικόνα που τους επιτρέπει να σταθούν με αξιώσεις στη διεθνή αγορά.

ΜΕΡΟΣ Ε΄: Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΚΑΙ ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ – ΑΠΟ ΤΟ «9» ΣΤΟΥΣ «ΠΟΠ ΝΑΟΥΣ»

Η Χρυσή Εποχή του Περιοδικού «9» της Ελευθεροτυπίας

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, το περιοδικό «9» της εφημερίδας Ελευθεροτυπία ήταν ο απόλυτος φάρος για όποιον ενδιαφερόταν για την ένατη τέχνη και τη λογοτεχνία του φανταστικού στην Ελλάδα. Ο Καλογεράκης δεν άργησε να γίνει κομμάτι αυτής της ζωντανής κοινότητας, όπου εμφανίστηκε όχι μόνο ως σχεδιαστής, αλλά και ως συγγραφέας.

Το 2004, οι Εκδόσεις Ελευθεροτυπία κυκλοφόρησαν μια μνημειώδη ανθολογία με τίτλο «9 ΕΦ: Εννέα Έλληνες Συγγραφείς Επιστημονικής Φαντασίας». Η συμπερίληψη του Καλογεράκη σε αυτή την ομάδα (δίπλα σε ονόματα όπως ο Μιχάλης Μανωλιός και ο Κώστας Χαρίτος) επισφράγισε τη λογοτεχνική του αξία. Τα διηγήματά του στην ανθολογία δεν ήταν τυπικές space operas· ήταν κοινωνική επιστημονική φαντασία (social sci-fi), βαθύτατα επηρεασμένη από τον Philip K. Dick και τον J.G. Ballard.

«Ποπ Ναοί» (2019): Ένα Μανιφέστο για την Ψηφιακή Εποχή

Δεκαπέντε χρόνια μετά την ανθολογία «9 ΕΦ», ο Καλογεράκης συγκέντρωσε τη θεωρητική του σκέψη στο ψηφιακό βιβλίο «Ποπ Ναοί – Surfing στον ωκεανό της pop κουλτούρας» (2019). Αυτό το e-book δεν είναι απλώς μια συλλογή άρθρων· είναι ένα δοκίμιο πάνω στον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε εικόνες και ιδέες στον 21ο αιώνα.

Ο Καλογεράκης χρησιμοποιεί τον όρο «Ποπ Ναοί» για να περιγράψει τα νέα σημεία λατρείας του σύγχρονου ανθρώπου: τα social media, τα brands, τα viral βίντεο, τις οθόνες των smartphone μας. Με μια γραφή γρήγορη, νευρική, γεμάτη χιούμορ και ακριβείς κοινωνιολογικές παρατηρήσεις, το βιβλίο λειτουργεί ως ο τέλειος οδηγός επιβίωσης για όποιον προσπαθεί να κάνει “surfing” στον χαοτικό ωκεανό της πληροφορίας χωρίς να πνιγεί.

ΜΕΡΟΣ ΣΤ΄: ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ, ΔΡΩΜΕΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ

Η Διαδραστική Εμπειρία του «Pop Porn» (2021)

Το 2021, ο Καλογεράκης παρουσίασε την ατομική του έκθεση με τίτλο «Pop Porn». Ο τίτλος, σκόπιμα προκλητικός, δεν αναφερόταν στο πορνογραφικό περιεχόμενο με την παραδοσιακή έννοια, αλλά στην «πορνογραφία της εικόνας»: στον τρόπο με τον οποίο τα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης και η διαφήμιση ξεγυμνώνουν, υπερεκθέτουν και εμπορευματοποιούν κάθε πτυχή της ανθρώπινης επιθυμίας και ύπαρξης.

Η έκθεση ήταν βαθύτατα διαδραστική. Ο θεατής δεν ήταν ένας παθητικός παρατηρητής που κοιτούσε κάδρα στον τοίχο· γινόταν μέρος του έργου. Με τη χρήση μεικτών τεχνικών (zines, κολλάζ, ψηφιακές εκτυπώσεις και ready-made αντικείμενα), ο Καλογεράκης δημιούργησε ένα περιβάλλον που προκαλούσε μια αίσθηση καταναλωτικού ιλίγγου. Ήταν μια σπουδή πάνω στο détournement, όπου παλιές διαφημίσεις της δεκαετίας του ’50 και του ’60 συναντούσαν δυστοπικά μηνύματα του μέλλοντος.

«Φωτογραφικές Αντηχήσεις» (2026): Ο Καλογεράκης ως Επιμελητής

Μια από τις πιο πρόσφατες και ώριμες καταθέσεις του στον πολιτισμό του Ρεθύμνου ήταν η ανάληψη της επιμέλειας της επετειακής έκθεσης «Φωτογραφικές Αντηχήσεις» (2026), για τον εορτασμό των 60 χρόνων από την ίδρυση της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Ρεθύμνου (Ι.Λ.Ε.Ρ.).

Η επιλογή του Καλογεράκη για αυτή τη θέση ξάφνιασε πολλούς, καθώς η Ι.Λ.Ε.Ρ. είναι ένας θεσμός παραδοσιακά συντηρητικός, αφιερωμένος στη διαφύλαξη της μνήμης. Όμως, ο Καλογεράκης απέδειξε ότι η μνήμη, για να μείνει ζωντανή, πρέπει να αναπνεύσει.

Αντί για μια βαρετή παρουσίαση παλιών φωτογραφιών, δημιούργησε μια έκθεση βασισμένη σε πειραματικές προσεγγίσεις και μεικτές εικαστικές τεχνικές. Οι παλιές φωτογραφίες της πόλης και των ανθρώπων της επανεξετάστηκαν μέσα από το πρίσμα του σύγχρονου design, δημιουργώντας έναν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα που συγκίνησε και προβλημάτισε.

Καλλιτεχνικές Συλλογικότητες: Lunart και Cocun

Η πορεία του Καλογεράκη δεν ήταν ποτέ μοναχική. Πάντα πίστευε στη δύναμη της ομάδας:

• Ομάδα Lunart (2000): Ως ιδρυτικό μέλος, συμμετείχε σε μερικά από τα πρώτα multimedia installations στην Κρήτη, πειραματιζόμενος με τη σύζευξη εικόνας και ήχου σε μια εποχή που η τεχνολογία ήταν ακόμα περιορισμένη.
• Ομάδα Cocun (2007-2009): Μέσα από αυτή την καλλιτεχνική κολεκτίβα, ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση του πρωτοποριακού φεστιβάλ “FotoTherapy”, φέρνοντας εναλλακτικές μορφές τέχνης και performances στους δρόμους και τα εγκαταλελειμμένα κτήρια του Ρεθύμνου.

Η Ακουστική Διάσταση των Εικόνων: Οι «Νυχτοβάτες»

Ένα κομμάτι του Στέλιου Καλογεράκη που συχνά διαφεύγει της προσοχής των πολλών είναι η σχέση του με τη μουσική. Ο ίδιος δεν διαχωρίζει τις τέχνες· θεωρεί ότι ο ήχος και η εικόνα είναι απλώς διαφορετικές μεταφράσεις της ίδιας εσωτερικής ανάγκης.

Η συμμετοχή του στην πειραματική ομάδα «Νυχτοβάτες» αποτελεί την ακουστική προέκταση του σχεδιαστικού του έργου. Οι «Νυχτοβάτες» κινούνται στον χώρο του underground, του πειραματικού ήχου και της μελωδικής αφήγησης. Στην μπάντα, ο Καλογεράκης φέρνει την ίδια pop-dystopian αισθητική που συναντάμε και στα κόμικς του.

Οι ζωντανές εμφανίσεις της ομάδας είναι συχνά οπτικοακουστικές εμπειρίες, όπου τα visuals που σχεδιάζει ο ίδιος συγχρονίζονται με τον ήχο, δημιουργώντας μια ολοκληρωμένη (immersive) καλλιτεχνική εμπειρία.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΕ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΑΣ

«Ο Στέλιος Καλογεράκης είναι μια σπάνια περίπτωση δημιουργού στο ελληνικό πολιτιστικό τοπίο. Κατάφερε να πάρει το Ρέθυμνο και την Κρήτη και να τα τοποθετήσει μέσα σε ένα παγκόσμιο αισθητικό πλαίσιο, αποδεικνύοντας ότι η επαρχία δεν είναι οπισθοδρόμηση, αλλά ένα προνομιακό παρατηρητήριο του κόσμου.»

Είτε σχεδιάζει την αφίσα που θα ξεσηκώσει χιλιάδες ανθρώπους στο καρναβάλι, είτε γράφει μια σκοτεινή ιστορία για το τέλος του κόσμου στο περιοδικό «9», είτε επιμελείται μια λαογραφική έκθεση, ο Καλογεράκης παραμένει ο ίδιος: ένας «διανοούμενος της εικόνας».

Το πολιτιστικό του αποτύπωμα είναι ήδη βαθύ, όχι επειδή δημιούργησε μια σχολή, αλλά επειδή έμαθε σε μια ολόκληρη γενιά να κοιτάζει τις εικόνες γύρω της με υποψία, με χιούμορ και, πάνω απ’ όλα, με ελεύθερη σκέψ

Το άρθρο γράφτηκε από την ΕΥΑ ΛΑΔΙΑ με την τεχνική υποστήριξη του Αl

The post Στέλιος Καλογεράκης: Οραματιστής, Σατιριστής και η Pop Αρχιτεκτονική του Κρητικού Μεταμοντερνισμού appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

Η ψηφιακή πλατφόρμα Πολιτιστικό Ρέθυμνο αποτελεί ένα ολοκληρωμένο δημοσιογραφικό και ιστορικό αρχείο. Δημιουργήθηκε με την καθοριστική συμβολή της διακεκριμένης Ρεθεμνιώτισσας δημοσιογράφου Εύας Λαδιά, η οποία αξιοποίησε την 55ετή και πλέον πορεία της στον τοπικό τύπο, το ραδιόφωνο και την τηλεόραση για τη συγκέντρωση σπάνιου υλικού.

Κεντρικός σκοπός του εγχειρήματος είναι η ανάδειξη του πνευματικού πλούτου της περιοχής και η διατήρηση της ταυτότητας του Ρεθύμνου ως «Πόλης των Γραμμάτων και των Τεχνών». Η ιστοσελίδα διασώζει τη μνήμη προσωπικοτήτων (λογοτεχνών, μουσικών, καλλιτεχνών), αλλά και «ανώνυμων ηρώων» που σφράγισαν την τοπική ιστορία κατά τον 20ό αιώνα.

Η δομή της ιστοσελίδας προσφέρει εύκολη πλοήγηση σε ένα τεράστιο εύρος πρωτογενούς υλικού, το οποίο μπορεί να αποτελέσει πηγή για αυτόνομα δημοσιογραφικά αφιερώματα

Εμπεριστατωμένες αναφορές στις Κρητικές Επαναστάσεις, το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου, τη Μάχη της Κρήτης, την Κατοχή και την Αντίσταση.

• Προσωπογραφίες («Μορφές»): Ξεχωριστά ψηφιακά αφιερώματα σε ιστορικούς ιεράρχες, δασκάλους, καθηγητές, νομικούς, καθώς και σε ανθρώπους της ενημέρωσης, όπως η εμβληματική πένα του Λυκούργου Καφφάτου.
• Λαογραφία & Μνημεία: Καταγραφές για την αρχιτεκτονική κληρονομιά, τις τέχνες, τα γράμματα και τα τοπικά έθιμα.
• Ιστορικό Αρχείο Τύπου: Διάσωση και προβολή παλαιών φύλλων του τοπικού τύπου (όπως τα «Ρεθεμνιώτικα Νέα» της περιόδου 1965-1966).

Λειτουργεί ως αξιόπιστη δεξαμενή πληροφοριών και προφορικών μαρτυριών για ιστορικά και πολιτιστικά ρεπορτάζ.

Η ενότητα «Μήνες με Γεγονότα» επιτρέπει στα ΜΜΕ να αντλούν καθημερινά ιστορικά επετειακά στοιχεία (σαν σήμερα) που αφορούν την Κρήτη.

Ενώ οι κρατικοί ή αρχαιολογικοί φορείς (όπως οι Ψηφιακές Πολιτιστικές Διαδρομές Ρεθύμνου) εστιάζουν σε υλικά μνημεία, αρχαίους χώρους και ψηφιοποιημένα έγγραφα, το Πολιτιστικό Ρέθυμνο δίνει έμφαση στην άυλη κληρονομιά. Καταγράφει τις «Μορφές» της πόλης, διασώζοντας τις φωνές ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα.

Σε αντίθεση με τις ψηφιακές βιβλιοθήκες (όπως το ψηφιακό αρχείο της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ρεθύμνου), όπου ο χρήστης πρέπει να ψάξει ανάμεσα σε χιλιάδες σελίδες σκαναρισμένων εγγράφων, η πλατφόρμα αυτή προσφέρει επιμελημένα κείμενα. Η πληροφορία είναι ήδη επεξεργασμένη και δομημένη από επαγγελματία δημοσιογράφο.

Δεν ανταγωνίζεται τα τοπικά ειδησεογραφικά portal. Δεν θα αναζητήσει κανείς εκεί την είδηση της ημέρας, αλλά το βαθύτερο πολιτιστικό υπόβαθρο της περιοχής, λειτουργώντας ως μια διαχρονική εγκυκλοπαίδεια της ρεθεμνιώτικης κοινωνίας.

Η ιστοσελίδα δεν αποτελεί απλώς «άλλο ένα site για την Κρήτη», αλλά μια ιδιωτική, άκρως ποιοτική προσπάθεια διάσωσης της τοπικής μνήμης. Συμπληρώνει το κενό ανάμεσα στην επίσημη κρατική ιστορία και την εφήμερη καθημερινή είδηση, αποτελώντας ένα απαραίτητο εργαλείο για κάθε ερευνητή ή δημοσιογράφο.

The post Μια Κιβωτός μνήμης appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

Του Δημήτρη Ζ. Αρχοντάκη

Προκειμένου να επιλέξω τις πηγές, προς τις οποίες θα έστρεφα τις προσπάθειές μου για την ύδρευση της πόλης, διερεύνησα τις δύο λύσεις που πρότεινε το ρυθμιστικό σχέδιο του Ρεθύμνου και συγκεκριμένα:

1. Τις πηγές «Αγιασμάτσι», που τις απόκλεισα, γιατί ήδη είχαν δεσμευτεί για την ύδρευση του συνδέσμου κοινοτήτων Ατσιπόπουλου – Πρινέ – Γωνιάς – Φρατζεσκιανών Μετοχιών και Κάτω Βαρσαμόνερου.

2. Την κοιλάδα του Πρασανού Ποταμού, που επίσης την απόκλεισα, γιατί αφ’ ενός είναι ο ίδιος υδροφορέας με τον Πλατανιά, που δίδει νερό σκληρότητας 32-33 γαλλικών βαθμών (με νόμιμο όριο τους 12-15), και αφ’ ετέρου προϋποθέτει γεωτρήσεις άγνωστης παροχής και φερεγγυότητας για το μέλλον και επιπλέον απαιτούσε άντληση μέχρι του ύψους των Πρασών, για να έρθει το νερό κατόπιν με φυσική ροή στην πόλη.

Εξέτασα ακόμη τις πηγές Σπηλίου, αλλά τις απόκλεισα κι αυτές, γιατί η παροχή τους μόλις εκάλυπτε τις υδροαρδευτικές ανάγκες της κωμόπολης, καθώς και τις πηγές «Κουρταλιώτη» για αντίστοιχους λόγους και επιπλέον μεγάλες εδαφικές δυσχέρειες.

Ύστερα από την έρευνα αυτή κατέληξα στις πηγές Αγίας Δύναμης Αργυρούπολης για τους εξής λόγους:

1. Έχουν τεράστια παροχή. Σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 125866/4-10-1982 έκθεση του υπουργείου Γεωργίας «Η μέση μηνιαία παροχή κατά τους μήνες άρδευσης κυμαίνεται από 172-296 λίτρα ανά δευτερόλεπτο»…. «Η παροχή των πηγών κατά τη διάρκεια των μηνών Νοεμβρίου Απριλίου αφ’ ενός μεν είναι μεγάλη, αφ’ ετέρου δε δεν χρησιμοποιείται σχεδόν για την άρδευση των εκτάσεων του ΤΟΕΒ».

Από προσωπικές επιτόπιες έρευνες διαπίστωνα ότι ακόμη και το κατακαλόκαιρο τεράστιες ποσότητες νερού των πηγών χανόταν στη θάλασσα.

2. Η υδρογεωλογική λεκάνη Αργυρούπολης – Μουσέλα – Κουρνά εμφανίζει ένα ασυνήθιστο για τα ελληνικά δεδομένα υδατικό πλούτο και πάντως τον μεγαλύτερο της Κρήτης. Συγκεκριμένα παράγει:

1. Πόσιμο νερό

 Λίμνη Κουρνά      μέση παροχή      190.000 κ.μ./24ωρο

 Πηγή Αργυρούπολης      μέση παροχή       18.000 κ.μ./24ωρο

 Πηγή «Φοντάνα»      μέση παροχή        6.000 κ.μ./24ωρο

 Πηγή «Αναβρετή»      μέση παροχή      1.000 κ.μ./24ωρο

Το σύνολο της ημερήσιας παραγωγής πόσιμου νερού ήταν 215.000 κ.μ., χωρίς να υπολογιστεί ο υπόγειος υδροφόρος ορίζοντας μεγάλης δυναμικότητας που είχε εντοπιστεί με γεωτρήσεις του ΙΓΜΕ.

2. Μη πόσιμο νερό

 Ο ποταμός Μουσέλας με μέση παροχή      23.000 κ.μ./24ωρο

 Το ρέμα «Δέλφινας» με μέση παροχή      11.000 κ.μ./24ωρο

Το σύνολο της ημερήσιας παραγωγής μη πόσιμου νερού είναι 34.000 κ.μ., χωρίς να συνυπολογιστούν οι πηγές «Περατικού» και «Αγίας Κυριακής» με συνολική μέση ελάχιστη παροχή 432.000 κ.μ./24ωρο (μετρήσεις ΙΓΜΕ) ούτε οι πηγές «Αλμυρού» που κινούσαν το μικρό υδροηλεκτρικό εργοστάσιο της περιοχής, επειδή έχουν υψηλά χλωριόντα (1500 – 2000 ppm).

«Από τους ανωτέρω πλούσιους υδατικούς πόρους, η πόλη του Ρεθύμνου μπορεί και πρέπει να λαμβάνει (7.000 κ.μ. από την πηγή Αργυρούπολης και 7.000 κ.μ. από τη λίμνη Κουρνά=) 14.000 κ.μ./24ωρο», έγραψα.

«Το μείγμα του νερού αυτού θα υπόκειται σε επεξεργασία σε Ταχυδιυλιστήριο σύγχρονου τύπου, ώστε να είναι απόλυτα σύμφωνο με τις ευρωπαϊκές και τις ελληνικές προδιαγραφές, η πρώτη περίπτωση στην Κρήτη.

Η ενίσχυση αυτή του συστήματος ύδρευσης της πόλης του Ρεθύμνου θα παράσχει τα αναγκαία χρονικά περιθώρια για την προσπέλαση σε ένα άλλο υδροφορέα, των Κούμων».

Η χρήση των τεράστιων αυτών υδατικών πόρων κάθε άλλο παρά ορθολογική ήταν. Για την τεκμηρίωση των απόψεών μου συνέλεξα πλείστα στοιχεία ποσοτικά και φωτογραφικά σε ένα τόμο «έκθεση για την ενιαία ορθολογική διαχείριση του υδατικού δυναμικού της υδρογεωλογικής λεκάνης Αργυρούπολης – Μουσελά – Κουρνά». Ο τόμος αυτός μου χρησίμευσε πολύ στις διαπραγματεύσεις με το υπουργείο Γεωργίας και τους διάφορους τοπικούς φορείς.

3. Το νερό των πηγών Αγίας Δύναμης έχει πολύ ωραία φυσικά χαρακτηριστικά.

4. Έρχεται στο Ρέθυμνο με φυσική ροή. (Ένα ενδιάμεσο προωθητικό αντλιοστάσιο αύξησε αργότερα την παροχετευτική ικανότητα του αγωγού). Οι παραπάνω λόγοι συνοψίζονται σε ένα και μόνο:

Η πόλη μπορούσε να πάρει νερό από εκεί που υπήρχε και όχι από εκεί που δεν υπήρχε, ανεξάρτητα από τον τρόπο απόκτησης της ποσότητας που χρειαζόταν και που ήταν ένας από τους εξής δύο:

1. Διοικητική πράξη, σύμφωνα με την ισχύουσα τότε νομοθεσία. Ο τρόπος αυτός αντιστοιχούσε στη δική μας περίπτωση, γιατί υπήρχε τεράστιο περίσσευμα νερού που χυνόταν ανεκμετάλλευτο στη θάλασσα.

2. Απαλλοτρίωση, σύμφωνα πάλι με την ισχύουσα νομοθεσία που δίδει προτεραιότητα στην ύδρευση απέναντι στην άρδευση. Ο τρόπος αυτός δεν ενδεικνυόταν για την περίπτωση μας, ακριβώς γιατί το υδατικό δυναμικό της περιοχής του ΤΟΕΒ υπερεπαρκούσε για τις υδροαρδευτικές ανάγκες των οποίων εζητείτο η ικανοποίηση.

Ωστόσο δεν καταφέραμε να αποφύγουμε την προσφυγή μας στα δικαστήρια. Να προσθέσω ότι πριν να αρχίσει η δίκη ένας από τους «καπετάνιους» της περιοχής πήρε παράμερα τον μηχανικό του δήμου, τον Δημήτρη Φοβάκη και του είπε: «Άμε να πεις του δημάρχου σας, ίντα θαρρεί πως είναι; Μια σφαίρα και κακή είναι».

Ο Φοβάκης ήρθε προβληματισμένος και μου το ανέφερε κι εγώ του είπα: «Πες του να χαρεί το πιστόλι του και τη λεβεντιά του. Η δίκη θα γίνει». Οι τύποι νόμιζαν ότι θα φοβηθώ και θα αποσύρω την αγωγή, αλλά η δίκη έγινε και την κερδίσαμε. Σ’ αυτό το κλίμα γινόταν οι αναμετρήσεις.

Αφού έγινε η επιλογή των πηγών και δικαιώθηκε δικαστικά, έπρεπε τώρα να εκπονηθεί η σχετική μελέτη για να δρομολογηθεί το έργο.

Τη μελέτη του έργου υδρεύσεως της πόλης αναθέσαμε στο ίδιο τεχνικό γραφείο που εκπονούσε ήδη τη μελέτη αξιοποιήσεως υδατικού δυναμικού δυτικής Κρήτης, με μόνη διαφορά πως απαίτησα να εξαιρεθούν οι πηγές Αργυρουπόλεως από το όλο υδατικό δυναμικό δυτικής Κρήτης, στο οποίο είχαν υπαχθεί αρχικά, και να γίνει αυτοτελής μελέτη και ανεξάρτητο έργο. Ο λόγος είναι η αντίληψη που είχα σχηματίσει ότι η ύδρευση της πόλης μας έπρεπε να μείνει ρεθεμνιώτικη υπόθεση και ότι δε θα κέρδισε τίποτε αν μπλεκόταν με τις τεράστιες υδροαρδευτικές υποθέσεις του ΟΑΔΥΚ, που αφορούσαν βασικά τα Χανιά.

Η μελέτη πήρε το όνομα «ύδρευσις μείζονος περιοχής πόλεως Ρεθύμνης», χρηματοδοτήθηκε από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, θεωρήθηκε από το υπουργείο Εσωτερικών ύστερα από γνωμοδότηση του συμβουλίου δημοτικών και κοινοτικών έργων και μελετών και εγκρίθηκε, σύμφωνα με τον νόμο, από το νομαρχιακό ταμείο Ρεθύμνης (αριθμ. αποφ. 192/17.9.1979), ύστερα από γνωμοδότηση του συμβουλίου δημοσίων έργων του υπουργείου Δημοσίων Έργων (αριθμ. γνωμ. 393/26.7.79).

Η Μελέτη αυτή:

1. Διαπιστώνει ότι στην άρδευση εκτάσεως του ΤΟΕΒ Καστέλου «γίνεται αλόγιστος σπατάλη και διαφυγή ύδατος κατά την περίοδον της αρδεύσεως οφειλόμενη κυρίως εις την επιφανειακήν λειτουργίαν του δικτύου και εις την δυσχέρειαν εφαρμογής κανονισμού αρδεύσεως».

2. Θεωρεί βέβαιο ότι «εις το εγγύς μέλλον δια της εκμεταλλεύσεως των υδατικών πόρων της λίμνης Κουρνά αποτελούσης τμήμα του προγράμματος αξιοποιήσεως υδατικού δυναμικού δυτικής Κρήτης θα αλλοιωθεί το υφιστάμενον σήμερον αρδευτικό καθεστώς εις την περιοχήν του Καστέλλου», καθ’ όσον «η αρδευόμενη σήμερον έκτασις εκ των πηγών Αγίας Δυνάμεως περιλαμβάνεται εις την αξιοποιητέαν περιοχήν του γενικότερου προγράμματος». Με βάση τα στοιχεία που παραθέτει υπολογίσει ότι «υπάρχει βάσιμος πρόβλεψις ότι εντός της τρεχούσης δεκαετίας αι πηγαί της Αγίας Δυνάμεως θα αποδεσμευθώσι εκ της πλημμελούς εκμεταλλεύσεως αυτών δι’ άρδευσιν».

3. Εκτιμά ότι μέχρι να ολοκληρωθεί το γενικότερο πρόγραμμα αρδεύσεως της περιοχής, η πόλη του Ρεθύμνου πρέπει να λαμβάνει 5.150 κ.μ./24ωρο, δηλ. 180 λ./1» επί 8 (νυκτερινές) ώρες κατά το μήνα της αιχμής. Την παροχή αυτή θεωρεί δυνατή χωρίς σημαντικές επιπτώσεις πάνω στην άρδευση της περιοχής, αλλά, αν υπάρξουν προβλήματα, προτείνει την ενίσχυση της αρδεύσεως από τη λίμνη Κουρνά με αντλητικό συγκρότημα εγκαθιστάμενο μερίμνη του υπουργείου Γεωργίας. (βλ. Ύδρευσις Μείζονος περιοχής πόλεως Ρεθύμνης, οριστική μελέτη, τεύχος 1, τεχνική έκθεσις, σελ. 3-12, 3-13, 3-14, συνημμένα 1, 2, 3).

Έτσι, χωρίς να παραβλέπω τις τεράστιες δυσκολίες που παρουσίαζε το εγχείρημα (απόσταση 24 περίπου χιλιομέτρων, ορεινή διαδρομή, ισχυρές αντιδράσεις των κατοίκων κλπ.) προώθησα τη μελέτη ύδρευσης της πόλης από τις πηγές Αργυρούπολης. Η εκπόνησή της μαζί με τις 13 (!) εγκρίσεις που απαιτούσε, από όσο θυμούμαι, χρειάστηκε πέντε χρόνια συνολικά, ετοιμάστηκε όμως και τοποθετήθηκε στον φωριαμό του δήμου περιμένοντας ευκαιρία χρηματοδότησης. Ο προϋπολογισμός του έργου κατά τον χρόνο εκτέλεσής του ήταν 180 εκ. δραχμές, ποσόν πολύ μεγάλο για την εποχή εκείνη.

*Ο Δημήτρης Ζ. Αρχοντάκης είναι τ. δήμαρχος Ρεθύμνης

Άρθρα

The post Πως ξεδίψασε το Ρέθυμνο: Η επιλογή των πηγών appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.