ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΧΘΕΣΙΝΗ ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΤΟΥ
ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΟΥ

Εξαιρετική επιτυχίαν εσημείωσεν η εμφάνισις της παρελάσεως του τμήματος του
καρναβαλιού το οποίον σκόρπισε άφθονο το γέλιο και έδωσε λίγες ώρες εύθυμης νότας εις
τα κατά άλλα συνεφιασμένο Ρέθυμνο.
Τόσον τ’ άρματα όσον και η ελεύθερη μασκαράτα είχον εξαιρετικήν επιτυχίαν και
σαν σύνολο και μεμονωμένα. Αλλά και σαν θέματα επικαιρότητος.
Οι «ΜΙΩΪΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ» κατάφεραν εν πάση περιπτώσει να αποκτήσουν το πρώτο
πλοίο τους το οποίον, εάν εξαιρέσωμεν την αδυναμία του να διαπλέη πελάγη, ήτο κατά τα
άλλα καταπλητικόν.
Η σύλληψις της Γρίππης έφερεν ανακούφισιν εις τους χειμαζομένους Ρεθυμνίους
και ο βασανισμός της από τον σαδιστήν νοσοκόμον έκαμεν αυτούς να αισθανθούν
χαιρεκάκιαν δι’ όσα δεινά υπέστησαν εξ αιτίας της.
Άραγε η επιδότησις -δίκην μόσχων- της αποκτήσεως μεγάλου αριθμού τέκνων
αποτελούσεν το θέμα του άρματος της ευγονίας ή η σημειωθείσα εμπορεία βρεφών;
Οπωσδήποτε όμως και αν έχη το θέμα υπήρξεν λίαν ενδιαφέρον και εξαιρετικά επίκαιρον η
δε απόδοσις αρίστη.
Πολύ επιτυχή ήσαν και τα υπόλοιπα άρματα περισσότερον δε απ’ όλα ήτο εκείνο με
το καπελωμένο μοσχάρι και τα καπελωμένα γουρουνάκια και τούτο ένεκα του συνεχούς
καπελώματος το οποίο υφίστανται οι ταλαίπωροι καταναλωταί.
Η παρουσία πολλών ξένων και η μεγάλη ευθυμία ήτις επεκράτησεν, πιστεύομεν ότι
θα αποτελέσουν τους κήρυκες δια την καλύτερην διαφήμισιν του Ρεθεμνιώτικου
Καρναβαλιού εις την Κρήτην ολόκληρον αλλά και εις την Αθήνα.
Έτσι την προσεχή Κυριακή θα έχωμεν ασφαλώς πολλαπλασίους επισκέπτας οι
οποίοι θα κατακλύσουν την πόλιν μας δια να χαρούν μαζί μας την τελευταία Αποκρηά.
Θ.Χ.

10/03/73

Η ΑΥΡΙΑΝΗ ΥΠΟΔΟΧΗ
ΕΙΣ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΛΙΟΥ
Το πρόγραμμα της καρναβαλικής πομπής

Το άφθονο κέφι που σκόρπισε στις καρδιές των Ρεθεμνιωτών η παρέλασις
τμημάτων του Καρναβάλου κατά τις δύο παρελθούσες Κυριακές μας κάνει να πιστεύωμεν
εις την σίγουρα ΜΕΓΑΛΗ επιτυχία που θα σημειώση και αύριο εις την τελευταία του
παρέλαση.
Χιλιάδες επισκεπτών αναμένονται εις την πόλιν μας, δια να διασκεδάσουν μαζί μας
εις το αποκριάτικο πανηγύρι και να χαιρετήσουν τον Βασιλιά του γέλιου του κεφιού και της
χαράς.
Την αυριανή καρναβαλική πομπή θα αποτελέσουν 24 άρματα και εκατοντάδες
μεταμφιεσμένων.
Την όλην πομπή θα πλαισιώσουν με μουσική η Φιλαρμονική Δήμων Ρεθύμνης –
Χανίων – Ιεραπέτρας – το Ορφανοτροφείον Χανίων – πολλά κρητικά και μοντέρνα
συγκροτήματα.
Από τους εκατοντάδες μεταμφιεσμένους θα μοιρασθούν εις τα πλήθη άφθονα
δώρα (σοκολάτες, μπαλόνια κλπ.)
Η καρναβαλική πομπή θα διέλθη κατά σειράν από τους οδούς: Δημητρακάκη –
Χατζημιχάλη Γιάνναρη – Κριάρη – Ηγουμένου Γαβριήλ – Πλατεία 4 Μαρτύρων όπου θα γίνη
η προσφώνησις και αντιφώνησις του Καρναβάλου – Κουντουριώτου – Πλατεία Αγνώστου
Στρατιώτου μέσω Χορτάτζη – Αρκαδίου – Ι. Πετυχάκη – παραλία Ελ. Βενιζέλου.
Θα χορευθούν λαϊκοί χοροί και θα γίνη καύσις πυροτεχνημάτων.
Η εκκίνησις του Καρναβάλου θα γίνη ώρα 3 μ.μ.

14/03/73

ΑΝΑΙΜΑΚΤΟΝ ΤΟ ΤΡΙΗΜΕΡΟΝ ΤΩΝ
ΑΠΟΚΡΕΩ ΕΙΣ ΚΡΗΤΗΝ

Κατά το εορταστικόν τριήμερον των Απόκρεω παρετηρήθη ασυνήθης κίνησις
τροχοφόρων, καθ’ άπαν το οδικόν δίκτυον της νήσου και ιδία επί του Κεντρικού άξονος
Χανίων – Ρεθύμνης – Ηρακλείου – Λασηθίου.
Εν τούτοις όμως ουδέν θανατηφόρον τροχαίον ατύχημα έλαβεν χώραν ή έτερον
σοβαρόν τοιούτον και επεκράτησεν εις απάσας τας οδούς, υποδειγματική τάξις και οδική
ευρυθμία, οφειλομένη ουχί μόνον εις τας αόκνους προσπαθείας των Υπηρεσιών Τροχαίας
Κινήσεως, αλλά και εις τους οδηγούς των πάσης φύσεως τροχοφόρων, οίτινες δια της
τηρήσεως των κανόνων του Κώδικος Οδικής Κυκλοφορίας, επέδειξαν συμπεριφοράν αξίας
δημοσίας εξάρσεως.
Το γεγονός τούτο επιμαρτυρεί την συνειδητοποίησιν υπό των οδηγών οχημάτων
των καθηκόντων και υποχρεώσεων των, εντεύθεν δε και τον βαθμόν του πολιτισμού όστις
εχαρακτήριζεν και χαρακτηρίζει τους φιλοπροόδους και νομοταγείς Κρήτας.

ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ

The post ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ 1973 appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

Η γοητεία σ’ αυτό το έθιμο αρχίζει απ’ τ’ όνομά του. Είναι η χίμαιρα που
στροβιλίζεται και αυτή με την ψευδαίσθηση πως η ευθυμία είναι κοντά σου, πέρασε δίπλα
σου, κάθησε πλάι σου, κι σ’ έκανε ευτυχισμένο…
Οι βιτρίνες, ο αιώνιος πειρασμός των γυναικών και ο εφιάλτης των ανδρών τι
υπέροχες που είναι… Πρωτότυπες και ζηλευτές. Τα περιοδικά με τις ιδέες για στολές και
μασκαράτες, οι ανταποκρίσεις των εφημερίδων απ’ όλη την Ελλάδα, χαλάνε κόσμο.
Από παντού φθάνουν μέσα στη νύχτα οι νεράιδες της Αποκρηάς και υπόσχονται
πως με το μαγικό τους ραβδάκι θα δώσουν ευθυμία και κέφι. Υπόσχονται να
αποκοιμήσουν την πίκρα μας μέσα σ’ ένα διάκοσμο γιορταστικό και πολύχρωμο και να μας
χαρίσουν τις συγκινήσεις μιας αξέχαστης βραδυάς.
Άνθρωπε μη βιάζεσαι σταμάτα, είναι το Καρναβάλι μια μικρολεπτομέρεια. Όμως
πρόσεξε το, αυτές οι μικρολεπτομέρειες δημιουργούν την ζωή σου.

Π. ΑΝΤΩΝΟΒΑΡΔΑΚΗ

ΒΗΜΑ 27/02/65

The post Μια ματιά στο Καρναβάλι appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

-Για να τα πούμε πιο απλά και πιο συγκεκριμένα,
Δεν ξέρω αλλού αν θα βρίσκωνται μυαλά πιο φουσκωμένα.
-Οι πλείστοι ασχολούνται περί «ανέμων και υδάτων»
Και είναι παροιμιώδης η τσιγκουνιά των.
Πολλοί δεν ήπιαν ποτέ το καφέ στο καφενείο
Εκτός αν τους κεράσουνε: Πίνουν τότε και δύο.
-Εδώ, στο μακάριον ουτό τόπο,
δίδει ο Θεός αλληλομαχιά των ανθρώπω.
-Η πόλις του ραχατιού και της ρουτίνας!
-Εδώ ξυπνάν οι άνθρωποι κάθε που μπαίνει ο μήνας.
-Η πόλις του δισταγμού και της αναποφασιστικότητος.
Η πόλις της αναβολής και της εκκεντρικότητος.
-Εδώ οι νέοι ονειρεύονται «Βασιλοπούλες»
κι εις το τέλος καταλήγουνε σε φτωχοπούλες.
Είτε μένουνε γεροντοπαλήκαρα-γεροντάκια
και καταντούν λίαν συμπαθή ανθρωπάκια.
Η νέες πάλι ονειρεύονται πρίγκηπες από άλλα εδάφη,
κάνουν ένα παφ-πουφ και κάθονται εις το ράφι.
Ευτυχώς δεν λείπουν και τα «αισθήματα»
κι έτσι γίνονται και μερικά συνοικέσια,
Γιατί αλλοιώς-βλαστήμα τα,
θάταν όλα αποκαρδιωτικά και απαίσια.
Στα λέω έτσι γενικά, αλλά δεν αμφιβάλλω
πως πρέπει δίχως άλλο
για τον καθένα χωριστά, φίλε μου, να τα ψάλλω.
-Εδώ μερικοί επιμένουν να κάνουν ακόμη τσάρκες
και πάνε στο λιμάνι, να δούνε αν κουνιούνται η βάρκες.
-Για τις γυναίκες λέγεται, πως βρήκαν κάποια λύσι
που θα μπορέση το «ισχυρόν» το φύλον να ξυπνήση
που, καταπώς γροικάται,
όρθιο, λέει κοιμάται.
-Εσχάτως πολλά λέγονται στην πόλι μας καινούρια.
Θρυλούνται, με την άνοιξι, πρόωρα γεννητούρια.
Δεν λείπουνε και τα «φαιδρά» των αρραβωνιασμένων.
Και τα μαλλιοτραβήγματα καμπόσων παντρεμένων!
Ήθελα κι άλλα να σου πω κι άλλα πολύ χειρότερα
Μα, πίστεψέ με, δεν μπορώ να πω και περισσότερα.
Νομίζω πως το στόμα μου θα πρέπη να κλειδώσω,
Καρνάβαλέ μου, ωστόσο.

Γιατί εδώ στο Ρέθεμνος είναι πολύ επικίνδυνο
να πης πιο πέρα κατιτί. Για τούτο «μεταξύ μας»
Τα λέμε πάντα «μυστικά». Κι ανοίγει, έτσι η ψυχή μας.
Και λείπαμε απ’ τον κίνδυνο.
-Έτσι περνάει ο καιρός και ξαφνικά θωρούμε,
Χωρίς να το σκεφτούμε
-Για δόσε λίγη βάσι-
Πως έχομε γεράσει

ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1960

The post ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΚΑΡΝΑΒΑΛΟ appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

Ρεθύμνης, που έχασε την ησυχία, το ωράριο της υπηρεσίας του, βοηθώντας με το
χαμόγελο για να εξελιχθούν ολα ομαλά, αλλά τέλεια.
Πόσο αλήθεια απλα, εύκολα και ωραία γίνονται ολα όταν υπάρχει πνεύμα
συνεργασίας, κατανόησης και αλληλοβοήθειας!
ΧΑΝΙΩΤΕΣ- ΧΑΝΙΩΤΕΣ
Κατα κοινή διαπίστωση το Ρέθυμνο την περασμένη Κυριακή κατεκλύσθηκε απο μια
ανθρωποπλημμύρα που σπάνια έχει ξαναδεί απο ολα τα διαμερίσματα της Κρήτης
αλλα και πολλοί Τουρίστες ήρθαν για να δουν το Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι.
Συντριπτική ..ομως ήταν και πάλι φέτος η παρουσία των φίλων μας Χανιωτών, οι
οποίοι ήρθαν κατα χιλιάδες για να γιορτάσουν μαζί μας το Καρναβάλι. Κατά τους
μετριότερους υπολογισμούς 1000 μόνο επιβατικά αυτοκίνητα ε΄χιαν έρθει απο τα
Χανιά και τα οποία σχημάτησαν μια επιβλητική και πρωτοφανή φάλαγγα στην νεα
εθνική οδο.. κάτι ανάλογο έγινε και την καθαρά Δευτέρα.
Αυτη η ολόψυχη υποστήριξη των Χανιωτών σ’ολα τα θέματα αλλα και στις
εκδηλώσεις του Ρεθύμνου συγκινεί τα μέγιστα τους Ρεθεμνιώτες και κατα κοινή
αναγνώριση δημιουργεί υποχρεώσεις σ’ αυτους. Μερικοί μάλιστα συμπολίτες
φθάνουν να λένε οτι το Καρναβάλι πρέπει να ονομαστεί “Χανιώτο-Ρεθεμνιώτικο” και
να καταστεί πιο επίσημη η συμμετοχή των γειτόνων μας με την κατασκευή αρμάτων
κλπ ωστε η Δυτική Κρήτη – ας μην ενοχληθούν οι “Συγκρητικοί”-ως να εχει τις
Απόκριες ενα κοινό εορτασμό, που θα συμβολίζει και θα επισφραγίζει τη φιλία και
την αγάπη που συνδέει πάντοτε αλλα προ πάντων σήμερα τους κατοίκους της .
Πάντως οι Ρεθεμνιώτες οφείλουν και πάλι ενα μεγάλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ στου καλούς
τους γείτονες Χανιώτες για τη θερμή, αυθόρμητη και καθολική συμμετοχή των στο
Ρεθεμνιώτικο καρναβάλι.
Απο τα μικρά αλλωστε κρίνονται και τα μεγάλα..

ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΑ
Το “Ηρακλειώτικο Καρναβάλι, αντιγραφή του δικού μας, ήταν όπως ολες οι
αντιγραφές πολύ κατώτερο του πρωτοτύπου, κι απο άποψης οργανώσεως κι απο
άποψης συμμετοχής κόσμου (αφού και πολλοί Ηρακλειώτες ήρθαν στο Ρέθυμνο).
Αυτο ομως δεν εμπόδισε την τηλεόραση του Ε.Ι.Ρ.Τ να το παρουσιάσει σπουδαίο και
λαμπρό, εις βάρος του Ρεθεμνιώτικου απο το οποίο δεν βρήκε να παρουσιάσει παρα
ελάχιστες σκηνές.
Θα ευχόμαστε η μεροληπτική αυτή τηλεοπτική μεταχείρηση να ήταν τεχνικό
σφάλαμα και να μη φταίνε γιαυτό οι αρμόδιοι του Ε.Ι.Ρ.Τ οι οποίοι φαίνεται νομίζουν
πως τα “πρωτευσιάνικα καρναβάλια ειναι καλλύτερα απο τα “επαρχιακά”.

Γιατι διαφορετικά το κύρος και η αξιοπιστία των υπο της τηλεοράσεως του Ε.Ι.Ρ.Τ
προβαλλομένων κλονίζονται στα μάτια των δεκάδων χιλιάδων θεατών που είδαν και
θαύμασαν το Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι και συνεκριναν μετά πως το παρουσίασε η
τηλεόραση. Αφού αναπόφευκτα θα συμπεραναν αυτοί οι άνθρωποι οτι με την ίδια
“ανιτκειμενικότητα θα παρουσιάζονται και τα άλλα “Γεγονότα” απο το Ε.Ι. Ρ.Τ
ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ
Είναι άξιοι συγχαρητηρίων οι Οργανωτές του Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιου οτι και
παλι φετος κράτησαν τα άρματα και τις μασκαράτες στα πλαίσια της ευπρέπειας,
σατίρισαν την επικαιρότητα με λεπτό και πολιτισμένο χιουμορ, χωρίς να αναμίξουν
σ’αυτά ιερά θέματα, σύμβολα, ήθη και έθιμα του λαογραφικού πολιτισμού μας.
Αντίθετα, αλγεινή εντύπωση προκάλεσε το κατέβασμα της ιερής υπόθεσης του
Πανεπιστημίου Κρήτης στο Πεζοδρόμιο και η ανάμιξη του στα καρναβαλικά θέματα
καθώς κι ο ανάρμοστος τρόπος τρόπος με τον οποίο σατιρίθηκαν οι Ρεθεμνιώτες και
Χανιώτες απο τους οργανωτές του Ηρακλειώτικου Καρναβάλου.
Και μ’αυτό ομως τον τρόπο οι καλοί μας γείτονες εδειξαν πως αντιλαμβάνονται τον
Συγκρητισμό και πως βλέπου κι εκτιμουν το ιερό θέμα του Πανεπηστημίου το οποίο
ζητούν “για το καλλιεργημένο περιβάλλον του Ηρακλείου”.

ΣΑΜΠΟΤΑΖ
Εντυπωσιακό, όπως γράψαμε ήταν το άρμα της Ε.Γ.Σ. Ρεθύμνης που μαζί με τα
άλλα δώρα μοίρασε χιλιάδες μικρά ζωντανά κοτόπουλα στους θεατές.
Ευχόμαστε ομως αυτό να μην το μάθουν οι ζωόφιλοι και ο κ. Παττακός. Οι πρώτοι
μεν γιατι θα αρχήσουν τις διαμαρτυρίες “δια επιδειχθείσα σκληρότητα προς τα ζώα”.
Ο δε κ. Παττακός γιατι θα καλέσει τον Διευθυντή της ενώσεως και Πρόεδρο της
Οργανωτικής Επιτροπής του Καρναβάλου κ. Παπαγιαννάκη σε απολογία με την
κατηγορία οτι σαμποτάρει την Κυβερνητική προσπάθεια για την άυξηση της
κρεατοπαραγωγής, αφού “πέταξε” τόσα κοτόπουλα στους δρόμους ας ελπίσουμε
ομως οτι αν γίνει αυτό θα σκεφτεί ο κ. Παπαγιαννάκης να δικαιολογηθεί στον κ.
Αντιπρόεδρο, ισχυριζόμενος ότι μοίρασε τα κοτόπουλα για να παρακινήσει τους
τυχερούς αποδέκτες των να δημιουργήσουν με αυτά σαν “μαγιά” στα σπίτια τους
“κοτέτσια”.
Του χρόνου, πάντως καλό ειναι να μοιράζει η Ενωση .. κουνέλια….

ΟΙ ΜΟΥΣΙΚΕΣ
Οι τέσσερις Μουσικές που πλαισίωναν φέτος την καρναβαλική πομπή έδωσαν
ιδιαίτερη ζωή και κίνηση στην ολη παρέλαση
Η Μουσική των Χανίων μας ήταν απο πέρυσι γνωστή και όπως πάντοτε
εντυπωσιακή η παρουσία της . του Δήμου Ιεράπετρας ήταν εκπληκτική και σε
εμφάνιση και σε ρυθμό. Ενώ του Ορφανοτροφείου Αρρένων Χανίων έκαναν
συγκινητική εμφάνιση παρόλο που υστερούσε λόγω ελλείψεως στολής.
Του Δήμου Ρεθύμνης, μικρή πάντοτε αλλα μεγάλη στη φωνή επέτυχε να μην
υστερήσει έναντι των φιλοξενουμένων. Ομως δε πάντοτε το κλαρίνο του Νίκου
Περπυράκη -πού βρήκε την αντοχή ολες αυτές τις μέρες;- κάλυπτε μια ορχήστρα.
Η ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ
Δεν ήρθε βέβαια ακόμη η ώρα των ευχαριστιών, και της εξάρσεως της προσφοράς
όλων των εμφανών εργατών του θαύματος της οργανώσεως του Ρεθεμνιώτικου
Καρναβαλιού.
Μπορούμε όμως να κάνουμε μια εξαίρεση σήμερα σπεύδοντας να τονίσουμε την
πολύτιμη και πολυσχιδή βοήθεια που πρόσφερε ο Δήμος Ρεθύμνης στην οργάνωση
του φετεινού Καρναβαλιού. Πέρισυ υστέρησε. Φέτος όμως απο του Δημάρχου κ.
Αρχοντάκη ο οποίος έκανε ο,τι μπορούσε, ο,τι του ζητήθηκε και προς κάθε
κατεύθυνση μέχρι του τελευταίου υπαλλήλου, ολος ο Δήμος ήταν ολες τις μέρες σε
κατάσταση συναγερμού για να βοηθήσει στην επιτυχία του Καρναβαλιού.
Αναμφισβήτητα δε χωρίς την πρόθυμη και ολόψυχη συμπαράσταση και βοήθεια του
κ. Δημάρχου και του Δήμου το Καρναβάλι δε θα είχε αυτή τη λαμπρή επιτυχία.
“τα του Καίσαρος τω Καίσαρι” λοιπον να μας αγαπά κι ο Θεός!…

Εφημ. “Κρητική Επιθεώρηση”
Μάρτιος 1974

The post ΤΑ ΜΕΘΕΟΡΤΙΑ ΤΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙΟΥ 1974 appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΚΟΣΜΟΥ

ΥΠΕΔΕΧΘΗΣΑΝ ΤΟΝ ΠΡΟΠΟΜΠΟΝ

ΤΟΥ ΡΕΘΕΜΝΙΣΤΙΚΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΟΥ

Παρά το ακατάλληλον του καιρού – βροχή και αρκετά τσουχτερό κρύο – χιλιάδες Ρεθεμνιώτες γέροι νέοι και πάρα πολλά παιδιά, αλλά και αρκετοί ξένοι υπεδέχθησαν με ενθουσιασμόν τον Προπομπόν του Ρεθεμνιώτικου Καρναβάλου ο οποίος παρήλασεν από τας κεντρικάς οδούς της πόλεως πλαισιωμένος από «Κεφαλές» και υπό τους ήχους της Δημοτικής Μουσικής μας.

Με την εμφάνισιν του ελαχίστου αυτού δείγματος -ενός άρματος- του μεγαλοπρεπούς, όπως προαναγγέλεται, Ρεθυμνιακού Καρναβάλου ο  κόσμος διεσκέδασε αρκετά  και ιδίως ο παιδόκοσμος ησθάνθη την χαράν της Αποκρηάς, ώστε κρίνοντες από την συμμετοχήν της παρελθούσης Κυριακής να μπορούμε από τώρα να θεωρούμε βεβαία την επιτυχίαν του Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιού που με τας διαφόρους εκδηλώσεις του θα σκορπίση το κέφι επί τριήμερον εις την πόλιν μας.

Αποκορύφωμα δε θα έχη την μεγάλην παρέλασιν του Καρναβάλου που θα γίνη το  απόγευμα της προσεχούς Κυριακής εις τας οδούς της πόλεως.

23 Φεβρουαρίου 1972

ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΝ ΕΣΗΜΕΙΩΣΕ

ΤΟ ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΟ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ‘72

Χιλιάδες κόσμου απήλαυσαν ένα εξαιρετικό θέαμα.

Το Ρέθυμνο έζησε δυο «ζωντανές» ημέρες

Το ρεθεμνιώτικο φιλότιμο εθαυματούργησε και πάλι. Και το θαύμα του, αυτή τη φορά, απετέλεσε το Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι ’72. Όσοι το είδαν -και το είδαν χιλιάδες κόσμου- το εθαύμασαν και όλοι απόρησαν πως σ’ ένα τόσο σύντομο διάστημα, με τόσο φτωχά και περιωρισμένα μέσα ετοιμάσθηκε και παρουσιάσθηκε ένα τόσο πλούσιο και μεγαλοπρεπές θέαμα που δεν είχε να ζηλέψη σε τίποτε από τα καλλίτερα ελληνικά – τουλάχιστο – Καρναβάλια που έχουν γίνει. Η επιτυχία του υπήρξε πρωτοφανής και εκπληκτική, μπορούμε δε να πούμε ότι υπερέβη τις προσδοκίες ακόμη και της ίδιας της Οργανωτικής Επιτροπής, η οποία κι  αν όλα τα ήλπιζε, δεν μπορούσε να προβλέψη την καταπληκτική συμμετοχή των ξένων και ιδίως των φίλων μας Χανιωτών οι οποίοι ομαδικά και με επικεφαλής τον Δήμαρχό των ήλθαν να δουν και να χειροκροτήσουν τον Καρνάβαλο της Ρεθύμνης.

Όλα ήσαν ωραία, όλα επήγαν καλά και μπορούμε να πούμε ότι  ο Ρεθεμνιώτικος Καρνάβαλος όχι μόνο αναβίωσε αλλά και καθιερώθηκε πια σαν εορταστική και τουριστική εκδήλωση το τόπου μας με μεγάλες δυνατότητες περαιτέρω αναπτύξεώς του.

Το Ρέθυμνο για μια ακόμη φορά έδειξε ότι «όταν θέλη μπορεί» σ’ όλους τους τομείς και σ’ όλες τις εκφάνσεις της ζωής του και το εφετεινό Καρναβάλι του που έγινε με δυνάμεις και μέσα μόνο Ρεθεμνιώτικα απέδειξε τις απεριόριστες δυνατότητες σε έμψυχο υλικό που διαθέτει ο μικρός μας τόπος, όταν υπάρξη η κατάλληλη παρακίνηση, το κατάλληλο κέντρισμα του φιλότιμου που συνενώνει και δραστηριοποιεί τις ρεθεμνιώτικες κοινές προσπάθειες.

Ο προχθεσινός Καρνάβαλος υπήρξε ένα μικρό δείγμα των θαυμάτων που μπορεί να επιτελέση αυτή η κοινή προσπάθεια για το καλό του τόπου μας, η μεγάλη δε επιτυχία του δεν πρέπει μόνο να αποτελέση την επιβράβευσή της, αλλά και την παρακίνηση όλων των Ρεθυμνίων όπως πλαισιώνουν, βοηθούν και συμπαρίστανται σ’ αυτές τις ρεθυμνιακές προσπάθειες.

Από τα εύθυμα θα πάμε στα σοβαρά. Κι από τα μικρά στα μεγάλα. Πάντοτε βασιζόμενοι στις ρεθεμνιώτικες και μόνο δυνάμεις που και όρη μπορούν να κινήσουν όταν υπάρχη η έμπνευσις, ο ενθουσιασμός, η παρακίνησις, η πίστις δια τον τόπον μας.

ΘΑ ΗΤΟ μάταιο να επιχειρήσουμε μια περιγραφή το Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιού. Ενός θεάματος φαντασμαγορικού που κι από την φύση του είναι προωρισμένο για την απόλαυση των ματιών και είναι αδύνατο να μεταφερθή η ομορφιά του με ξηρές και φτωχές λέξεις.

Γι αυτό και περιοριζόμεθα σε μια απλή περιγραφή της πομπής του Καρναβάλου απαριθμώντας τα άρματα που την αποτελούσαν.

της όλης πομπής επροπορεύετο η Μουσική του Δήμου Χανίων ευγενώς διατεθείσης υπό του Δημάρχου Χανίων κ. Πιμπλή και ακολουθούσαν ομάδα από Μαζορέτες, Κεφαλές και το άρμα του Βασιληά Καρναβάλου επάνω στον «θρόνο» του με την «αυλή» και τον γελωτοποιό του. Μετά ήρχετο το άρμα της Βασιλίσσης ανθοστόλιστο, του οποίου επροπορεύοντο μια ομάδα όμορφων κοριτσιών με ομοιόμορφες στολές και ακολουθούσαν κατόπιν ο «Επαγγελματίας» ένα σατυρικό άρμα το οποίο παρίστανε έναν επαγγελματία τυλιγμένο από ένα χταπόδι που κάθε πλοκάμι του αντιπροσώπευε κι ένα οικονομικό «δεινό» από εκείνα που «πνίγουν» τον κάθε Έλληνα πολίτη.

Ακολουθούσε η «Γόνδολα» με όλη την μορφιά και γραφικότητα της Βενετίας, τους Γονδολιέρηδες και τις κυρίες που λικνίζονται μέσα σ’ αυτά τα ιδιότυπα πλεούμενα στα Βενετσιάνικα κανάλια.

Μετά σειρά είχαν «οι σύγχρονες γυναίκες» ένα άλλο σατυρικό άρμα που σατύριζε το πάθος της «σύγχρονης» γυναίκας για το χαρτοπαίγνιο και που παρίστανε τέσσερις κυρίες σε ώρες χαρτοπαικτικής ευφροσύνης ενώ δίπλα η «νταντά» κουνούσε το «μωρό» στην κούνια του.

Ύστερα ήρχετο το «Καλάθι». Ένα υπερμεγέθες καλάθι γεμάτο παιδιά ντυμένα «ζωάκια» που μοίραζαν αφειδώς σοκολάτες στο πλήθος.

Ακολουθούσε άλλο σατυρικό άρμα: «Η λύσις του  κυκλοφοριακού» που έδειχνε ένα αυτοκίνητο σηκωμένο πάνω σε τρίποδα (λύσις του παρκαρίσματος) κι’ ένα τροχονόμο πάνω στο βάθρο του μ’ ένα τεράστιο στυλό -για τις… κλήσεις- να σφυρίζη συνεχώς, ενώ γύρω – γύρω του ήσαν διάφορες απαγορευτικές πινακίδες της τροχαίας.

Εν συνεχεία παρήλασε το «Κινέζικο αμαξάκι» με Κινέζους και Κινεζούλες και ήρχετο μετά το  «άρμα του Μεθυσμένου» με το βαρέλι και  τους πιστούς της κάνουλας σε στιγμές κρασοκατανύξεως ενώ επάνω στο πατάρι το επίγραμμα υπενθύμιζε ότι «Οίνος ευφραίνει  κοιλίας…».

Ακολουθούσε η «Άμαξα» με όλη την αρχοντιά και την μεγαλοπρέπεια της παληάς εκείνης καλής εποχής και μετά το «Άρμα των Χίππιδων» με φιγούρες των «παιδιών των λουλουδιών» πλαισιωμένο με ντόπιους ομοϊδεάτες των.

Πριν από τους «Χίππιδες» ευρίσκετο η Μουσική του Δήμου μας η οποία παρ’ όλη την μικρή δύναμή της και  το γεγονός ότι μόλις είχε ανασυγκροτηθή έβγαλε ασπροπρόσωπο το Ρέθυμνο αλλά  και τον ακούραστο δάσκαλό της Νίκο Περπυράκη που με το κλαρίνο του αντικαθιστούσε άλλη μια Μουσική.

Ύστερα ήρχετο το άρμα των παιδιών που έβγαιναν από το στόμα μιας τεράστιας κεφαλής και τελευταίο το άρμα των Περιβολιών που στην αυλή ενός χωριάτικου σπιτιού είχαν στήσει κανονικό κρητικό γλέντι με αληθινούς μεζέδες και κρασί.

Κι όλη αυτή την μακρά πομπή των αρμάτων επλαισίωναν εκατοντάδες μετημφιεσμένοι και συνέθεταν ένα μεγάλο πολύχρωμο πλήθος που με την εύθυμη αταξία του Καρναβαλιού ξεπερνούσε σε μήκος το χιλιόμετρο. Από αυτούς ιδιαίτερα άρεσαν οι «ανάποδοι», ο «Καραγκιόζης», ο «φωτογράφος» που κάθε τόσο έστηνε την παληά μηχανή του από  την οποία αντί για «πουλάκι» έβγαινε μία χερούκλα σε απρεπή χειρονομία…, οι χίππιδες με τον γάιδαρο που απεδείχθη φαινόμενο υπομονής αλλά και αντοχής κι ένα πλήθος άλλοι μετημφιεσμένοι πάνω σε άρματα ή πεζή που σκόρπισαν για τρεις περίπου ώρες την ευθυμία και την χαρά στις χιλιάδες του λαού.

Επαναλαμβάνουμε ότι τα παραπάνω τα αναφέρουμε εντελώς ενδεικτικά, χωρίς να επιχειρούμε περιγραφή της μεγαλόπρεπης αυτής καρναβαλικής παρελάσεως.

Στην πλατεία 4 Μαρτύρων την οποία είχαν κατακλύσει ασφυκτικά χιλιάδες κόσμου, περίμεναν να υποδεχθούν τον Βασιλέα Καρνάβαλο, ο Δήμαρχος κ. Αρχοντάκης και ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Χαμαράκης. Θεατές δε ήσαν ο Α.Σ.Δ. Κρήτης Υποστράτηγος και η κ. Μπερτσιάδη, ο Νομάρχης κ. Νικούλης, η δις Έλσα Δελήμπαση, μέλος της Συμβουλευτικής, ο Στρατιωτικός Διοικητής κ. Χριστόπουλος, ο Ανώτερος Διοικητής Χωρ/κης Κρήτης κ. Σταυρόπουλος και άλλοι επίσημοι.

Τον Βασιληά Καρνάβαλο προσφώνησε εκ μέρους της πόλεως ο Δήμαρχός της ως εξής:

-Καλώς μας ήρθες, Άρχοντα του γέλοιου και της χαράς,

  καλώς μας ήρθες, σε φτωχούς φτωχός και συ και φουκαράς.

-Έλα να δης μια πόλι, που όλους τους αγαπά,

  αν έχουν, και πιο πολύ αν δεν έχουν περίσσια τα λεφτά.

-Έλα να δης ανθρώπους, που ξέρουν να γλεντούν,

  ξέρουν να κλαίν γελώντας και διαφωνώντας να συμφωνούν.

-Έλα να δης μίνι φορέματα και μάξι μαλλιά,

  και αν μπορής, ξεχώρισε το κοπέλλι από την κοπελλιά.

-Έλα να δης τουρίστες, και πιο πολλούς όταν καλοκαιρίση,

  είναι οι βάρβαροι, μα αποτελούν κι αυτοί μια κάποια λύσι.

-Έλα στο Ρέθυμνο, όπου ήρθαν κι άλλοι,

  σ’ ένα χαρούμενο και ξένιαστο καρναβάλι.

-Στο σκήπτρο σου, Άρχοντα της Αποκριάς κι Αρχόντισσά μου,

  τη χαρά της πόλης καταθέτω και τη δικιά μου

Και σας παρακαλώ,

απ’ όπου κι αν περάσετε

όλους να τους διασκεδάσετε

με κέφι και χορό τρελλό.

Αντιφωνών ο Βασιλιάς του Γέλοιου είπε το εξής:

Στην Περιηγητική μας

 σε κείνους που κοπίασαν

σε κείνους που προσφέρανε

 και με τιμές με φέρανε

 Χίλια ευχαριστώ μου φαίνεται πως είναι κι αυτό πολύ σωστό.

Άλλως δεν είναι κόπος

 ευχαριστ’ απροσώπως…

Είναι σαράντα χρόνια όπου ξανάρθα πάλι

 κι ως φαίνεται από τότε δεν άλλαξα κεφάλι…

Καλά εγώ δεν άλλαξα, εσείς μήπως αλλάξετε;;;

 πούνα το χειροκρότημα που πετε πως φυλάξετε;;;;

 Αυτό το χειροκρότημα όλοι μας τ’ αγαπούμε

 και δεν το σταματούμε.

Μου είπετε για μίνι, γι αμάξι, για μαλλιά

δεν είν’ αυτή δουλειά.

Άστα να τα θωρούνε αυτοί που τα φορούνε…

Εδώ ναι η χώρα που ανθεί φαιδρά πορτοκαλέα

 και  δεν περιορίζεται καθόλου η ΝΕΟΛΑΙΑ…

Διερμηνεύω σταθερά του κόσμου τη λατρεία

 θέλει Πανεπιστήμιο εδώ στην Πολιτεία…

 Πιστεύω ότι θάκανα εγώ τέθοια θυσία

Αν είχα εξουσία…

Κοινοποιώ διαταγή του εβδομήντα δύο

 να ξεκινήσωμε ευθύς να πάμε στο Ωδείο

και όσοι ξαναπήγαμε να ξαναπάμε πάλι

 Μα όχι για το θώρακα μόνο για το κεφάλι.

Να ξαναπάμε πάλι – να ξαναπάμε πάλι.

…………………………………………………………………………………………………….

Να μην ανησυχήτε. Δεν θα ξαναγδυθήτε…

 Δεν θα ξαναγδυθήτε να μην ανησυχήτε.

Εν συνεχεία κατήλθαν και εχαιρέτησαν και συνεχάρησαν τον Βασιλέα Καρνάβαλο που υπεδύετο ο γνωστός συμπολίτης εξαίρετος ερασιτέχνης ηθοποιός κ. Λευτέρης Κορωνάκης, οι κ.κ. Αρχοντάκης και Χαμαράκης και επηκολούθησε σύντομο υπαίθριο γλέντι των μετημφιεσμένων υπό τους ήχους των Μουσικών Χανίων και  Ρεθύμνης.

Μετά ταύτα η παρέλασις συνεχίσθη σύμφωνα με πρόγραμμα, με τις επευφημίες, τα χειροκροτήματα, την χαρά και το γέλοιο της ανθρωποπλημμύρας – που σπάνια έχει δει το Ρέθυμνο – και με μικρές στάσεις στις πλατείες της πόλεως.

Έτσι μέσα στη γενική ευθυμία, μέσα σε μια εξαιρετικά εορταστική ατμόσφαιρα, μέσα σε μια πολυάνθρωπη και πολύβουη πολιτεία, έληξε ο εφετεινός «θρίαμβος» του Ρεθεμνιώτικου Καρναβάλου, αφίνοντας πίσω του τόννους χαρτοπόλεμου και σερπαντίνας και την ικανοποίηση σ’ όλους που εργάσθηκαν γι’ αυτόν ότι πραγματικά επέτυχαν να δώσουν μια ξεχωριστή μέρα ζωής στο Ρέθυμνο.

Το Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι είχε επιτύχει.

Η ΚΑΘΑΡΗ ΔΕΥΤΕΡΑ

Υπερέβαλε κάθε πρόβλεψη η προσέλευση του κόσμου στο Αρκάδι, όπου η Οργανωτική Επιτροπή του Καρναβάλου είχε προγραμματίσει ένα μεγάλο υπαίθριο γλέντι. Δεν είναι υπερβολή αν πούμε ότι πάνω από 500 αυτοκίνητα Ι.Χ. επιβατικά, πούλμαν κλπ. έφθασαν στο Αρκάδι. Ο δρόμος του όλη την ημέρα δεν είχε να ζηλέψη σε τίποτε τον δρόμο της Πάρνηθας σε μέρες αθηναϊκής εξορμήσεως. Δυστυχώς όμως ο καιρός δεν εβοήθησε. Το υψόμετρο  του Αρκαδίου δεν επέτρεπε… υπαίθριες συγκεντρώσεις, ενώ το Τουριστικό Περίπτερο του ήτο ανήμπορο να εξυπηρετήση έστω και μέρος του πλήθους.

Υπήρξαν βέβαια και γενναίοι που κράτησαν το έθιμο και άνοιξαν την Σαρακοστή υπαιθρίως. Οι πιο πολλοί όμως κατηφόρισαν στα πεδινά κατακλύζοντας τα εξοχικά κέντρα αλλά και τα κέντρα της πόλεως. Πάντως ο διαγωνισμός για το ξεπέταγμα του χαρταετού που είχε προκηρύξει η Οργανωτική Επιτροπή έγινε με μεγάλη συμμετοχή.

Γενικά δε και την Καθαρή Δευτέρα η εξόρμησις των συμπολιτών και η άφιξις των ξένων ήτο κάτι  το πρωτοφανές για τα ρεθεμνιώτικα χρονικά.

Και του χρόνου, λοιπόν.

The post ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ 1972 appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

της Εύας Λαδιά

Πόσο όμορφα οι απλοί άνθρωποι ήξεραν να γλεντούν

Η παρουσία των Τούρκων και στο Ρέθυμνο άφησε ανοικτές πληγές. Δεν χρειάζεται να αναλύσουμε καταστάσεις. Αρκεί να μετρήσουμε επετείους ολοκαυτωμάτων και άλλων συμφορών.

Μπορούμε επομένως να καταλάβουμε γιατί το πρώτο μέλημα των Ρεθεμνιωτών, μετά την απελευθέρωση, ήταν η οργάνωση αποκριάτικων εκδηλώσεων για να διασκεδάσει ο κόσμος.

Ο Θεμιστοκλής Βαλαρής μας ενημερώνει στο περίφημο βιβλίο του «Μια πόλη Αναμνήσεις», πως μετά το 1898 οι Ρεθεμνιώτες, ελεύθεροι πια από τον τουρκικό ζυγό, ξεφάντωσαν την πρώτη Απόκρια χωρίς δεσμά.

Ροσόλια και τραταρίσματα γεφύρωναν ανθρώπινες σχέσεις και η οδός Τσάρου (Αρκαδίου σήμερα) γέμιζε φασόλια. Ήταν το κομφετί της εποχής.

Η εφημερίδα «Αναγέννηση» μας πληροφορεί στο επίκαιρο φύλλο του 1900 ότι υπήρχε επιτροπή διοργάνωσης καρναβαλιού. Είχε αρχίσει επομένως ο θεσμός να επισημοποιείται.

Αργότερα ξεκινά η διοργάνωση των περίφημων χορών από τον Σύλλογο Κυριών και το Λύκειο Ελληνίδων. Το «Ιδαίον Άντρον» αρχικά και η αίθουσα του Λυκείου αργότερα φιλοξενούν τα μεγάλα αυτά κοσμικά γεγονότα.

Οι προϋποθέσεις είναι αυστηρές για την ένδυση. Όποιος δεν είχε μεταμφιεσθεί έπρεπε να φέρει επίσημο ένδυμα φράκο ή μαύρο κοστούμι οι κύριοι, τουαλέτες οι κυρίες. Και μάλιστα οι τουαλέτες είχαν γίνει παραγγελία στο Παρίσι.

Μας ξαφνιάζει το μουσικό πρόγραμμα που έφερνε τους Ρεθεμνιώτες στο «τσακίρ» κέφι.

Όπως μας πληροφορεί η εφημερίδα «Αγών» (Φεβρουάριος 1919) στον χορό του Λυκείου Ελληνίδων ξεφάντωσαν οι πάντες και οι πάσες με Βέρντι και Θεόφραστο Σακελλαρίδη. Πώς συνέβαινε τώρα να ξεσηκώνεται ο κόσμος με «Τροβατόρε» και να βγαίνει στα μεγάλα κέφια δεν είναι παρά ένα δείγμα της αισθητικής της εποχής που μας δείχνει πόσο μεγάλο είναι το πολιτιστικό τους επίπεδο.

Ο βάρδος του Ρεθύμνου Γιώργης Καλομενόπουλος με τον μοναδικό στίχο του μας μεταφέρει στις παλιές Απόκριες και μας δίνει ένα δείγμα κεφιού σημειώνοντας ότι σε κάποιες καντρίλιες βγήκαν οι χορευτές από την πόρτα του Ωδείου, έκαναν το γύρο του τετραγώνου και γύρισαν στην αίθουσα, ενώ χάραζε η αυγούλα.

Πως βίωναν άραγε οι παλιοί Ρεθεμνιώτες ως παιδιά τις εκδηλώσεις αυτές.

Αναφέρει στις αναμνήσεις του ο αξέχαστος Ρεθεμνιώτης φαρμακοποιός Ανδρέας Κούνουπας.

Μνήμες Ανδρέα Κούνουπα

«Η μεγαλύτερη γιορτή της οδού Αρκαδίου ήταν το απόγευμα της τελευταίας Κυριακής της Αποκριάς που περνούσε ο Καρνάβαλος. Όλος ο δρόμος και τα καταστήματα ήταν στολισμένα με πολύχρωμες γιρλάντες. Τα μπαλκόνια και τα πεζοδρόμια ήταν γεμάτα κόσμο που περίμενε την παρέλαση και πετούσε μαζί με τις σερπαντίνες και τον χαρτοπόλεμο και λούπινα.

Στο Δημαρχείο ήταν εγκατεστημένη η επιτροπή υποδοχής του Καρνάβαλου και βράβευσης του καλύτερου μεμονωμένου μεταμφιεσμένου και του καλύτερου άρματος. Σε λίγο άρχιζαν να περνούν οι μασκαράδες ντυμένοι ό,τι φανταστείς, με υποκλίσεις και σκέρτσα για να πάρουν το βραβείο. Φακίρης, Άγγελος, Κινέζος, Σατανάς, Ισπανός, Χερουβείμ κ.λπ. κ.λπ. Μετά περνούσε το γαϊτανάκι, αμάξια με ανθοδέσμες ή καμήλα με τους καμηλιέρηδες, γόνδολα, πεταλούδες, άρματα σεράγια με χανούμισσες, τεράστιο μαντολίνο πλαισιωμένο με μαντολινάτα, ταυρομαχίες με τορέρο κ.λπ. κ.λπ.

Οι παρέες που περνούσαν τραγουδούσαν τα καθιερωμένα Αποκριάτικα τραγούδια με μαντολίνα, κιθάρες και ροκάνες και μετά συνέχιζαν μόνες τους την παρέλαση στα δρομάκια του Ρεθύμνου και στα φιλικά τους σπίτια μέχρι την άλλη μέρα το πρωί.

Επικεφαλής του Καρνάβαλου ήταν η Φιλαρμονική του Δήμου με εύθυμα εμβατήρια, καμαρωτή – καμαρωτή και βροχή τα χειροκροτήματα. Στο τέλος περνούσε ο Βασιλιάς Καρνάβαλος και προκαλούσε μεγάλο ενθουσιασμό και πανζουρλισμό. Ήταν καθισμένος πάνω σε ψηλό χρυσοποίκιλτο θρόνο με φανταχτερή φορεσιά, με στέμμα και σκήπτρο, μουστάκια και γένια άσπρα.

Γύρω του βουερή αλλοπρόσαλλη μασκαραδοακολουθία τραγουδούσε:

Εμπρός να φύγουμε μακριά

Με τον Καρνάβαλο παιδιά

Στη βάρκα τιμονιέρη

Να πάμε σ’ άλλα μέρη.

Εμπρός παιδιά, γλέντι, χαρά

Τα νιάτα φεύγουν, δεν ξαναγυρίζουν πια

Εμπρός παιδιά, γλέντι, χαρά

Πριν φτάσουνε τα γηρατειά.

Όταν ο Βασιλιάς έφτανε στο Δημαρχείο, ο πρόεδρος της επιτροπής τον προσφωνούσε και αυτός απαντούσε. Σε μια από αυτές τις υποδοχές ο πρόεδρος είπε με στίχους:

Καλωσόρισες Βασιλιά! Να μείνεις στο Ρέθυμνο,

Γιατί εδώ είμαστε όλοι βαρείς, μουρμούρηδες, σοβαροί και απρόσιτοι

Και έχομε ανάγκη από σένα

να μας φέρεις το γέλιο και τη χαρά νύκτα μέρα.

Να γίνει η ζωή μας ένα συνεχές γλέντι και τραγούδι!

Ο Βασιλιάς που ήταν γνωστός γαλατάς, ο Κανακάκης, γλεντζές και αθυρόστομος σηκώθηκε όρθιος στο άρμα του, κοίταξε τον κόσμο γύρω του και έγινε απόλυτη ησυχία για να μπορέσει να ευχαριστήσει για την υποδοχή. Αυτός όμως στράφηκε προς τον πρόεδρο και είπε δυνατά: «Σκατά!!!». Η απάντηση ήρθε ακαριαία από τον πρόεδρο: «ΝΑ ΤΑ ΦΑΣ ΓΑΛΑΤΑ!!!». Το πανδαιμόνιο και τα γέλια που ακολούθησαν είναι αδύνατον να περιγράφουν!».

Ένας «Βενιζέλος» στο …σαλόνι

Ήταν φυσικό να θυμάται ο Ανδρέας με λεπτομέρεια τις εκδηλώσεις καθώς ο πατέρας του Ιωάννης, ήταν μέλος του πρώτου εκείνου Κομιτάτου που οργάνωσε Καρναβάλι.

Ο ίδιος μάλιστα έγινε αφορμή για μια ακόμα παιδική μνήμη, του Μανόλη Κούνουπα αυτή τη φορά, του δεύτερου γιου του.

Ο σπουδαίος φιλάνθρωπος φαρμακοποιός Ιωάννης Κούνουπας είχε πάθος με την τελειότητα.

Και δεν έκανε συμβιβασμό ούτε και με τις αποκριάτικες αμφιέσεις του γιατί ήταν από τους πρωτεργάτες του κεφιού στο Ρέθυμνο.

Εκείνο το βράδυ του Μαρτίου του 1935, ενώ οι κυρίες του Συλλόγου Κυριών είχαν συμβούλιο με αφορμή τα γεγονότα του Κινήματος στο σπίτι της Λέλας Κούνουπα, στο άλλο δωμάτιο ο άνδρας της Γιάννης, με την επικουρία ενός υπαλλήλου Αρμενικής καταγωγής, του Αλέκου, μεταμφιέστηκε ούτε λίγο ούτε πολύ σε… Ελευθέριο Βενιζέλο!

Ένα ολόκληρο απόγευμα ασχολήθηκε ο υπάλληλος με υπομονή αλλά κατάφερε να μεταμορφώσει τον Ιωάννη Κούνουπα σε ένα εκπληκτικής ομοιότητας, Ελευθέριο Βενιζέλο.

Εδώ όμως θα δώσουμε συνέχεια με τη γραφίδα του Μανόλη Κούνουπα που τα γράφει τόσο παραστατικά.

«Εντελώς αναπάντεχα και από μια ατυχή σύμπτωση παρά λίγο να ανατραπούν τα σχέδια. Τότε ήμουν πολύ μικρός. Πήγαινα στις πρώτες τάξεις του σχολείου. Μόλις είχα σχολάσει και ανέβαινα πηδηχτά τη σκάλα του σπιτιού. Ανήσυχος ο πατέρας από το άκουσμα του ποδοβολητού ξεχνώντας τη μεταμφίεσή του βγήκε ανήσυχος να δει τι συμβαίνει…».

«Όταν ο μικρός Μανολάκης είδε ξαφνικά μπροστά του το Βενιζέλο που θυμόταν από την επίσκεψη στη Χαλέπα έφυγε έντρομος και τρύπωσε στο σαλόνι που συνεδρίαζαν οι κυρίες.

– Μαμά φώναξε ο φίλος μου ο Βενιζέλος είναι στο σπίτι.

Κι ενώ η Λέλα έμεινε άφωνη η κ. Ζακάκη σαν πιο ψύχραιμη βιάστηκε να την παρηγορήσει.

– Δεν πειράζει Λέλα μου Θα είναι από τον πυρετό.

Ο καημένος ο πατέρας Κούνουπας σκεπτόμενος ότι έχει δημιουργηθεί σύγχυση βιάστηκε να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Αλλά μόλις τον είδαν οι κυρίες έπαθαν …την πλάκα τους.

Κι όταν η κ. Ζεκάκη ξεκίνησε να λέει:

«Εξοχότατε κύριε πρόεδρε…» ο αξέχαστος φαρμακοποιός πατέρας του Ανδρέα και του Μανόλη Κούνουπα. σκέφτηκε να συνεχίσει την πλάκα. Και τις διαβεβαίωσε με το ανάλογο ύφος ότι από το Κίνημα δεν είχαν να φοβηθούν για τα χρήματα του ταμείου του Συλλόγου Κυριών που ήταν και το θέμα της συνεδρίασης. Δυστυχώς γι’ αυτόν και την επιτυχία της πλάκας του μια παρατηρητική κυρία του συμβουλίου τον αναγνώρισε και του φώναξε:

«Και του χρόνου Γιάννη μου και του χρόνου».

Μνήμες από το χωριό

Δεν ήταν όμως τα παιδιά της πόλης μονάχα που είχαν μνήμες από τα απόκριες.

Παιδί του χωριού τότε ο Μιχαήλ Μυρ. Παπαδάκης θυμάται: («ΒΗΜΑ» Κυριακή 15 Μαρτίου 1959)

«Τα Σαββατοκύριακα της Τυρινής ήταν πάνδημο πανηγύρι. Γέροι, γριές, φτωχοί και πλούσιοι, άνθρωποι αμίλητοι τον άλλον καιρό, κι άλλοι που δεν τους είδα να γελάσουνε ποτές, γίνονταν αγνώριστοι. Φώναζαν, τραγουδούσαν, ντυνόντουσαν μασκαράδες και η τελευταία Αποκριά, η καθαρή Δευτέρα και πολλές φορές και η καθαρή Τρίτη, περνούσαν με όλο χωριό στο πόδι του γλεντιού και της χαράς.

Και κείνου του χρόνου οι Απόκριες πέρασαν όπως κι άλλες. Μόνο εμείς στο σπίτι μας, είχαμε πένθος λίγος καιρός ήταν που είχε πεθάνει ο Πατέρας της Μητέρας μου, που ήταν από άλλο χωριό, κι έτσι δειπνήσαμε το βράδυ της Τυρινής, κάναμε και απόδειπνο, ύστερα το σταυρό μας, και κοιμηθήκαμε, ακούγοντας το μακρινό αντίλαλο της αποκριάτικης κραιπάλης που έκαναν οι χωριανοί μαζεμένοι στο κάτω Αλετριβιδιό, που ήταν ευρύχωρο και τους χωρούσε όλους, για το χορό και για τα αστεία παιχνίδια της βραδιάς.

Το πρωί που ξυπνήσαμε, δε γινότανε βέβαια ο θόρυβος της νύχτας, μα παλι δεν είχε πάψει ολότελα. Στη μεσοχωριά ακουγόταν λύρα που έπαιζε και μαντινάδες.

Έτσι όπως είμαστε απασχολημένοι, ο πατέρας μου με τη δουλειά, κι εγώ με το παιχνίδι που έκανα με μερικά αρνάκια,που είχαμε εκεί, είδαμε στην έξοδο του χωριού μας,στον κεντρικό δρόμο που είναι έξω από τη βυζαντινή εκκλησία του αγίου Νικολάου, μερικούς χωριανούς μας πεζούς που λυροπαίζανε και τραγουδούσαν, κι είχανε στη μέση τους καβαλάρη, σ’ ένα μαύρο γάιδαρο μισοψοφισμένο από την κακοπέραση Επίσης ένα χωριανό μας, που τραγουδούσε και φώναζε. Ο γάιδαρός του, παρά την κακοπέραση και την αδυναμία του, έτρεχε και χλιμιντρούσε και καμιά φορά κατάβαλε προσπάθεια ακόμη και να γκανίσει.

Αυτός ο χωριανός μου, ο καβαλάρης λεγότανε Καμνής.

Ήταν ο άνθρωπος στο χωριό, που ζούσε μόνο με τον εαυτό του. Καμιά παρέα ούτε και κουβέντα έκανε ποτέ στη ζωή του, όξω από τον χαιρετισμό του θεού.

Τούτος λοιπόν ο παράξενος χωριανός περνούσε από τη μεσοχωριά και πήγαινε κάπου να δουλέψει. Μα εκεί του έτυχεν ο πειρασμός. Οι χωριανοί που ξενυχτίσανε στο γλέντι, τον αιχμαλωτίσανε μαζί με τον γάιδαρό του, τους βάλανε μέσα σε ένα καφενείο και τους πότισαν άφθονο κρασί. Στου ζώου το στόμα έβαλαν με ένα χωνί και το θαύμα έγινε. Ο αμίλητος Καμνής, φώναζε τώρα χαρούμενα προσπαθώντας να τραγουδήσει, πάνω στο γάιδαρο καβαλάρης και το υποζύγιο του πήρε δύναμη και ζωή από το πιοτό, ξύπνησαν τα νεύρα του, θυμήθηκε παλιές καλές μέρες και από κει που ήτανε ψόφιος, τώρα χλιμιντρούσε κι έτρεχε και τα πόδια του μπέρδευε τόσο που θα ρίχνανε το αφεντικό τους, αν δεν τον κρατούσαν οι συνοδοιπόροι τους.

Σ ‘αυτό το σκηνικό η παρέα, έφτασε στο αμπέλι μας Πάνω στο γάιδαρο του Καμνή ήσαν φορτωμένοι εκτός από αυτόν μεζέδες και κρασί. Σκόλασαν τον πατέρα μου από τη δουλειά, που πολύ αστείο του φάνηκε το θέαμα του Καμνή και του γαιδάρου του, κι άρχισεν εκεί το φαγοπότι.

Σιγά-σιγά μαθεύτηκαν από στόμα σε στόμα τα γεγονότα του αμπελιού μας, κι έφταναν οι χωριανοί με φαγιά και πιοτά πατείς με πατώσε, ώσπου μαζεύτηκαν όλοι, και γλεντήσαμε μέσα σε μια όμορφη και γλυκιά λιακάδα, και σε απέραντη χαρά και αγαλλίαση».

Μνήμες Δημήτρη Αρχοντάκη

Γράφει και ο Δημήτρης Αρχοντάκης αείμνηστος δήμαρχος Ρεθύμνου για τις Απόκριες που περνούσε παιδί στο Μοναστηράκι:

«Από τις Απόκριες στο Μοναστηράκι έχω άμεσα βιώματα, ξέρω όμως και από τον παππού μου και άλλους σύγχρονούς του ότι εκτός από την παρέα των συνήθως μασκαρεμένων που περιερχόταν τραγουδώντας τα σπίτια του χωριού, παλιότερα έκαναν και είδος αθλητικών αγώνων και έπαιζαν ομαδικά παιχνίδια.

Συγκεκριμένα, στη διάρκεια της περιοδεύουσας παρέας συχνά γινόταν αγώνας οινοποσίας, που ξεκινούσε με μια προσωπική πρόκληση ενός κωμαστή προς ένα άλλο: «Θα σε κάμω να πεις «βίκο»!». Η πρόκληση γινόταν αποδεκτή και οι δυο συμπότες έκτοτε έπιναν την ίδια ποσότητα κρασιού μέχρι τελικής πτώσεως. Παρευρέθηκα σε μια τέτοια οινομαχία, που έληξε όταν ο ένας μονομάχος δήλωσε «βίκο!», σηκώθηκε τρεκλίζοντας και κατευθύνθηκε υποβασταζόμενος προς το σπίτι του, κάτω από τα εύθυμα σχόλια των υπόλοιπων κωμαστών.

Για πολύ καιρό έκτοτε διερωτόμουνα γιατί ο «βίκος», το γνωστό ψυχανθές, εξέφραζε την ήττα στην οινοποσία και γιατί όχι άλλα ζωοτροφικά όσπρια όπως το ρόβι ή το λαθούρι. Τελικά, φοιτητής πια, κατέληξα στην άποψη ότι δεν επρόκειτο για το φυτό «βίκος», αλλά για βενετσιάνικο γλωσσικό κατάλοιπο, κάτω από το οποίο υπολάνθανε το λατινικό παθητικό ρήμα Vincor (ηττώμαι, νικήθηκα). Και σήμερα βρίσκω πολύ πιθανή την άποψη αυτή.

Στα ομαδικά γλέντια, με τη βοήθεια και του εξαίρετου αμαριώτικου κρασιού, οι άνθρωποι εκφραζόταν απροκάλυπτα, «εκ βαθέων».

Είναι ελκυστική η ανάμνηση των εορταστικών αυτών εκδηλώσεων και η συσχέτισή τους με τα αρχαία Ανθεστήρια που τελούνταν την ίδια εποχή με τις σημερινές Απόκριες, τέλος Φεβρουαρίου με αρχές Μαρτίου, και περιλάμβαναν εορτασμούς, αγώνες οινοποσίας, όπως προκύπτει λόγου χάρη από την παρωδία τους στους «Αχαρνής» του Αριστοφάνη, άλλους αγώνες και απεριόριστη ευθυμία και ελευθεριότητα».

Μνήμες Δαφνομήλη

Από ένα δημοσίευμα του Νίκου Γ. Δαφνομήλη στον τοπικό τύπο(Εφημ. «Τύπος» 1/3/1936 έχουμε μια εικόνα από τις απόκριες στο Γαράζο όταν η νεολαία του χωριού τις έκανε αξέχαστες.

Διαβάζουμε στην τόσο χαριτωμένη αυτή ανταπόκριση: «Με πρωτοφανή ενθουσιασμόν πέρασεν εφέτος εις το χωριό μας η Αποκριάτικη περίοδος. Κάθε βράδυ τα παρεάκια δεν έλειπαν, χτυπητή αντίθεση στη χωριάτικη ησυχία μας. Ο κόσμος όλος γενικώς διασκέδαζε.

Την τελευταία Κυριακή ξέσπασαν όλοι σε διήμερο γλέντι. Την πρωτοβουλία είχε το Συμβούλιο του «Ομίλου Νέων Γαράζου» με τον ακούραστο Πρόεδρο του κ. Νίκο Γιαννούδη και τα μέλη Σταμάτη  Μαρκάκη, Ανδρέα Κλάδο και Αντώνη Πλουμή.

Διοργάνωσαν χορό στη αίθουσα του σχολείου μας.

Πριν βραδιάσει καλά – καλά, όλοι συνέρρεον εκεί γεμάτοι όρεξη και  στας 9 η αίθουσα ήταν γεμάτη.

Όλοι με όρεξη, χαρά και χάρη χόρεψαν τους Κρητικούς χορούς που των    έπαιζε η αθάνατη κοντυλιά μας. Αλλά και μοντέρνους ευρωπαϊκούς.

Απόδειξη πως το Γαράζο είναι συγχρονισμένο.

Με το λεβέντικο παρουσιαστικό των και τον σβέλτον χορόν των διακρίθηκε ο Γιάννης Δερμιτζάκης που πρωτοστατούσε στο κέφι, ο Γιάννης Βάμβουκας, ο Μιχαήλ Ορφανούδάκης, ο Μιχαήλ Πλουμής, ο  Κώστας Χαλκιαδάκης, ο Δράκος Κορνάρος, ο Αντώνης Πλουμής, ο   Γιάννης Αρχοντάκης, ο Βασίλης Στριλιγγάς και άλλοι.

Εκ μέρους των κυριών ξεχώρισαν για το σεμνό και ευγενικό παρουσιαστικό των και τον ωραίον των χορόν αι κυρίαι Μαρία Σπητά, σύζυγος του Σταθμάρχου του χωριού μας, και Δέσποινα Σκουλά.

Από δε τας Δεσποινίδας επρώτευσαν με τις γλυκειές φυσιογνωμίες και  την μεγάλη των χάρη και ευγένεια αι Ιωάννα Θεοδωράκη, Βικτωρία    Πλουμή, Ελευθερία Βλαχάκη, Βασιλική Στριλιγγά, Μαρία Πλουμή, Ελένη    Χαλκιαδάκη. Η Δις Ελένη Χατζάκη, μας εγοήτευσε με τα γλυκά  τραγούδια της.

Χωρίς καθόλου να διαλυθεί το γλέντι το μεσημέρι της Δευτέρας, με αυτοκίνητα που ευγενώς παρεχώρησε η ευταύθα Εταιρεία αυτοκινήτων  στη διάθεσιν μας οι διασκεδαστές τράβηξαν στο Πέραμα δια να    σπάσουν τα κούλουμα. Από εκεί μαζί με τον κ. Εμμ. Παπαδογιάννη   σωφέρ και τη χαριτωμένη μνηστή του Μαρία Αναστασάκη μεταβήκαμε  και εσυνεχίσαμεν εις Αγγελιανά Μετόχια όπου βρήκαμε ευγενεστάτην φιλοξενίαν των κατοίκων ύστερα από πολύωρον γλεντι μετά πολλού    κόπου κατορθώσαμε να φύγωμεν παραλαβόντες και τον κ. Πολυχρόνην Παπαδογιάννην, απότακτον Υπομοίραρχον και να επιστρέψωμεν το βράδυ εις Γαράζο με νεα στάση τη επιμόνω απαιτήσει του ζεύγους κ.  Παπαδογιάννη, εις Πέραμα, όπου εχορέψαμεν στο μαγαζί του κ.   Δημητρακάκη.

Οι εξαιρετικές αυτές μέρες του χωριού μας οφείλονται στους ολίγους  λεβέντες του Ομίλου Νέων Γαράζου που διοργάνωσαν τον χορό αυτό  όστις επιπροσθέτως απέδωκε 1200 δραχμάς υπερ του Σχολείου. Ένα   μεγάλο εύγε των αξίζει».

Έτσι περνούσαν όμορφα τις Απόκριες στους μακρινούς εκείνους χορούς που περίμεναν οι άνθρωποι με λαχτάρα το Τριώδιο για να ξεφαντώσουν.

Tags: Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι

The post Παλιές καλές Απόκριες στο Ρέθυμνο και στην ενδοχώρα του appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

-Αιμίλια Μιχελιδάκη: … διοργανώνεται το πρώτο καρναβάλι με ευθύνη του Κομιτάτου, μιάς οργα-
νωτικής επιτροπής. Το καρναβάλι διεξήχθη στην οδό Τσάρων, την σημερινή οδό Αρκαδίας, όπου και
προκάλεσε σκηνικό πολέμου. Ο κόσμος πανηγύριζε, τα μπαλκόνια ηταν κατάμεστα και πετούσαν,
ελλείψει κουφέτων και οικονομικής δυνατότητας για κάτι άλλο, μπιζέλια, φασόλια και κομφετί. Αυτή
τη μαρτυρία τη βρίσκουμε απο έναν αρθρογράφο, στην εφημερίδα Πατρίς που δημοσιεύτηκε το 1901,
και υπογράφει ώς ‘Ρεθυμνιώτης’. Η επόμενη μεγάλη διοργάνωση καρναβαλιού ειναι ακριβώς ενα χρόνο
μετά, δηλαδή το 1902, οπου εχουμε καρναβάλι, και μάλιστα έχουμε και βράβευση των καλύτερων αρ-
μάτων. Εκεί, εχουμε έντονο το στοιχείο της συμμετοχής του κόσμου, περισσότερο με την έννοια του
θεατή, παρά εκείνης του ενεργού συμμετέχοντα στην πομπή. Το καρναβάλι του 1902, οπου μεταξύ των
αρμάτων που βραβεύτηκαν, ηταν και ενα που έφερε το τραγούδι ” Έλα βρε Χαραλάμπη, να σε παντρέ-
ψουμε, να φάμε και να πιούμε και να χορέψουμε”. Αναπαριστούσε εναν γάμο, εν πάση περιπτώσει, και
τα προικιά ηταν φορτωμένα στα 15 κουρασμένα και ίσως ατάϊστα γαϊδουράκια, κι έγινε η σχετική σά-
τιρα. Το 1907, επίσης απο τον τοπικό τύπο, πληροφορούμεθα οτι διοργανώνεται καρναβάλι και απο την
αρθρογραφία καταλαβαίνουμε οτι καυτηριάζεται ο καθωσπρεπισμός και η τάση της αριστοκρατικής
κοινωνίας του Ρεθύμνου, η οποία ηταν ολιγομελής, υφίσταντο όμως ώς τέτοια, να μιμιθεί τη γαλλική
κουλτούρα, τόσο στη γλώσσα, όσο και στη συμπεριφορά, όσο και στην ένδυση. Το καρναβάλι του
1908 και του 1909, υποθέτουμε οτι διοργανώθηκε, ανατρέχοντας σε μίαν ασφαλή πηγή, αυτή του
Καλομενόπουλου, του αγαπητού μας ποιητή, ο οποίος κάνει αναφορά σε αυτό, στο ποίημα του ‘Πολύ
Παλίές Απόκριες’. Βέβαια, την περίοδο της αποκριάς, δε γιόρταζαν μόνον οι άνθρωποι της πόλης,
αυτοι που αντάλλασσαν επισκέψεις σε σπίτια ή συμμετείχαν σε οργανωμένες γιορτές ή παρακο-
λουθούσαν τις καρναβαλικές πομπές όταν αυτές διοργανώνονταν, διασκέδαζαν και οι άνθρωποι της
υπαίθρου. Εκει λοιπόν, τα πράγματα ηταν πολύ πιο απλά, πολύ πιό αυθόρμητα και πολύ λιγότερο
οριοθετημένα. Οι άνθρωποι φόραγαν οτι είχαν στο σπίτι τους, κάλυπταν εντελώς το πρόσωπο τους, κι
αντάλλασσαν επισκέψεις σε σπίτια, όπου είχε προηγηθεί η διαδικασία της αναγνώρισης, κατα την
οποία οι νοικοκύριδες θα έπρεπε να μαντέψουν ποιοί ειναι οι μασκαράδες που μπήκαν στο σπίτι τους,
για να τους κάνουν τη σχετική πλάκα.
-Βαρβάρα Σκαρβέλη: Ο αδερφός της μάνας μου, ο αξιωματικός, ειχε πάει στην Κορέα, και είχε
φέρει πολύ ωραία κιμονό, robe de chambre, τα οποια χρησιμοποιούσαμε τοτε και ντυνόμαστε
μασκαράδες. Όλα τα Περβόλια και τα Μισσίρια, τα παιδάκια ερχόνταν και μας ζητούσαν ρούχα να
ντυθούνε καρναβάλια.
-Νίκος Σκαραβέλης: Στα σπίτια έπρεπε να ξεμασκαρευτεί ένας, για να μας ανοίξει, γιατί φοβόντανε.
-Αιμίλια Μιχελιδάκη: Στην Αρχή ηταν παντομίμα, για να μήν αναγνωριστούν απ’ τη φωνή, και στη
συνέχεια, αφού γινόταν η αναγνώριση, με οτι ειχε ο καθένας στο σπίτι του, φίλευε τους μασκαρεμέ-
νους επισκέπτες του και γίνονταν μικρές γιορτές.
Ρακιντζής:  Ολα σχεδόν τα σπίτια ηταν ανοιχτά, και μέσα στρωμμένα τραπέζια, με μεζέδες της
εποχής. Οι δέ, όχι μόνο νέοι αλλα και ηλικιωμένοι, παρέες – παρέες τα επισκέπτοντο…και με τραγούδια
και χωρούς κατεβρόχθηζαν όλα τα καλολοΐδια, που άφθονα προσφερόντανε, όπως λουκάνικα, απάκια,
σύγλινα, οματές κι οτι άλλο υπήρχε εκείνη την εποχή, με καλή καρδιά. Συνήθως η διασκέδαση τότε,
άρχιζε μετά τη λειτουργία και πρό του φαγητού. Το μεσημέρι εως και τις απογευματινές ώρες που
θα περνούσε ο καρνάβαλος το γενικό γλέντι έφτανε εις το κατακόρυφο._)
-Αιμίλια Μιχελιδάκη: Βέβαια, στην ύπαιθρο, τηρούνταν και με μεγαλύτερη ευλάβεια τα θρησκευτικά
έθιμα, δηλαδή τα ψυχοσάββατα, η διανομή κόλλυβων, σε φίλους και γείτονες για να συγχωρέσουν τον
αποθανόντα, όπως επίσης και οι νοικοκοιρές μαγείρευαν φαγητά, ειδικά την ημέρα της Τσικνοπέμπτης,
ή και τα ψυχοσάββατα και τα έδιναν στους φτωχούς της γειτονιάς, του χωριού ή των γειτονικών τους
χωριών, ανάλογα πού υπήρχε ανάγκη.
-Νίκος Δερεδάκης:Τα Περβόλια, το πιό κοντινό προάστιο των Περιβολίων,(το top partie, πουλέγαμε_), γιόρταζε με το δικό του μοναδικό τρόπο τις απόκριες. Χωρίς να ειναι οργανωμένο το καρναβάλι, πα-ρέες Περβολιανών, έχοντας ως ορμητήριο κι ως στέκια της περιοχής, τα οποία εκείνη την εποχή ανθού-
σαν και ηταν πάμπολλα, μασκαρεύονταν κιολας απο την Τσικνοπέμπτη και γύριζαν απο σπίτι σε σπίτι.
Εκεί περνούσαν με τον δικό τους μοναδικό τρόπο αυτές τις ημέρες της ξεγνοιασιάς και του κεφιού.
-Αλκιβιάδης Μαυράκης: (Σε κάνανε παρέα_). Ειχαν ιδιωτικά παρεάκια με επίκεντρο τον Λαγό.
Κυρίως σε σπίτια και μάλλον το δικό μου ηταν το επίκεντρο. Ερχόντανε πάρα πολλοί. Ερχόντανε μπα-
ρμπάδες που ειχαμε στο Ρέθυμνο, Περβολαράκης, Φουντιδάκης, ολοι αυτοί, και ανοίγαμε το τραπέζι.
Και μετά, σ’ αυτούς κολλούσανε και πάρα πολλοι άλλοι θαμώνες της περιοχής. Το κυρίως καφενείο
ητανε (του Παντελή, πάντα, του Κιρμιζάκη_). Γιατί μια εποχή ήταν 15 καφενεία στα Περβόλια, απο
του (Γκουτσουλίδη_) μέχρι του Κόρακα την καμάρα.
-Νίκος Δερεδάκης: Τα Περβόλια ήτανε διάσημα εκείνη την περίοδο και για ένα μοναδικό έθιμο, το
οποίο χάνεται στα βάθη των αιώνων, κανείς δε ξέρει απο που έρχεται. Σίγουρα υπολογίζουμε οτι θα
εχει τις ρίζες του στην Αιγυπτιοκρατία και ειναι το έθιμο της ‘Καμήλας’. Τώρα θα μου πείτε, τί δουλειά
έχει η καμήλα με τα Περβόλια. Κανείς σίγουρα δεν ξέρει, πάντως γνωρίζουμε οτι κάποιοι περβολιανοί
φορούσαν παλιά ρούχα, ηταν στοιχιασμένοι δυό-δυό, μπορεί και τρείς-τρείς, κάτω απο ένα μακρύ
τσουβάλι, ειχανε αντί για κεφάλι καμήλας, μιά μουτσούνα γαϊδάρου, και πήγαιναν δρόμο-δρόμο, σπίτι-
σπίτι, καφενείο-καφενείο και μ’ αυτόν τον τρόπο διακωμωδούσαν τις απόκριες. Τα παιδιά, τα αλάνια
της περιοχής των Περιβολίων, δεν έχαναν βέβαια την ευκαιρία. Έφευγαν απο τα σπίτια, έφευγαν απ’
τις μανάδες και ακολουθούσαν την καμήλα σε όλη της τη διαδρομή.
-Αιμίλια Μιχελιδάκη: Το έθιμο της ‘Καμήλας’ αναβιώνει στο Ρέθυμνο, στην περιοχή των Περιβολίων
αλλα και στην Πόλη. Ενα έθιμο που στο διάβα του χρόνου αποσύρθηκε, γιατί αυτό τελικά που διαπισ-
τώθηκε ήταν η ανάγκη των ανθρώπων να ξεχάσουν την καθημερινότητα τους, να αποδράσουν απο αυ-
τή. Και μην ξεχνάμε, οτι τις δεκαετίες εκείνες, σε συνδυασμό με τις πολύ ισχυρές κοινωνικοπολιπικές
αλλαγές, τους κλυδωνισμούς, τις εσωτερικές διαμάχες και τη διεθνή ανασφάλεια, η ζωή ηταν πολύ
δύσκολη. Η καθημερινότητα ηταν πολύ δύσκολη. Στο Μικρό μας Ρεθυμνάκι, τη φτωχή τούτη πολιτεία
των ψαράδων, των εργατών, των ανθρώπων του μόχθου, αυτοί δεν ηταν εύκολο να συμμετέχουν σε
αυτές τις γιορτές, εάν προϋπέθεταν οικονομική συμμετοχή. Παρ’ ότι λοιπόν το έθιμο της καμήλας
αγκαλιάστηκε αρχικά, στη συνέχεια αποσύρθηκε γιατί υπογράμμιζε αυτή τη μιζέρια και αυτή τη
φτώχεια. Ως έθιμο όμως αναβιώθηκε αρκετές φορές.
-Νίκος Δερεδάκης: Και μπορεί το έθιμο της καμήλας να ξέφτυσε για κοινωνικούς λόγους, ομως ένας
Περβολιανός σθεναρά συνέχισε να κάνει και ν’ αναπαριστά το έθιμο της καμήλας.
-Αλκιβιάδης Μαυράκης: Ο Τσακμάκας ήτανε που την είχε κάμει και τη γύριζε στο Ρέθυμνο. Ναί, ο
Τσακμάκας. Ωραίος τύπος, ωραίος άνθρωπος.
(13.50 -Εκφωνητής:: Το πρώτο άρμα: Οι φτωχοί πολύτεκνοι φαμελίτες, ίδρωναν για το μεροκάματο
που ηταν δυσεύρετο. Ίσως γι’ αυτό εκείνη τη χρονιά, η απόκρια γιορτάστηκε ξέφρενα, με τις Παρέες
των γλετζέδων να μην κλείνουν μάτι._)
-Αιμίλια Μιχελιδάκη: Το 1915 εχουμε το πιο γνωστό και το πιό αγαπητό καρναβάλι στην ιστορία του
Ρεθυμνιώτικου καρναβαλιού, τουλάχιστον του παρελθόντος, διοτι έχουμε τους αδερφούς
Μουντριανάκη, τον Κανακάκη και πολλούς άλλους Ρεθυμνιώτες, οι οποιοι φτιάχνουν το
υπερμεγέθες μαντολίνο στ’ οποιο μέσα έμπαιναν καρναβαλιστές, τριγύρω υπήρχαν μασκαρεμένοι με
μουσικά όργανα και το οποιο φυσικά προκάλεσε μεγάλη αίσθηση και ηταν και το καρναβάλι που συ-
ζητήθηκε πολύ και που ακόμα το θυμόνται όσοι ζούν και μιλούν γι αυτό.
-Βαγγέλης Στεφανάκης: Ο (14.32 Ψυλλάκης_) βιολιτζής, κι ο (Μπάσος ο λουκουματζής ή μπάσος ο
Λουκουματζής_) τα δυό μου (‘ντριανάκια(εκ του ανήρ, μάλλον)_), καλά Ρεθεμνιωτάκια. Και δυό δασ-
κάλοι ευσταλείς, Ηλιακάκης Παντελής με τον (Μαργιολιτάκη_), τον Γιώργο Ζολινδάκη. Κείνο το χρό-
νο τον παλιό, μολις (εκκινούσε_) το σχολειό, κι απόκριες πλησιάζαν, το (κίρο ή κίτρο_) ετοιμάζανε.
-Ανδρέας Κούνουπας: Επικεφαλής του Καρνάβαλου ηταν η φιλαρμονική του δήμου, με εύθυμα εμβα-
τήρια, καμαρωτή – καμαρωτή και βροχή τα χειροκροτήματα. Στο τέλος περνούσε ο βασιλιάς Καρνά-
βαλος, και προκαλούσε γάλο ενθουσιασμό και πανζουρλισμό. Ηταν καθισμένος πάνο σε ψηλό, χρυσο-
ποίκιλτο θρόνο, με φανταχτερή φορεσιά, με στέμμα και σκύπτρα, μουστάκια και γένια άσπρα. Γύρω
του βουερή αλλοπρόσαλη μασκαραδοακολουθία τραγουδούσε: “Εμπρός να φύγουμε μακριά, με τον
Καρνάβαλο παιδιά, στη βάρκα τιμονιέρη, να πάμε σ’ άλλα μέρη. Εμπρός παιδιά, γλέντι χαρά, τα νιάτα
φεύγουν, δεν ξαναγυρίζουν πιά. Εμπρός παιδιά, γλέντι χαρά, πρίν φτάσουμε στα γειρατειά”.
Όταν ο βασιλιάς έφτανε στο δημαρχείο, ο πρόεδρος της επιτροπής τον προσφωνούσε, κι αυτός απαν-
τούσε. Σε μιά απ’ αυτές τις υποδοχές ο πρόεδρος είπε με στίχους: “Καλωσόρισες βασιλιά. Να μείνεις
στο Ρέθυμνο, γιατί εμείς εδώ είμαστε βαρείς, μουρμούρηδες, σοβαροί και απρόσιτοι, και έχουμε ανά-
γκη απο εσένα, να μας πείς κανένα αστείο να γελάσουμε και να γίνει η ζωή μας ένα συνεχές γλέντι
και τραγούδι”. Ο βασιλιάς, που ηταν ο γνωστός (17.08 γαλατάς Κανακάκης_), γλεντζές κι αυθόρμη-
τος σηκώθηκε όρθιος στο άρμα του, κοίταξε τον κόσμο γύρω του έγινε απόλυτη ησυχία, για να μπορέ-
σει να ευχαριστήσει για την υποδοχή. Αυτός όμως στράφηκε προς τον πρόεδρο και είπε δυνατά:
-“Σκατά”. Η απάντηση ήρθε ακαριαία απ’ τον πρόεδρο: “Να τα φάς (γαλατά_)”. Το πανδαιμόμιο και το
γέλιο που ακολούθησαν είναι αδύνατο να περιγραφούν.
-Αιμίλια Μιχελιδάκη: Είμαστε σε μία περίοδο, οπου οι γυναίκες απέχουν απο το να ντύνονται δημό-
σια, απ’ το να εκτίθενται δημόσια, σε αυτές τις πομπές. Επομένως μιλάμε για καρναβαλικές πομπές,
τις οποίες στελέχωναν μόνο άντρες. Οι γυναίκες και ειδικά οι νεαρές κοπέλες, απο σεβασμό στον πατέ-
ρα τους και για να μην εκτεθούν στα δημόσια μάτια και στην τοπική κοινωνία, παρακολουθούσαν τις
εκδηλώσεις απο τα μπαλκόνια των σπιτιών τους ή συμμετείχαν, οι τυχερές που ανήκαν σε πλούσιες
οικογένειες, στις χοροεσπερίδες που προαναφέραμε.
-Λεωνίδας Καούνης: Πρέπει νά’ μουν εγώ πέντε – έξι χρονών και γι’ αυτό είπα το ‘26. Δεν ξέρω αν είναι το ’27, το ‘25 και μισό. Θυμάμαι που περάσανε το μεγάλο αυτό άρμα, που είχε τη βασσιλοπούλα,
ηταν ένας (Δράγασης_), ένα ωραίο παιδί. Τότε δεν ηταν δυνατό κοπέλα να παρουσιαστεί γιατί ηταν
μόνο με την (19.06 εσθήτα_) γυμνός (ο νεαρός_). Ενα μάρμαρο ήτανε. Ητανε στο άρμα πάνω η βασσι-
λοπούλα με το στέμμα, πάνω στο άρμα έλεγε: “Ώ αργυρά πανσέληνος, ελάττωσε το φώς σου, γιατί το
φώς της ηλεκτρικής, περνάει το δικό σου”. Άλλο άρμα ήταν αυτό με το μαντολίνο που απ’ οτι κατάλα-
βα επανελήφθη, γιατι ηταν στα πρώτα – πρώτα και επαρήλασε κι αυτό. Παρήλασε κι ένα άλλο, σάν
ένα κασόνι με δύο ρόδες, που το έσερνε ενα γαϊδουράκι, και ήτανε μέσα δυο αγόρια, ντυμένα κυρίες
και πετούσανε φασόλια. Όχι κομφετί, μόνο φασόλια στον κόσμο. Ενα ολόκληρο (20.22 εννοεί σκεύος
που ήταν γεμάτο φασόλια_) που τους πετούσε τα φασόλια.
-Ανδρέας Κούνουπας: Όλος ο δρόμος για τα καταστήματα ήταν στολισμένος με πολύχρωμες γιρλάν-
τες. Τα μπαλκόνια και τα πεζοδρόμια ήταν γεμάτα κόσμο που περίμενε την παρέλαση, και πετούσε μαζί
με τις σερπατίνες, το χαρτοπόλεμο και λούπινα. Στο δημαρχείο ηταν εγκατεστημένη η επιτροπή υποδο-
χής του Καρνάβαλου και βράβευσης του καλύτερου μεμονομένου μεταμφιεσμένου και του καλύτερου
άρματος. Σε λίγο άρχιζαν να περνούν οι μασκαράδες, ντυμένοι με φανταστικές στολές, με υποκλίσεις
και σκέρτσα, για να πάρουν το βραβείο. Φακίρης, Άγγελος, Κινέζος, Σατανάς, Ισπανός, Χερουβίμ, κλπ.
Μετά περνούσε το γαϊτανάκι, αμάξια με ανθοδέσμες, η καμήλα με τους καμηλιέρηδες, γόνδολα, πετα-
λούδες, άρματα σε ράγια, με χανούμισες, τεράστιο μαντολίνο, πλαισιομένο με μαντολινάτες,
ταυρομαχίες με το (19.48 κλπ, κλπ_).
-Λεωνίδας Καούνης: Θυμάμαι το τεράστιο, ,μαντολίνο που ειχαν κάνει τα αδέρφια Μαυριαννάκη.
Στο μαντολίνο μεσα ηταν ένα ολόκληρο συγκρότημα μουσικής, με τις θαυμάσιες μαντολινάτες και
τραγούδια. Πάρα πολύ ωραίο. Σα θύμιση, έρχεται σε πρώτη θέση αυτό με τη βασσιλοπούλα και του Δράγαση τον γιό, γιατί λαχταρούσα να νιώσω απο τη ζωή αυτή και ηταν μια ωραία περίοδος τότε.
Ολες εκείνες τις μέρες, ντυμένα τα παιδιά, οικογενειακές συγκεντρώσεις σε σπίτια. Πολύ όμορφα,
πάρα πολύ ωραία.
-(Παιδάκια: Ώς απόφτανε τριώδη, η παρέα μας στο πόδι.
Ο Κοσμάς τ’ Αριστειδάκη, τον Κωστάκη, το Λαμπάκη.
Ο Πιάρης_), ο Κοντούλης κι ο Γκαλεροφουντούλης.
Και του (μόνια το κοπέλι_), με τον Κουρουποβαγγέλη.
Κι ο ψηλός Παπαδοσταύρος, κι ο (Μοιριανός ή Μουριανός_) ο Ταύρος.
Ο Μιτσομιχελιδάκης κι ο Βασίλης Σκευάκης,
ο Γιωργάκης Τσουδερός. Εις το κέφι, δροσερός.
Μιά παρέα (περιβόλιοι_), που την καμαρώναν όλοι.
Και τ’ ωραίο της το κόρο, πού κανε πολύ μεγάλο ντόρο.
Και το κέφι που σκορπούσε, ως νιώτη το ζητούσε.
Κλείναμε όλοι τα βιβλία, λησμονούσαμε θρανία.
Πόσ’ ωραία μασκαρεμένοι, μές’ τα ντόμινο ντυμένοι.
Εγυρνούσαμε στα σπίτια, θεέ μου γλέντια και ξενύχτια.
Κρασιά, ούζα και μεζέδες, και καντρίλες και λασιέδες.
(Μπάς κι ο .. κι ο Σωτήρης..οτι ποθείς_)
Και η ώρα σάν το φέρει, πώς το τρίβουν το πιπέρι.
Κι αποκριάτικο χορό, στης ακρίβειας τον καιρό.
Και στο τέλος του δερβίσση, ο μουχαμπελές ν’ αρχίσει.
Κέφι, χαρά, αστεία, γέλια, και του χρόνου βρέ κοπέλια.
Επεισόδιο ουδέν, και ο λογαριασμός μηδέν.
Και αύριο εις’ άλλα σπίτια, ως του τόπου η συνήθεια. _)
-Μπάμπης Πραματευτάκης: Ιδιαίτερη εντύπωση θυμάμαι οτι μου έκανε ο “Μουτζούρης με την Καμήλα”, όπως επίσης και οι “Γύφτοι με την αρκούδα”, την οποία ειλικρινά σου λέω, ενω πολλοί
γελούσανε, εγώ δε γελούσα, δε ξέρω γιατί λυπόμουνα το ζώο, επειδή στη μύτη του ειχαν ενα χαλκά,
απο τον οποίο χαλκά ξεκινούσε το σχοινί που κρατούσε ο Γύφτος την αρκούδα.
-Αιμίλια Μιχελιδάκη: Ερχόμαστε στη δεκαετία απο ‘20 εως ‘30, οπου έχουμε την άφιξη χιλιάδων Μικρασιατών στο Ρέθυμνο, ανθρώπων βασανισμένων, ρακένδυτων, μέχρι να ξεζαλιστεί η πολιτεία
μας, να οργανωθεί και να βοηθήσει αυτούς τους ανθρώπους, πέρασαν κάποια χρόνια, οπου οι εορτασμοί των αποκριών ήταν ελάχιστοι, και δεν βοηθούσαν και οι καιρικές συνθήκες, γιατί ανέκαθεν ο καιρός, ακόμα και σήμερα, αποτελεί ένα πολύ ισχυρό χαρτί, που μπορεί να καθορίσει την εξέλιξη
των γιορτών, να τις ακυρώσει ή να ευνοησει την τέλεση τους. Οι Μικρασιάτες λοιπόν, που με τον καιρό εντάχθηκαν στην τοπική κοινωνία και προσέθεσαν σε αυτή πολύ σημαντικά κομμάτια της
διατροφικής, μουσικής και χορευτικής κουλτούρας τους. Περιζήτητοι οι Μικρασιάτες στα γλέντια που οργανώνονταν στα καφενεία και τα σπίτια, με τα σαντούρια, τους μπαγλαμάδες, τα τραγούδια τους,
αλλα και τις γεύσεις τους τις ιδιαίτερες, τις πλούσιες, που παντρεύτηκαν με την τοπική κουζίνα και
εμπλουτίστηκε η τοπική παράδοση σε όλα τα επίπεδα. Ο τοπικός πολιτισμός και η κουλτούρα.
-Βασλεία Καζαβή: Αλλα τα μάτια τους κλαίγανε, η λέξη πατρίδα δεν έφυγε ποτέ απο τα χείλη τους.
Να πάνε τέσσερις-πέντε γυναίκες σε ένα σπίτι: Τί θα κάνεις εσύ σήμερα; Ε νά μωρή, να κάνουμε πίτες,
να κάνουμε χαλβαδόπιτα για την καθαρά Δευτέρα, να κάνουμε τον σουρά. Ο σουράς ηταν μία συνταγή
οπου γεμίζανε την πλάτη του αρνιού με κιμά. Η μαμά μου δεν έβαζε κιμά γιατί ειχε το κρέας. Μόνο
έβανε πιλάφι, ρύζι, κανελογαρύφαλλα, λίγο δυόσμο, μερικά κουκουνάρια και κρασί ή ούζο, ένα
ποτηράκι. Τ’ ανακατεύουν μετά και γεμίζουν το σουρά. Σουρά εννοούσαν την οπή, την τρύπα. Καθώς
τρώγαμε μιά μέρα, η γιαγιά μου η κακομοίρα, γύρισε κι είδε όλη την παρέα, τα πράγματα, και σηκώνεταιι απάνω και παίρνει το πιρούνι και δίνει μιά στο (…_). -Μωρή Σταματούλα, λέει της μάνας
μου, τί γυρεύουμε εμείς εδωπέρα; Καλε μάνα, τώρα το θυμήθηκες. Τί να κάνουμε, για δέ, όπου γή και
πατρίς.
-(30 Αμανες_): Από ξένο τόπο κι απ’ αλαργινό, ήρθε ένα κορίτσι, φως μου, δώδεκα χρονώ.
Είχε μαύρα μάτια και σγουρά μαλλιά. Είχε και στο μάγουλό του φώς μου μια ελιά.
-Αιμίλια Μιχελιδάκη: Οι Μικρασιάτες τηρούσαν τα έθιμα, δηλαδή τον καθαρισμό του σπιτιού για τον
ερχομό της Σαρακοστής γιόρταζαν (πέρα απο τις παρέες σε σπίτια και μαγαζιά, γιόρταζαν κυρίως την
Καθαρά Δευτέρα. _)
-Βασλεία Καζαβή: Τώρα είν’ αποκριές, που χορεύουν κι οι γριές, (όχι εγώ βέβαια)μια γριά ασκήμο-
μούρα, στράβοκάνα και καμπούρα. Άντρα ήθελ’ η καρδιά της, για να δει στην αγκαλιά της.
-Νίκος Δερεδάκης: Το κέφι των Ρεθεμνιωτών παρέμεινε στο ζενίθ, παρά τα οικονομικά
προβλήματα που αντιμετώπιζε το σύνολο σχεδόν της τοπικής κοινωνίας. Μπορεί κάποιες χρονιές,
λόγω των τοπικών θεμάτων και περιπετειών, να μή γίνονταν μαζικές γιορτές πάντως οι Ρεθεμνιώτες
δεν έχαναν το κέφι τους.
-Αιμίλια Μιχελιδάκη: Το Ρεθυμνιώτικο Καρναβάλι λοιπόν θα μπορούσαμε να πούμε οτι ελάχιστες
φορές λειτούργησε ώς μέσω αντίστασης ή τρόπος ανατροπής της καθεστηκυίας τάξης, το status quo,
έστω και για μία μέρα. Γι’ αυτό και έχει ιδιαίτερη αξία μια πολύ ωραία αναφορά, που βρίσκουμε στο
θαυμάσιο βιβλίο του Ρενεδάκη, τους “Βουκέφαλους”, όπου μιλόντας για το καρναβάλι και αναφερό-
μενος στην περίοδο 1912-1913, οπου έχουμε στο Ρέθυμνο την παρουσία των προξένων της Γαλλίας,
της Ιταλίας και της Αγγλίας, που μένουν στην οδό Τσάρων, τη σημερινή Αρκαδίου, και έχουμε και τους
Τούρκους στο Ρέθυμνο, τους Τουρκοκρητικούς. Ειναι λοιπόν η πομπή του καρναβαλιού, οπου παρε-
λαύνει ο Βασιλιάς Καρνάβαλος με ένα άρμα – λεωφορείο, το οποίο με περισσή φροντίδα κατασκευά-
στηκε για να δούν οι Ρεθυμνιώτες της εποχής πώς ειναι τα λεωφορεία. Μια κατασκευή που προκάλεσε τον θαυμασμό και το δέος κάποιων (για το καινούριο_), αλλα και τη χλεύη κάποιων άλλων, ταξιδεμέ-
νων στο εξωτερικό, οι οποίοι επέμεναν οτι τα λεωφορεία δεν ειναι έτσι. Ενω λοιπόν η Πομπή ειναι σε
εξέλιξη, περνάει απο τη Μεσκηνόβρυση, την κρήνη Rimondi δηλαδή, και κατευθύνεται στην οδό
Τσάρων. Οι πρόξενοι με τα καλά τους ρούχα, παρακολουθούν την πομπή, οι Ρεθυμνιώτες ειναι στα
μπαλκόνια, πανηγυρίζουν και πετούν μπιζέλια, φασόλια, κουφέτα, κομφετί. Aκούγεται ξαφνικά ένας
πολύ δυνατός θόρυβος, και γυρνάνε όλοι απορρημένοι, για να διαπιστώσουν οτι ο αείμνηστος Κανα-
κάκης, ο οποίος έγραψε ιστορία στο Ρεθυμνιώτικο Καρναβάλι, είχε πάρει ένα κάρο, είχε ντύσει ρακέν-
δυτους, τα παιδιά του και κάποιους φίλους του. Κάποιοι πλαισίωναν το κάρο, κάποιοι άλλοι πάνω στο
κάρο με μεγάλες κοιλιές, και με τις σημαίες της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Αγγλίας. Έτρωγαν με με-γάλα κουτάλια και πιρούνια σατιρίζοντας ή υπονοόντας οτι οι πρόξενοι ειναι αυτοί που έχουν τα χρή-
ματα, εκμεταλλεύονται εδώ τον τόπο και ειναι η ισχυρή τάξη. Εν πάση περιπτώσει, τους χλεύαζε, οι
πρόξενοι θορυβήθηκαν αποχώρησαν αλλα απο τον κόσμο άλλοι τους επευφήμησαν κι άλλοι άρχισαν
να τους πετούν λεμόνια και πορτοκάλια, γιατί φοβήθηκαν για την εξέλιξη που θα έχει αυτή η σάτιρα,
με αποτέλεσμα το άρμα να διαλυθεί και να λήξει άδοξα, σ’ ότι αφορά το μέγεθος της διαδρομής που,
ήθελε ν’ ακολουθήσει, αλλα πολύ δοξασμένα αναφορικά με τη σάτιρα που επέτυχε έναντυ της εξου-
σίας.
-Ευριδίκη Τζιράκη: Το 1957 η ανήσυχη κεφάτη παρέα μας δεν αρκέστηκε στους επίσημους χωρούς
των συλλόγων. Αποφάσισε μ’ ελάχιστα χρήματα να ντυνόμαστε κάθε φορά και ν’ αντιπροσωπεύουμε
κάποιο θέμα. Να παρελαύνουμε στους δρόμους, ωστε να σκορπούμε κέφι, με ύφος καρναβαλικό. Ονει-
ρευόμαστε δηλαδή τον Καρνάβαλο. Πιερότοι, με τα πουκάμισα στριφωμένα, τα ισιώναν απο κάτω, κολλημένους χρωματιστούς χάρτινους ρόμβους, όπως και στο χάρτινο χωνί καπέλο μας. Εγώ και η Άννα η (35.18 Συναντσάκη_), η οποία δέν είχε πολύ δουλειά στο μαγαζί, τσάκα-τσάκα να μου κάνουν,
τα σχέδια, να τα κόψουμε, έτοιμα. Οι μάσκες μας ηταν λευκές γιατι απαγορευόταν μαύρη μάσκα εκεί-
νον τον καιρό και κάποιοι αστυνομικοί μας παρακολουθούσαν απο μακριά, μην τύχει και παρεκτρα-
πούμε. Σιγά-σιγά μαθεύτηκε η παρέα, και τα Ρεθεμνιώτικα σπίτια άρχισαν ν’ ανοίγουνε. Να μας καλούν, να μας κερνούν, να μας εύχονται και να μας ευχαριστούν για το κέφι που τους προσφέραμε.
-Μανόλης Καρνιωτάκης: Αυτό που μου ερχεται στο μυαλο, θυμάμαι το πρώτο μασκαριλίκι που ντύ-
θηκα ηταν εκεί γύρω στο ‘59 και μάλιστα εκεί, στα βομβόπληκτα. Με στήσανε πίσω απο μία ξύλινη
πόρτα, φωνάξανε και τον Τριαντάφυλλο τον Βαγγέλη, ο οποιος ζούσε κοντά μας, και με τράβηξε μια
φωτογραφία. Απο το ‘59 που θυμάμαι τον εαυτό μου πρώτη φορά ντυμένο μασκαρά εως το ‘61-62,
πόσες χιλιάδες χρόνια πρέπει να πέρασαν για να φτάναμε τότε σ’ εκείνο το περιβόητο καρναβάλι που
διοργάνωνε η Περιηγητική Λέσχη.
-Ελένη Τζέτζου: Άν ρωτήσεις, όχι τους νέους αλλα τους παλιούς Ρεθεμνιώτες, ή τουλάχιστον της
δικιάς μου ηλικίας, Καρναβάλι, αμέσως έρχεται στο μυαλό μας η Περιηγητική. Δεν ειναι κολακεία
αυτό, ειναι η πραγματικότητα. Σήμερα ρωτάς τους παλιούς Ρεθεμνιώτες, θα σου πούν Περιηγητική.
Η Περιηγητική πραγματικά ηταν η κινητήριος δύναμη, όπως είπε κι ο κύριος Κώστας, για μεταπο-λεμικά ν’ αναβιώνεται αυτός ο δεσμός που υπήρχε.
-Κώστας Κανάς: …ενώ ειχε παράδοση, απο προπολεμικά, με το καρναβάλι. Γι’ αυτό το 1959 η Περιη-
γητική Λέσχη απεφάσισε ν’ αναβιώσει αυτήν την παράδοση (37.17_) και προσπάθησε να την συντηρή-
σει. Ο πρότος σκοπός αυτός. Η αναβίωση της παράδοσης. Ο δεύτερος σκοπός ήτανε να γίνει μιά προβολή στη πόλη, μέσω αυτού του Καρναβαλιού, διότι όπως είπατε πάλι, η πόλις μας δεν ήταν αυτή που ειναι σήμερα και αυτό πρέπει να το αντιληφθούν οι σημερινοί νέοι, οι οποίοι βλέπουνε το σημε-
ρινό Ρέθυμνο και νομίζουν οτι ειναι έτσι όπως το βρήκανε και όπως το βλέπουν σήμερα. Τότε ήταν μιά πολιτεία. Τη λέγαν η “Παντέρμη Πολιτεία” κι ένας απ’ τους σκοπούς της αναβίωσης του Καρναβαλιού όπως επίσης και της “γιορτής κρασιού” ήτανε για να προβληθεί κάπως αυτή η πολιτεία. Και τέλος σκο-
πός του Καρναβαλιού ηταν και (38 και μέσω ψυχαγωγίας, για εκείνη την εποχή._) Ηταν πραγματικά ένα μέσω ψυχαγωγίας διότι όσοι ασχολούμεθα με τις εργασίες και τις προετοιμασίες για το Καρναβάλι,
ηταν και μέσω διασκεδάσεως, για όλους σχεδόν τους Ρεθυμνιώτες. Και πάω να σας πώ, οτι μ’ εκείνα
τα οικονομικά και λοιπά μέσα, που υπήρχαν τότε, όταν ορχανωνόταν το Καρναβάλι, είχε μεγάλη επιτυ-
χία, διότι συμμετείχε όλος ο κόσμος. Όπως σας είπα γιατί ηταν και ένα μέσω ψυχαγωγίας.
– Δηλαδή η συμμετοχή του κόσμου ήταν μεγαλύτερη, απ’ ότι τώρα, αναλογικά βέβαια με τον πληθυ-
σμό; -Για εκείνη την εποχή η συμμετοχή ηταν πολύ ικανοποιητική διότι, όπως σας είπα και πρίν, ηταν
και ένα μέσω ψυχαγωγίας. Ο κόσμος δηλαδή συμμετείχε διοτι παράλληλα ψυχαγωγείται κι αυτός.
-(40.05_): Πάντα θυμάμαι, γύρω στο ‘61-‘63, το σάλος που γινότανε στη λεοφόρο Κουντουριώτου. Ξεκινούσαν, αςπούμε απο τη σωχώρα τότε τα άρματα, και τώρα άρματα.. τί νομίζεις…με κάτι κόντρα
πλακέ, με κάτι πανιά που πήγαινε ο καθένας, θεωρώ. Και βέβαια, αυτό που έμενε πάντα ήταν εκείνες οι
περιβόητες κεφάλες. Κεφάλες που έφτιαχνε η Περιηγητική Λέσχη στην έδρα της, στα εργαστήρια της.
Θυμάμαι τις ηλικίες των νεαρών που ασχολούνταν με το στήσιμο της Κεφάλας και τις στολές, τότε το
Καρναβάλι, άν εγώ ημουν 10, αυτοί ηταν 30 και πάνω. Θυμάμαι τον Βαγγέλη τον Στεφανάκη, τον
Μανουσάκη, τον (40.10 Μπουγητάκη τον Χάρη_), την Ολγάρα, τον Μανουρά, τον αείμνηστο Κανά,
βέβαια θεωρώ οτι έπρεπε να τον πώ πρώτο αλλα θα κάνουμε μια ιδιαίτερη κουβέντα για τον Κώστα
τον Κανά. Ένα σωρό ανθρώπους που πρωτοστατούσαν τότε για να γίνει το Καρναβάλι στο Ρέθυμνο.
-(40.30_): Οι άνθρωποι οι οποίοι εκείνη την εποχή πραγματικά εργάστηκαν πάρα πολύ και κατα τη δικιά μου γνώμη άφησαν όνομα που λέμε ητανε κάποιος Πετουσάκης, μάλλον Γιώργος. Μία καλλι-
τεχνική φυσιογνωμία, ο οπίος κατασκεύαζε τα μεγάλα καρναβαλικά κεφάλια κτλ, όπως επίσης και
Αποστόλου.Αυτοί οι δύο, εκείνη την εποχή κατα κάποιο τρόπο, ήταν η καρδιά του καρναβαλιού.
Όμως αυτό που θυμάμαι ειναι οτι όλοι οι Ρεθυμνιώτες με μεγάλη αγάπη, και χωρίς βέβαια ένα νερό
να πίνουνε, εργαζότανε μόνο και μόνο για να φτιάξουμε το καρναβάλι.
-(41.40_): Με το καρναβάλι ασχολήθηκα τελειώνοντας το λύκειο. Ηταν η πρώτη χρονιά, το έτος ’59
με ’60, οπότε η Περιηγητική Λέσχη, όπως οργάνωνε τα προηγούμενα χρόνια έτσι και τότε, κάλεσε
όλους τους Ρεθυμνιώτες που ειχαν την ευχαρίστηση να βοηθήσουν στην οργάνωση του, πολύ πετυ-
χημένου καί καλλιτεχνικά και απ’ όλες τις απόψεις, τότε καρναβαλιού, στα μέτρα φυσικά των δυνα-
τοτήτων μας τα χρόνια εκείνα, να βοηθέσουμε στην κατασκευή των αρμάτων κλπ. Έτσι προσήλθα κι
εγώ στο κάλεσμα. Τότε πρόεδρος της Περιηγητικής ήταν ο Κώστας Μανουράς και η Όλγα Δασκαλάκη
πρωτοστατούσε, ήταν νομίζω πρόεδρος εκείνα τα χρόνια. Επιπλέον ο αδερφός της ο Κώστας Κανάς, ο
οποίος ηταν μέσα σε όλα. Έτσι λοιπόν για πρώτη φορά προσήλθα στην πρώην χαρτοπαικτική λέσχη,
ένα μεγάλο κτήριο ιδιοκτησίας (43.15 κάρτελ_) που ειναι προς το λύκειο ελληνίδων, βγαίνοντας στην
παραλία. Εκεί λοιπον στις δυο μεγάλες αίθουσες που υπήρχανε συναντήσαμε για πρώτη φορά, το διοι-
κητικό συμβούλιο της Περιηγητικής, αλλα κυρίως τους υπεύθυνους για το καλλιτεχνικό μέρος που
ήτανε ο τότε εκλεκτός ταλαντούχος Πετουσάκης και Αποστόλου.
-(43.43_): Εγώ το πρώτο άρμα που ειχα κάνει ήταν με υλικά που αγόραζε ο αείμνηστος φίλος μου ο
Γιώργος ο (Δελιγιώτσης_) και τότε κυκλοφόρησαν: “Ο Πολιτισμός”. Τοτε αν δείτε φωτογραφίες έδειχ-
να ένα άρμα στο οποίο καθόταν ο ανηψιός μου, που σήμερα ειναι παππούς, και το τραβούσε μία χελώ-
να με χαλινάρια. Απο πάνω έγραφα “Ρέθεμνος”, οτι δηλαδή το Ρέθυμνος προχωράει προς τον πολιτισ-
μό, αλλα με βήμα χελώνας. Εκείνο που είχε σκεφτεί ο Δελιγιώργης ο συγχωρεμένος ηταν αντί γι’ ακόν-
τιο στο άρμα να βόλουμε ένα μεγάλο κοντυλοφόρο. Θυμάμαι οτι τοτε κυκλοφορούσε το Bic, πρώτη
φορά κατα κάποιο τρόπο. Για να βάλουμε πάνω στον κοντυλοφόρο Bic ή να διαφημήσουμε το Βic, και
είπε αν μπορει να μας βοηθήσει οικονομικά η εταιρία, αλλα τίποτα. Όλα τα έξοδα τα πλήρωσε ο Δελι-
γιώργης. Παράλληλα είχαν παρελάσει κι άλλα πολλά για την εποχή εκείνη άρματα. Ο Ρεθεμνιώτικος
κόσμος βέβαια συμμετείχε γιατί απο άλλους νομούς ήταν δύσκολο να έρθουν. Η μετακίνηση δεν ήταν
και τόσο απλή.
-(45.38_): Κι ηταν πολύ συγκινητική κι εντυπωσιακή η ατμόσφαιρα που επικρατούσε στα άτομα που δουλεύανε. Όπως πισεύω ακόμη και σήμερο, μεταξύ των ομάδων το ίδιο συμβαίνει. Πηγαίναμε νωρίς το απόγευμα και φεύγαμε ξημερώματα.
-Ευτύχης Τζαγκαράκης: Τότε που υπήρχανε οι παλιές φρουρές, να το πούμε πιο απλά, οι άνθρωποι
που πραγματικά πρόσφεραν για το Ρέθυμνο, όπως ήταν ο μακαρίτης ο Καννάς ο Κώστας, η Όλγα η
Δασκαλάκη και άλλα άτομα, ο Μάνος Αστρινός.
-Πόπη Τσάκωνα Αστρινού: Kαταρχήν δεν συνήθιζε ποτέ να πηγαίνει στο καφενείο. Εκείνος πάντοτε
τις ελεύθερες ώρες του ασχολιόταν με τα κοινά. Δηλαδή, είτε στο δημαρχείο ήτανε φροντίζοντας πάνω
από το ωράριό του ορισμένα πράγματα που κυρίως αφορούσαν τα πολιτιστικά θέματα της πόλης, είτε
τα Σωματεία όπου ανακατευόταν. Την Περιηγητική την αγάπησε πάρα πολύ. Συνεργάστηκε πάρα πολύ
από τα ιδρυτικά μέλη της Περιηγητικής με την Όλγα, με τον Φωτόπουλο, με τον Καννά, με τον “Κουσ-
κουμπέκο”, όπως λέμε τον αδερφό της Όλγας. Δούλευαν μέρες και νύχτες για να ετοιμάσουν το καρνα-
βάλι. Ήταν ακριβώς ο άνθρωπος που ήθελε την λεπτομέρεια, ήταν τελειομανής, ο, τι έπιανε στα χέρια
του ήθελε να βγαίνει σωστό και ακριβές βέβαια. Και μετά τη δουλειά του και τη ξεκούραση του βρισ-
κόταν πάντα με την ομάδα του καρνάβαλου αρκετές μέρες, για να μη πω μήνες, πριν το καρναβάλι για
να ετοιμάσουν αυτές τις ωραιότατες γιορτές που έδιναν στη πόλη πραγματικά μια εικόνα χαράς στους
μικρούς και στους μεγάλους, με πολύ αξιοπρέπεια και πολύ λεπτομέρεια στην απόδοση των αρμάτων
και οτιδήποτε έκαναν. Δηλαδή ήταν εξακριβωμένα αυτά που έπρεπε να γίνουν. Δεν έκαναν ο, τι-ο, τι.
Μετά από έλεγχο θα έμπαινε το κάθε πράγμα το οποίον θα παρουσιαζότανε τις ημέρες του
Καρναβαλιού.
-Ευτύχης Τζαγκαράκης: Εγώ διέθετα τα γαρύφαλλα που στολίζανε, βοηθούσα και στο στόλισμα όσο
μπορούσα διότι είχαμε υποχρεώσεις στο μαγαζί και δε μπορούσα να αφιερώσω πολύ χρόνο. Όμως
αυτό το οποίο ζητάγανε από εμένα να μπορούσα να είμαι σύντομος, το προσέφερα πάντα. Δεν ήμουνα
ποτέ αρνητικός. Άλλωστε έπρεπε όλοι να βοηθήσουμε εκείνη την εποχή αφού ήτανε ένα ξεκίνημα του
καρναβαλιού, να βοηθήσει ο Ρεθεμνιώτης και ο κάθε Ρεθεμνιώτης.
-Ιωάννα Καψάλη: Ο παππούς στον υπόγειο είχε έναν δικό του χώρο με όλα του τα εργαλεία, τακτο-
ποιημένα, φτιαγμένα και οποτεδήποτε ήθελε να φτιάξει κάτι, γιατί γενικότερα πιάνανε τα χέρια του,
δεν ήταν μόνο καλλιτεχνική φύση, και μερεμέτια και πατέντες, δηλαδή μέχρι και σήμερα εμείς στη κα-
θημερινότητά μας βλέπουμε πράγματα τα οποία μας τον θυμίζουν. Γιατί είναι δικές του ιδέες, δικές του
κατασκευές. Τον θυμάμαι μικρή όταν ήμουν έφτιαχνε, χαρακτηριστικά θυμάμαι ήταν ένα λιοντάρι
άρμα, φαντάζομαι στις τελευταίες φορές που είχε συμμετάσχει γιατί και εγώ λογικά σε εκείνες τις
τελευταίες φορές τον πέτυχα. Όπως επίσης θυμάμαι που με έπαιρνε μαζί του στον Δημοτικό Κήπο που
έφτιαχνε διάφορα για τη γιορτή του κρασιού την ώρα που εργαζόταν. Και με έπαιρνε μαζί του, εγώ
έπαιζα, αυτός έφτιαχνε. Είχε κάθε διάθεση να δείξει πως φτιάχνει το κάθε τι. Δηλαδή δεν ήταν αφοσιω-
μένος στη δουλειά αλλά παράλληλα ήθελε να δείξει στην εγγονή του είτε στον οποιοδήποτε άλλο. Να
μεταφέρει δηλαδή τις γνώσεις του, τον τρόπου που φτιάχνει ο, τι φτιάχνει.
-Βασιλεία Πρινιωτάκη: Επέβλεπε ο Μανουράς αλλά χειρωνακτικά χέρια δεν προσέφερε πολλά
πράγματα ας πούμε. Οι άλλοι όλοι όπως ο Αντωνογιαννάκης ο Μανώλης, ο Ηλιάκης ο Νίκος αυτοί
προσέφεραν τα εργατικά χέρια δηλαδή. Γιατί άλλο είναι να λες, ας πούμε μια ιδέα, να πεις κάτι αλλά,
άλλο είναι να βάλεις τα χέρια σου να το φτιάχνεις αυτό το οποίο σκέφτεται ο άλλος, καταλάβατε; Η
Όλγα (50.50_) πάρα πολύ, η οποία συμμετείχε πάρα πολύ στον Καρνάβαλο. Κάθε βράδυ ήταν εκεί
πέρα. Ναι, βέβαια. Ήταν η Ευρυδίκη Κούνουπα, ήταν πολύ κόσμος από το Ρέθυμνο που πηγαίνανε.
Ο Γιώργος ο Κούναπας ο γέρος, η Ευρυδίκη η Κούνουπα, ήταν πολλοί που εργαζόντουσαν εκεί πέρα.
-(43.43_): Σωματεία και τα λοιπά, όλοι γινόμαστε ένα. Και εγώ ήμουν μετά στη Περιηγητική αλλά αυ-
τό το πράγμα δεν έλεγε τίποτα. Σπουδαίο ήτανε ότι σαν Ρεθεμνιώτης ήθελες να προσφέρεις για αυτό το
πράγμα και προσφέραμε όλοι μας. Θυμάμαι εργαζόμαστε μέχρι 2:00, 3:00, 4:00 η ώρα μετά τα μεσά-
νυχτα διότι όλη η εργασία αυτή γινότανε τη νύχτα που οι άνθρωποι είχανε φύγει από τις δουλειές τους.
Όμως πραγματικά θυμάμαι με μεγάλη χαρά. Και για μας ήτανε μεγάλο πανηγύρι με τα αστεία και τα
πειράγματα που γινόντουσαν εκεί που φτιάχναμε τα άρματα και περνούσαμε πάρα πολύ ωραία.
-Μιχάλης Καράς: Τον πρώτο χρόνο η Περιηγητική ήταν αυτή που βοήθησε αυτή τη προσπάθεια του
καρναβαλιού στο Ρέθυμνο και η οποία βέβαια είχε και κάθε χρόνο μεγαλύτερη επιτυχία γιατί όλοι οι
Ρεθεμνιώτες βοηθούσαν αυτή τη προσπάθεια αφιλοκερδούς απ’ ότι μου έχουνε αφηγηθεί οι παλαό-
τεροι. Δουλεύανε στον Άγιο Φραγκίσκο, μαζευότανε, είχαν τα υλικά τους και άνδρες και γυναίκες. Οι
γυναίκες αναλαμβάνανε δουλείες με ραψίματα, στολές και τέτοια να φτιάξουνε λουλούδια χάρτινα και
γιρλάντες και τέτοια που δεν υπήρχαν τότε στο εμπόριο. Να βάψουνε και να τρουκάρουνε ορισμένα
καρναβαλικά κεφάλια και τέτοια. Και το βράδυ να’ ρθούνε με το τσουκάλι τους ή με το ταψί τους και
με το κρασί τους και με το μεζέ τους για να προσφέρουνε κάτι σε όλους τους εργαζόμενους στη παρέα.
Αυτή βέβαια ήταν μία διαδικασία που ευχαριστούσε πολύ περισσότερο το κόσμο παρά τη τελευταία
Κυριακή γιατί ήτανε η παρέα κάθε βράδυ, η παρέα, η παρέα, η παρέα τις Κυριακές όλη μέρα. Και το
αποτέλεσμα ήταν να μαζεύουνε όλο το κόσμο του Ρεθύμνου, όλα τα χωριά όσους μπορούσαν να κατε-
βούνε γιατί εγώ έζησα από πολύ μικρός το καρναβάλι και δεν ήταν και εύκολες οι μετακινήσεις απ’ τα
χωριά. Παρ’ όλα αυτά το Ρέθυμνο γέμιζε ασφυκτικά από κόσμο και ήτανε για εκείνη την εποχή το
συμβάν της χρονιάς. Αυτό το πράγμα με έκανε να μπω στο πειρασμό όταν μεγάλωσα να προσπαθήσω
και εγώ να κάνω κάτι με τη παρέα μου, με τους δικούς μου ανθρώπους και για να προωθήσουμε και για
να μη χαθεί το έθιμο.

Κομφετί μνήμης από Ρεθεμνιώτικες Απόκριες ( Μέρος 2o )
Κύδων, Περιηγητική
-Σπύρος Λούπης: Και έρχεται κάποια περίοδος όπου οι εκδηλώσεις ατονούν.
-Κανάκης: Ατονούν οι εκδηλώσεις από το 1983 που έγινε το τελευταίο μεγάλο καρναβάλι. Το ‘84 και
‘85 το ανέλαβε ο Δήμος αποκλειστικά και από τότε αρχίζει και ατονεί το καρναβάλι. Καταλάβατε..
Διότι πραγματικά την εποχή που κάναμε εμείς το καρναβάλι, χωρίς τα οικονομικά μέσα, είχε μεγαλύ-
τερη απήχηση και μεγαλύτερη ανταπόκριση και συμμετοχή. Και σε όλες τις εκδηλώσεις νομίζω, όταν
μπει ο οικονομικός παράγοντας στη μέση ότι κάπως διαφθείρει πολλές φορές την παράσταση. Δια-φθείρει πολλές φορές την εκδήλωση. Γι’ αυτό κι έγινε από το ‘83 και έπειτα. Ο Δήμος διέθετε τα οικο-
νομικά μέσα αλλά δεν υπήρχε η ψυχή που χρειάζεται. Δεν είναι μόνο το οικονομικό.
-Σπύρος Λούπης: Το μεράκι..
-Καταλάβατε; Αυτό έλειψε.
-Καρράς: Το ‘85 όταν αρχίσαμε με τον Γιώργο τον Χατζιδάκη και τον Πέτρο.. θα θυμηθώ το επίθετο.
Τρία άτομα σε ένα χώρο που μας έδωσε ο Νίκος ο Γιακουμάκης και φτιάξαμε τρία άρματα. Τρία άρ-
ματα. Βέβαια άρχισαν να έρχονται φίλοι και να έρχονται φίλοι και να έρχονται φίλοι.. να μεγαλώνει η
ομάδα. Φτιάξαμε το “Ζωοκλεφτικό”. Φτιάξαμε ένα διαστημόπλοιο γιατί μας είχε εξαγγείλει τότε ο Νο-
μάρχης ο Μερεντίκης οτι θα μας φτιάξει αεροδρόμιο στο Λατζιμά και φτιάξαμε ένα διαστημόπλοιο που
ονομάσαμε “Δραμαμίνη” και που έγραφε στο πλάι Ρεθεμνιώτικη Αεροπλοΐα και από κάτω έδρα Λατζι-
μάς. Και ένα παιδικό άρμα. Το αποτέλεσμα ήταν να πάρουμε το πρώτο βραβείο με το “Ζωοκλεφτικό”.
Να οργανώσουμε μετά σε ένα κέντρο, σε μία μεγάλη ταβέρνα το πρώτο Παγκρήτιο Ζωοκλεφτικό Συν-
έδριο με πολύ μεγάλη επιτυχία και πολλά δρώμενα και αυτό μας έδωσε ιδιαίτερη χαρά και κουράγιο να
συνεχίσουμε για τον επόμενο χρόνο. Μετά από κανένα μήνα μας κάλεσε ο δήμαρχος ο Χρήστος ο Σκουλούδης τότε στο Δήμο και συζητήσαμε για το τι μέλλει γενέσθαι για την επόμενη χρονιά. Και εφ-όσον ακούστηκαν πάρα πολύ όμορφες ιδέες, εγώ τόλμησα να αναφέρω το πρόβλημα με τους δρόμους
και με τις λακούβες, που αντιμετωπίζαμε εμείς άμεσα σαν καρναβαλιστές, γιατί τα οχήματά μας βέβαια
ήταν παλιά και σαραβαλιασμένα και τέτοια. Και ο Δήμαρχος εξοργίστηκε, σηκώθηκε όρθιος και με έβ-
ρισε και μου είπε λόγια ακατανόμαστα. Τότε σηκώθηκε ο συγχωρεμένος ο Κανάς ο Κώστας σαν πρό-
εδρος Περιηγητικής Λέσχης προς τιμήν του και είπε: “ Δε δέχομαι ποτέ ο Δήμαρχος να φέρεται και να
μιλά έτσι σε ένα καρναβαλιστή που πρόσφερε στο Ρέθυμνο, που πήρε το πρώτο βραβείο, που έκανε
μία παρατήρηση όχι για να προσβάλει αλλά για κάποια προβλήματα που υπάρχουν να δέχεται όλο αυτό
το υβρεολόγιο του Δημάρχου. Εμείς δε θα ξανακάνουμε καρναβάλι στο Ρέθυμνο”. Το παν και το ‘καναν. Καρναβάλι στο Ρέθυμνο από το ‘85 και μετά δε ξανάγινε.

-Μάνος Τσάκωνας: Ήδη στο Ρέθυμνο από το 1990 έχει ξεκινήσει το Κυνήγι του Θησαυρού, ενα
Κυνήγι διαφορετικό από τα Κυνήγια σε άλλες πόλεις γιατί κάποιες παρέες εδώ έχουν την ιδέα το
Κυνήγι Θησαυρού στο Ρέθυμνο να έχει σχέσει με την ιστορία της πόλης. Έτσι οι γρίφοι είναι δεμένοι
με τις πληροφορίες από τα βιβλία που υπάρχουνε μέχρι τότε για τη πόλη. Και αν δεν ξέρεις την ιστορία
της πόλης του Ρεθύμνου, δεν μπορείς να λύσεις το γρίφο.
-Καρράς: Το ‘92 το Team fm προετοίμαζε το Κυνήγι του Θησαυρού στο οποίο με καλούσανε για την
οργάνωσή του. Από το Κυνήγι του Θησαυρού σκεφτήκαμε να παροτρύνουμε τις ομάδες για κατέβουνε
στο κυνήγι, γιατί ήταν ένα καρναβαλικό παιχνίδι, το Κυνήγι του Θησαυρού. Με πολύ χιούμορ τότε,
παιχνίδια διάφορα. Και πράγματι πέτυχε αυτή η προσπάθεια και οι περισσότερες ομάδες του Κυνηγιού
άρχισαν να παίρνουν μέρος στο Κυνήγι του Θησαυρού. Το ‘92 ήρθαν οι Γαλάτες με τον Στέλιο τον
(05.56 Σαλβαδάκη-Σαλδαράκη_) αρχηγό και ήρθε θυμάμαι και ο Μανώλης ο Σκευάκης, που κάνει τα
γλυπτά, τη πέτρα, τα διάφορα καλλιτεχνήματα. Και αρχίσαμε να δουλεύουμε έξω από το μαγαζί μαζεύ-
οντας οτι σκουπίδια, ξύλα, χαρτόνια, σύρματα και αγοράζοντας μερικά χρώματα κάναμε πέντε άρματα.
Κάναμε ένα κάλεσμα από τους ραδιοφωνικούς σταθμούς την ίδια μέρα προς του Ρεθεμνιώτες πως 24
του Φλεβάρη τότε, θα γίνει ξανά καρναβάλι στο Ρέθυμνο και όποιος θέλει να έρθει έξω από το μαγαζί
μου, κάτω από του Κόρακα τη καμάρα, από εκεί θα ξεκινήσουμε. Και μία αφίσα που μας έφτιαξε ο
Γιάννης ο Καλαϊτζάκης και τη κολλήσαμε έξω απ’ όλα τα σχολεία και μερικές έτσι στο Ρέθυμνο. Το
αποτέλεσμα ήταν να μαζευτούνε περίπου 1.500 Ρεθεμνιώτες τη μέρα που τους καλέσαμε.
-Στέλιος Σαλβαράκης: Πραγματικά έτσι είναι. Πριν από τη μισή μου ζωή και λίγο παραπάνω, γιατί
πριν από πόσα χρόνια ακριβώς είναι δε θυμάμαι, είχα μία πολύ ιδιαίτερη εμπειρία που με έδεσε με αξιόλογους ανθρώπους, με έκανε να αγαπήσω ακόμα πιο πολύ τη πόλη μου. Πιστεύω έκανα κάτι το
οποίο το βρίσκουμε μπροστά μας τώρα και θα το βρούνε οι επόμενοι να το γιγαντώσουνε. Και όπως
και έχει γίνει πραγματικά. Αυτή την εμπειρία την έζησα κοντά στον Μιχάλη τον Καρρά, ο οποίος ήτανε
ο εγκέφαλος, με την καλή και με την κακή έννοια, ο δαιμόνιος αυτός αεικίνητος άνθρωπος με το χαμό-
γελο συνέχεια κάτω από το μουστάκι του. Ο δημιουργικότατος… ντάξει, φτάνει τώρα μου’ χει δώσει
αρκετά. Λοιπόν, έτυχε να μένουμε δίπλα και σιγοντάροντας ο ένας τον άλλον και οι υπόλοιπο της
παρέας λέμε γιατί να μην έχουμε καρναβάλι. Ο Μιχάλης είναι ένας τύπος διονυσιακός, εντελώς. Έπεσε
η ιδέα, το ψάξαμε λίγο, δεν μας ενδιέφερε γιατί σταμάτησε το καρναβάλι. Εμάς μας ενδιέφερε γιατί δεν
έχουμε καρναβάλι.
-Καρράς: Α, εντωμεταξύ θα πω ότι στο ραδιοφωνικό σταθμό το ‘ράδιοΡέθυμνο’ που δούλευε η Μαρία
η Πετράκη και μας ρώταγε τι θα κάνουμε τη Κυριακή. Της είπα πως: “Θα κατέβουμε να τρομοκρατή-
σουμε το Ρέθυμνο”, χαριτολογώντας. Και εκείνη έφτιαξε ένα σποτάκι και τό ‘βαζε κάθε ώρα στο ράδιο
ότι οι τρομοκράτες θα κατέβουν να τρομοκρατήσουν το Ρέθυμνο. Τότε λοιπόν σκεφτήκαμε ότι μιας και
θα είμαστε τρομοκράτες…τότε πήραμε το όνομά μας. Η νονά μας είναι η Μαρία, πήραμε το όνομα μας
Τρομοκράτες. Φτιάξαμε την βομβάρδα με μπαρούτι, φιτίλι και χαρτοπόλεμο, κατεβήκαμε και πραγμα-
τικά τρομοκρατήσαμε ευχάριστα το Ρέθυμνο. Οι Ρεθεμνιώτες περάσανε πάρα πολύ καλά και άρχισε ο
κόσμος να κουβεντιάζει πιο ζεστά να ξαναφτιάξουμε καρναβάλι στο Ρέθυμνο με τη βοήθεια του Δήμου βέβαια που συμπαραστάθηκε αρκετά γιατι έβαλε το χέρι στη τσέπη και έτσι ξανάρχισε το καρναβάλι.

Κύδων, Περιηγητική
-Σπύρος Λούπης: Κύριε Κανάκη, γιατί αφήσατε τα πρωτεία; Γιατί παραδώσατε την οργάνωση του
καρναβαλιού στο Δήμο και εσείς πλέον γίνατε πλέον σύμβουλος και ακολουθείτε;
-Κανάκης: Κοιτάξτε να δείτε. Την εποχή που οργάνωσα το καρναβάλι, με τα μέσα εκείνα, τα οικονο-
μικά και με τις συνθήκες εκείνες που περνάγαμε, μπορούσαμε και φτιάχναμε ένα καρναβάλι, το οποίο
πραγματικά και ήταν και αξιόλογο. Μην ξεχνάμε όμως ότι ζούμε στον 20ο αιώνα και εδώ πέρα έχει
πάει ο άνθρωπος στο φεγγάρι. Και οπωσδήποτε το καρναβάλι πρέπει να έχει μεγαλύτερες αξιώσεις
σήμερα για να γίνει. Δεν έχουμε τα οικονομικά μέσα τα οποία χρειάζονται σήμερα για να αναλάβουμε
το βάρος όλο αυτό σαν Περιηγητική Λέσχη. Καταλάβατε; Ενώ τότε παλαιότερα όλο το βάρος το είχαμε
εμείς. Με ιδιον οικονομικό μέσον, ο, τι μπορούσαμε από συνδρομές των μελών, από τη γιορτή κρασιού
την οποία κάναμε, η οποία είχε κάποιο έσοδο αν έμενε κάποιο έσοδο το διαθέταμε πάλι για
εκδηλώσεις οι οποίες δεν είχαν κάποιο έσοδο όπως ήταν το καρναβάλι, ο Άγιος Βασίλης και κάτι άλλο.
Ήθελε οπωσδήποτε μία μεγαλύτερη προσφορά ατόμων και ομάδων γιατί δεν είχαμε πια τη δύναμη να
κρατήσουμε το βάρος αυτό. Γιατί οπωσδήποτε σας λέω το καρναβάλι έπρεπε να έχει κάποια μεγαλύτε-
ρη άνοδο. Και ο Δήμος καλά έκανε και το ανέλαβε διοτι κατάφερε και πραγματικά εμψύχωσε τους νέ-
ους και τους έδωσε τα κίνητρα που χρειάζεται για να γίνει το καρναβάλι δηλαδή η ψυχή και το μεράκι.
Ο (11.17_) εμψύχωσε τους νέους οι οποίοι συμμετέχουν σήμερα με πολύ κέφι και αυτό είναι πολύ απ-
ελευθερωτικό και πολύ θετικό.
-Καρράς: Οι ομάδες του Θησαυρού δώσανε μεγάλη ώθηση σε αυτό το πράγμα σε αυτό το πράγμα για-
τί ήταν πάρα πολλές και με πάρα πολλά μέλη η κάθε ομάδα, ήδη στελεχωμένες, έτοιμες και έτσι ξαναρ-
χίσαμε το καρναβάλι.
-Μάνος Τσάκωνας: Στα 1993 λοιπόν, ο τότε δήμαρχος Δημήτρης Αρχοντάκης έχει την ιδέα μήπως
μπορούμε να κάνουμε καρναβάλι και πάλι στη πόλη μας μέσα από τις ομάδες οι οποίες ήδη υπάρχουν
στο Κυνήγι του Θησαυρού. Έτσι γίνετε μία πρόσκληση στο Δημαρχείο της πόλης και ο Δήμος Ρεθύμ-
νης θυμάμαι συγκεκριμένα ότι προσφέρει 300.000 δραχμές, σε κάθε ομάδα η οποία θα κάνει άρμα και
5.000 δραχμές, σαν μία χορηγία για κάθε στολή για τους νέους καρναβαλιστές. Δημιουργούνται περί-
που 15 ομάδες για να κάνουν το πρώτο καρναβάλι, έχουμε τα πρώτα άρματα και από το 1993 το καρ-
ναβάλι ξεκινάει και πάλι στο Ρέθυμνο. Το Κυνήγι του Θησαυρού γίνονταν μέχρι τότε την τελευταία
Κυριακή της Τυρινής. Το Κυνήγι μεταφέρεται δύο Κυριακές πριν από το 1994 και έχουμε το καρναβά-
λι τη τελευταία Κυριακή της Τυρινής, όπως συνεχίζεται και τώρα. Πολύ γρήγορα αρχίζει το καρναβάλι
α έχει χρόνο με το χρόνο περισσότερο κόσμο κοντά του, οι Ρεθεμνιώτες το αγκαλιάζουν. Εξακολουθεί
τα πρώτα χρόνια να υποστηρίζεται από τη μεγάλη αγάπη των Ρεθεμνιωτών, τη μεγάλη τρέλα θα έλεγα
των Ρεθεμνιωτών για το Κυνήγι του Θησαυρού. Και πάρα πολύ σύντομα έχουμε όχι μόνο την μεγάλη
παρέλαση και το Κυνήγι, αλλά οι εκδηλώσεις αρχίζουν χρόνο με το χρόνο να μεγαλώνουν. Έτσι από το
1996, δηλαδή τρία χρόνια μετά, πολύσύντομα, έχουμε τέσσερεις βασικές Κυριακές πάνω στις οποίες
στηρίζεται το καρναβάλι του Ρεθύμνου. Είναι η πρώτη Κυριακή που αρχίζει το Τριώδιο Τελώνου και
Φαρισαίου όπου γίνονται οι καντάδες και δύο χρόνια αργότερα ξεκινάει και το παιδικό Κυνήγι του
Θησαυρού. Καθιερώνεται στη δεύτερη Κυριακή που είναι η Κυριακή του Ασώτου να είναι το μεγάλο
Κυνήγι. Την τρίτη Κυριακή, την Κυριακή των Απόκρεων έχουμε τα θεατρικά σκέτς, τον χορό των ομά-
δων, όπως ονομάστηκε. Και έχουμε και την τελευταία Κυριακή, την μεγάλη παρέλαση. Μεσολαβεί
φυσικά η Τσικνοπέμπτη που επίσης καθιερώνεται σαν μια μεγάλη εκδήλωση από το Δήμο και απο τις
ομάδες και έτσι έχουμε το νεότερο καρναβάλι. Το νεότερο καρναβάλι με μία όμως ακόμα ιδιαιτερότητα
εδώ στο Ρέθυμνο και διαφορετική ταυτότητα. Ότι οι ομάδες δεν επιλέγουν συνηθισμένα θέματα, όπως
σε άλλες πόλεις. Για παράδειγμα αποφεύγουν την πολιτικοποίηση, τους αρέσει πολύ περισσότερο τα
θέματα τους να είναι ευρηματικά, έχουν σχέση με την ιστορία της πόλης και αρκετά κοντά στην Ανα-
γέννηση. Επηρεάζονται ιδιαίτερα από την ιστορία της πόλης.
-Ανδρέας Καλλέργης: Το παιχνίδι του κρυμμένου Θησαυρού είναι ένα παιχνίδι. Είναι ένα παιχνίδι που
έχει δράση, έχει χαρά, έχει συγκίνηση, προσφέρει γνώση και έχει πολύ φαντασία. Υπάρχει μια ροή με
γρίφους, οι οποίοι πρέπει να λυθούνε για να φτάσεις στο τελευταίο σημείο που είναι κρυμμένος ο θη-
σαυρός. Όποια ομάδα καταφέρει να φτάσει πρώτη είναι και η νικήτρια ομάδα του παιχνιδιού. Αυτοί οι
γρίφοι δίνονται σε όλες τις ομάδες στην αρχή, οι οποίοι σε στέλνουνε σε κάποιο συγκεκριμένο σημείο.
Όταν λυθούνε σε στέλνουνε σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Ο γρίφος δίνετε είτε με κάποια φράσεις, είτε
με κάποιες εικόνες ή με κάποιο σχέδιο.
-Νίκος Μαρκαντώνης: Με το καρναβάλι δε θυμάμαι ακριβώς πότε ξεκίνησε γιατί ήμουν πάρα πολύ
μικρός. Θυμάμαι φευγαλέα να πηγαίνω στην αίθουσα του Αγίου Φραγκίσκου, όπου εκεί τότε φτιάχνα-
νε τα άρματα (17.36 η Περιηγητική ή οι Περιηγητικοί_), να ανακατεύουμε με τα φελιζόλ, με τις μπο-
γιές, τα υφάσματα. Από εκεί ξεκίνησε η εμπειρία μου και από εκεί ξεκίνησαν και οι θύμησές μου για
το καρναβάλι. Δε μπορώ να πω ότι ήμουν 12 ή 10. Ειναι από όταν με θυμάμαι. Απ’ όταν με θυμάμαι
δύο πράγματα μου χουνε μείνει, σα μικρό παιδί. Να πηγαίνω στη παραλία να κολυμπάω τα καλοκαίρια
και να πηγαίνω στη Περιηγητική να φτιάνω άρματα το χειμώνα. Αυτές είναι οι θύμησες που έχω από
τα παιδικά μου χρόνια. Ήτανε γλέντι, κάθε βράδυ γλέντι. Πειράγματα, φασαρίες με τη καλή έννοια,
πολύ βρώμα και σκόνη και μπογιές και πάντα φασαρίες μετά στο σπίτι. Γιατί δεν υπήρχε περίπτωση,
έφευγε ο πατέρας μου από το μαγαζί όπως ήταν με τα ρούχα του κλασικά, ακολουθούσα και εγώ όπως
ήμουν και γυρίζαμε φυσικά μία μπογιά στο παντελόνι.. στο πουκάμισο εδώ.. και να οι φασαρίες. Και
ήτανε και αυτό μέσα στη διαδικασία, οι φασαρίες αυτές όταν γυρίζαμε, το ξέραμε. Αφού και τώρα αυτό
με το πατέρα μου το λέμε αυτό, ότι θυμάσαι τότε; Ναι. Κάτι άλλο πάλι που μου’ χε μείνει ήτανε όπως
ένα παιδάκι που βλέπει ένα γίγαντα και του δημιουργεί μία τρομερή αίσθηση το πώς αυτοί οι άνθρωποι
κατασκευάζανε αυτές τις μηχανές που κουνούσανε χέρια, που βγάζανε γλώσσες, που κάνανε ήχους.
Ήταν τρομερό πράγμα για μένα, ένα μικρό παιδί, λες και έβλεπα μια ταινία επιστημονικής φαντασίας.
Αυτούς τους ανθρώπους ας πούμε και έλεγα καλά αυτοί δε ξέρουνε, πώς κάνουνε αυτό το πράγμα.
Είναι αυτό που λέμε μεράκι. Δοκιμάζω, μου χαλάει, βάζω κάτι άλλο. Αυτό που τώρα στη γλώσσα μας
το λέμε ‘trial and error’, δοκιμάζω και κάνω λάθος και ξαναδοκιμάζω και ξανά. Πραγματικά αυτό το
πράγμα ήταν που με σημάδεψε πολλά χρόνια μετά όταν ξεκίνησα κι εγώ σα καρναβαλιστής. Λέω
δεν υπάρχει κάτι που να μη γίνεται. Και δεν υπάρχει κανένας άνθρωπος που να μήν είναι καλλιτέχνης.
Όλοι έχουνε έναν καλλιτέχνη μέσα τους. Μπορεί να μην είναι μπογιατζής αλλά να μπορεί να δουλέψει
με το κοπίδι, μπορεί να μη ξέρει να δουλέψει με το κοπίδι αλλά να μπορεί να φτιάξει τα σύρματα. Είδα
ανθρώπους, οπου ο καθένας, έξω από τη δουλειά του, ήταν τεχνίτης. Και αυτό το πράγμα το είδα αργό-
τερα, όταν ξεκινήσαμε. Όταν ξεκινήσαμε και εμείς που ήταν ο Αντώντης ο Αραμπαζόγλου, ο οποίος
άνθρωπος ουδεμία σχέση είχε με τέχνη και τσουκ τσουκ τσουκ φτιάνει το πρώτο μας άρμα, το σκάλιζε
και έβγαλε τον καλλιτέχνη από μέσα του. Και αυτό για μένα είναι το μεγάλο κέρδος στο καρναβάλι.
Δίνει στη κοινωνία ανθρώπους καλλιτέχνες. Σε κάνει να μαθαίνεις, να βλέπεις μέσα σου, μέσα από
αυτά τα ψιλοπράγματα που κάνεις, ότι μπορείς να κάνεις πράγματα που δε φανταζόσουνα. Αυτό για
μένα είναι το καρναβάλι, να δημιουργείς. Η δημιουργία.
-Εύα Λαδιά: Το Ρεθεμνιώτικο καρναβάλι δεν μας δίνει μόνο καλλιτέχνες αλλά και κοινωνικά ευαισθη-
τοποιημένους πολίτες που δε παραλείπουν, με εκδηλώσεις όλο το χρόνο, να καλύπτουν ανάγκες ευαίσ-
θητων, κοινωνικά, ομάδων. Δε χαρίζουν ψυχαγωγία μόνο τη περίοδο της Αποκριάς αλλά ανακουφίζουν
ολοχρονίς τον ανθρώπινο πόνο. Οι καρναβαλιστές διδάσκουν και ήθος καθώς δένονται με στενούς δεσμούς φιλίας. Σκοπός τους, με κάθε ευκαιρία, να δίνουν στι φίλο τους χαρά. Άνθρωποιπου που αγα-
πούν αυτό που υπηρετούν με πάθος δε διστάζουν να αναγνωρίζουν και να επαινούν τις αξίες εκείνων
που αναβαθμίζουν την αισθητική του καρναβαλιού και τις βραδιές καντάδας, που προσφέρεται η ατμό-
σφαιρα για νοσταλγικές αναδρομές, μνημονεύει η σκέψη με το θυμίαμα της ευγνωμοσύνης εκείνους
που πρωτοστάτησαν στην εδραίωση του καρναβαλιού όπως μας το κληροδότησε ο χρόνος. Κώστα
Μανουρά, Μάρκο Γιουμπάκη, Όλγα Δασκαλάκη, Γιάννη Πρινιωτάκη, Κώστα Καννά και άλλους
τόσους ακόμα αφανείς εργάτες του Ρεθεμνιώτικου καρναβαλιού που θα τιμούμε και θα σεβόμαστε όσο  υπάρχει ζωή στο τόπο αυτό, όσο θα υπάρχει καρναβάλι.

The post Σενάριο ντοκιμαντέρ ” Κομφετί μνήμης από Ρεθεμνιώτικες απόκριες” appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

2 Μαρτίου 1973Με ολοένα ταχύτερο
ρυθμό συνεχίζονται οι εργασίες για την προετοιμασία της

μεγάλης παρελάσεως
του Καρναβάλου 1973, την μεταπροσεχή Κυριακήν 11 Μαρτίου στο

Ρέθυμνο.

Εν τω μεταξύ, όπως
είναι γνωστό, μερική παρέλαση του Καρναβάλου θα

πραγματοποιηθή την
προσεχή Κυριακή και ώρα 3 μ.μ., θα ακολουθήση δε το ίδιο

πρόγραμμα όπως και
την περασμένη Κυριακή ο Προπομπός.

ΧΟΡΟΙ… ΧΟΡΟΙ…

Εξ’ άλλου, στα
πλαίσια του Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιού, μεθαύριο Σάββατο και

από ώρα 9 μ.μ. εις
την αίθουσα του Ωδείου η Οικοκυρική Σχολή Ρεθύμνης οργανώνει

Μεγάλο Αποκρηάτικο
Χορό, με πλούσιο καλλιτεχνικό πρόγραμμα, πολλές εκπλήξεις και

πλούσια δώρα.

Επίσης την Κυριακή
και από ώρα 5 μ.μ. στην ίδια αίθουσα η Οικοκυρική Σχολή

Ρεθύμνης οργανώνει,
χάριν των μικρών Ρεθεμνιωτών, Παιδικό Χορό με ευχάριστες

εκπλήξεις.

Η πείρα και η
επιτυχία από προηγούμενες παρόμοιες εκδηλώσεις της Σχολής και της

Διευθυντρίας της κ.
Ελένης Παπαδογιάννη – Γρηγοράκη εγγυώνται για την άρτια οργάνωση

των δύο αυτών
χορών.

The post ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ Η ΜΕΡΙΚΗ ΠΑΡΕΛΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΟΥ appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

The post Mνημες Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιού appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.

02 Φεβρουαρίου 1973

Άρχισε να λειτουργή

ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ ΤΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΟΥ

Σήμερα αι εισφοραί υπέρ της Οργανώσεως του

Το Εργαστήριο του Καρναβάλου ήρχισε ήδη να λειτουργή  εις την παρά την αίθουσαν του Αγίου Φραγκίσκου αποθήκην (πρώην Κατάστημα Πρινιωτάκη) προσέρχονται δε κάθε βράδυ ολοέν και περισσότεροι συμπολίται οι οποίοι προσφέρουν την εθελοντικήν εργασίαν των δια την καλλιτέραν και αρτιωτέραν εμφάνισιν του Καρναβάλου.

Εφέτος προβλέπεται ότι χάρις εις τας ευγενείς εισφοράς και την εθελοντικήν εργασίαν των Ρεθυμνίων το Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι θα είναι μοναδικό εις πλούτον θεάματος, αριθμόν αρμάτων, μήκος και λαμπρότητα πομπή και γενικώς εις ποικιλίαν εορταστικών εκδηλώσεων.

Εν τω μεταξύ, πιθανώς σήμερον Μέλη της Οργανωτικής Επιτροπής του Καρναβάλου, να περιέλθουν τα καταστήματα της πόλεως, δια να ζητήσουν την συμβολήν των συμπολιτών εις την εφετεινήν Οργάνωσιν.

Πιστεύεται δε ότι και πάλιν όλοι οι Ρεθύμνιοι προθύμως θα ενισχύσουν την ωραίαν αυτήν προσπάθειαν η οποία με την κοινήν παρρεθυμνιακήν συνεργασίαν, φιλοδοξεί να προσφέρη την χαράν και το γέλοιο εις όλους και συγχρόνως να συμβάλη εις την τουριστικήν προβολήν και ανάπτυξιν της πόλεως μας.

03 Φεβρουαρίου 1973

Αι χθεσιναί προσφοραί υπέρ της

Οργανώσεως του Καρναβάλου

Κούνουπας Ανδρέας, φαρμακοποιός, δραχ. 1.000, Σιμιτζής Ιωάννης, ζαχαροπλαστείον, 100, Γαβράς Στυλιανός 200, Καζίλας Μιχαήλ, ανδρικά είδη, 100, Ζωγράφος Ανδρέας, καλλυντικά, 100, Κούνουπας Εμμανουήλ, οδοντίατρος, 300, Κυριακάκης Κων/νος, κρεοπώλης, 200, Δελήμπαση Αφοί, έμποροι, 500, ξενοδοχείον «ΞΕΝΙΑ» 300, Πετρουλάκης Ευάγγελος, πετρελαιοειδή, 200, «ΕΛ – ΜΑΡ» Δομαζάκη 1.000, Πολιουδάκη Αφοί, έμποροι, 200, Μπιρλιράκη Αφοί, έμποροι, 2.000, Γαγάνης Παντελής, έμπορος, 300, Κουτρουλή Αφοί, ζαχαροπλάσται, 1.000, Καλέργης Γεώργιος, ζαχαροπλάστης, 150, Γαλανάκης Στυλιανός, επιπλοποιός, 200, Γαλερός Χαράλαμπος (χρώματα – σιδηρικά), 50, Καλοειδάς Χρήστος, παντοπώλης, 200, Σπυριδάκης Εμμανουήλ 50, Τσικόγιας Γεώργιος, ηλεκτρικά είδη, 200, Βουλουμπασάκη Αφοί, παντοπώλαι, 100, Κυδωνάκης Στυλιανός, υαλοπώλης, 100, Κλαψινός Εμμανουήλ, ζαχαροπλάστης, 20, Μαθιουδάκης Αιμίλιος, ηλεκτρικά είδη, 30, Γιαννακάκης Μιχαήλ, έμπορος, 30, Ξανθός Ιωάννης, έμπορος, 500 και 45 μέτρα υφάσματος, Βερνάδος Αλέξανδρος 5 κιλά πλαστικό, Μαμαλάκης Ιωσήφ 2^α προσφορά του 8 έτοιμα φορέματα.

04 Φεβρουαρίου 1973

ΤΡΕΙΣ  ΚΥΡΙΑΚΕΣ

ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΟ

ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ‘73

Πλούσιο πρόγραμμα

πανηγυρικών εκδηλώσεων

Η Οργανωτική Επιτροπή του Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιού ’73, που συνήλθεν προχθές εις το Δημαρχείον, έλαβε σειράν αποφάσεων επί του προγράμματος των Αποκρηάτικων εορταστικών εκδηλώσεων εις την πόλιν μας, έτσι ώστε ο εφετεινός εορτασμός να ξεπεράση σε επιτυχία κάθε προηγουμένην οργάνωσιν και να αποτελέση την μεγαλυτέραν τουριστικήν εκδήλωσιν της Ρεθύμνης.

ΤΡΕΙΣ ΚΥΡΙΑΚΕΣ

ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ

Κατ’ αρχήν όπως εγράψαμεν και προχθές, απεφασίσθη όπως εφέτος αι  εορταστικαί εκδηλώσεις του Καρναβάλου κλιμακωθούν καθ’ όλην την περίοδον των Απόκρεω, με παρέλασιν του προπομπού του Καρναβάλου την Κυριακήν 25 Φεβρουαρίου, με παρέλασιν μεγάλου αριθμού αρμάτων την επομένην Κυριακήν 4 Μαρτίου και, τέλος με την μεγάλην πανηγυρικήν παρέλασιν την τελευταίαν Κυριακήν 11 Μαρτίου. Πιθανόν δε να γίνη μικρή παρέλασις, λόγω της ημέρας, και την Τσικνοπέμπτην. Με αυτόν τον τρόπον οι οργανωταί ελπίζουν ότι η πανηγυρική ατμόσφαιρα θα διατηρηθή όλες τις ημέρες και μεγάλοι και μικροί ντόπιοι και επισκέπτες θα μπορέσουν να χαρούν καλλίτερα το Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι.

Ο ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ

ΟΔΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΙΩΝ

Εξ άλλου εφέτος θα καταβληθή προσπάθεια να διακοσμηθούν όλοι οι κεντρικοί δρόμοι και οι πλατείες του Ρεθύμνου πανηγυρικά, επίσης δε και οι εξώστες των οικιών. Για το τελευταίο μάλιστα αυτό η  Οργανωτική Επιτροπή αποφάσισε την απονομή πρώτου και δευτέρου χρηματικού βραβείου (1.000 και 500 δραχ.) δια τα καλλίτερα διακοσμημένα αποκρηάτικα μπαλκόνια. Ελπίζεται δε ότι, ανεξαρτήτως βραβείων, όλοι οι συμπολίτες θα φροντίσουν για την διακόσμηση των εξωστών των οικιών των που βρίσκονται στους δρόμους από τους οποίους θα διέλθη η παρέλαση.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΑΣΚΕ

Επίσης για την μεγαλύτερη συμμετοχή συμπολιτών εις την παρέλασιν του Καρναβάλου είτε μεμονωμένων είτε σε ομάδες η Επιτροπή αποφάσισε την απονομή βραβείου (1.000 δραχ.) στον καλλίτερα μεταμφιεσμένο ή μεταμφιεσμένους.

ΠΟΛΛΕΣ ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΕΣ

Εξ άλλου, η Επιτροπή ήρχισε να καταβάλη προσπαθείας δια την εξασφάλισιν όσο το δυνατόν περισσοτέρων φιλαρμονικών, τουλάχιστο δια την μεγάλην Καρναβαλικήν παρέλασιν, οι οποίες κρίνονται απαραίτητες για την λαμπρότερη εμφάνιση και την δημιουργία εύθυμης ατμοσφαίρας.

ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΗ ΛΗΞΙΣ

Εκτός απροόπτου εμποδίου συνεπεία κακοκαιρίας οι οργανωτές προγραμματίζουν τις εσπερινές ώρες της τελευταίας Κυριακής, μετά την παρέλασιν του Καρναβάλου, πανηγυρικήν λήξιν αυτού εις τον χώρον της Προκυμαίας, με καύσιν πυροτεχνημάτων, ομοιώματος της Γρίππης κλπ., η οποία θα πλαισιώνεται από άρματα, μασκαράτες, φιλαρμονικές και θα καταλήξη εις λαϊκό πανηγύρι.

Η ΕΞΟΡΜΗΣΙΣΙ

ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΑΣ ΔΕΥΤΕΡΑΣ

ΕΙΣ ΠΑΝΟΡΜΟΝ

Εφέτος, εξ άλλου, η εκδρομική εξόρμησις της Καθαράς Δευτέρας για το άνοιγμα της Σαρακοστής επρογραμματίσθη εις Πάνορμον. Εις την ωραίαν κωμόπολιν του Μυλοποτάμου θα γίνη υπαίθριο πανηγύρι, με τον διαγωνισμό του καλλίτερου χαρταετού στον κάτοχον του οποίου θα απονεμηθή και πάλι χρηματικό βραβείο.

Έτσι υπολογίζεται και φέτος ότι με αυτή την εξόρμησιν χιλιάδες συμπολιτών και επισκεπτών θα ξεχυθούν την Καθαρή Δευτέρα από Ρέθυμνον μέχρι Πανόρμου και εις τα ενδιάμεσα κέντρα για ένα πανηγυρικό άνοιγμα της Σαρακοστής.

30 ΑΡΜΑΤΑ

Υπολογίζεται ότι κατά την εφετεινήν παρέλασιν του Καρναβάλου θα εμφανισθούν περίπου 30 άρματα, εκτός εκείνων των διαφημιστικών και των άλλων που θα κατασκευασθούν υπό ιδιωτών, επιχειρήσεων κλπ. Διά την δημιουργίαν μάλιστα αμίλλης μεταξύ των κατασκευαστών τοιούτων αρμάτων η Επιτροπή θα απονείμη βραβείον.

ΣΟΚΟΛΑΤΟΠΟΛΕΜΟΣ

Ελπίζεται ότι εφέτος οι διάφορες βιομηχανίες θα προσφέρουν μεγάλες ποσότητες σοκολατών, καραμελλών και άλλων δώρων, ώστε πραγματικά να γίνη κατά την παρέλασιν του Καρναβάλου ένας… φοβερός σοκολατοπόλεμος.

Η ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΙΣ

Η προσφώνησις του Βασιληά του Γέλοιου θα γίνη και φέτος εις την πλατείαν 4 Μαρτύρων και από τον εξώστην του βιβλιοπωλείου των Αφών Δεληγιώργη.

Εξ άλλου εφέτος θα καταβληθή προσπάθεια όπως εις όλες τις κεντρικές πλατείες από τις οποίες θα διέλθη η Καρναβαλική πομπή γίνη τοποθέτησις μεγαφώνων από τα οποία θα μεταδίδεται εύθυμη μουσική.

ΠΟΛΛΟΙ ΧΟΡΟΙ

Ακόμη αναμένεται ότι πολλοί επίσημοι χοροί θα οργανωθούν κατά την διάρκειαν των Απόκρεω που θα δώσουν την ευκαιρία σε όλους να χορέψουν  και να διασκεδάσουν.

Ήδη ως πληροφορούμεθα ο πρώτος αποκρηάτικος χορός θα είναι «Ο Χορός της Παπαρούνας» που οργανώνει το Σάββατον 24 Φεβρουαρίου η ΧΕΝ Ρεθύμνης.

Άλλος αποκρηάτικος χορός είναι της Οικοκυρικής Σχολής του Ε.Ο.Ε.Χ. Κρήτης, ο οποίος προανηγγέλθη δια το Σάββατον 3 Μαρτίου.

Τέλος, η Οργανωτική Επιτροπή επρογραμμάτισε Μεγάλον Αποκρηάτικον Χορόν το Σάββατον 7 Μαρτίου.

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Εν τω μεταξύ, άρχισε ήδη να παίρνη πυρετώδη ρυθμό η προετοιμασία του Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιού 1973. Το Εργαστήρι του Καρναβάλου που λειτουργεί κάθε βράδυ στην παρά την αίθουσαν του Αγίου Φραγκίσκου αποθήκην, συγκεντρώνει πολλούς συμπολίτες οι οποίοι πηγαίνουν πρόθυμα να προσφέρουν την εθελοντική εργασία των για την ωραία προσπάθεια. Αναμένεται δε ότι κάθε μέρα θα πληθύνωνται αυτοί οι «αφανείς εργάτες» που με το ρεθεμνιώτικο φιλότιμό τους θέλουν να βοηθήσουν για την επιτυχία του Ρεθεμνιώτκου Καρναβαλιού.

ΧΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ

Το ίδιο συμβαίνει και με τις προσφορές χρημάτων, υλικών κλπ. Υπέρ της οργανώσεως του Καρναβάλου. Κάθε Ρεθεμνιώτης θεωρεί υποχρέωσίν του να προσφέρη τον μεγάλον ή τον μικρόν του οβολόν για την καλλίτερη και λαμπρότερη εμφάνιση του Καρναβάλου.

ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

Τέλος, μεγάλη αναμένεται η συμμετοχή επισκεπτών εις το Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι. Ιδίως από Χανιά υπολογίζεται ότι, όπως και πέρυσι, οι φίλοι και γείτονες μας θα έλθουν κατά χιλιάδες δια να εορτάσουν μαζί μας το μεγάλο Ρεθεμνιώτικο Καρναβάλι.

0

07 Φεβρουαρίου 1973

Ευρίσκει μεγάλην ανταπόκρισιν

Η οργάνωσις του

Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιού

ΜΙΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΗΣ Α.Ε. ΕΛ – ΓΚΡΕΚΟ

Η προσπάθεια της οργανώσεως του Ρεθεμνιώτικου Καρναβάλου ευρίσκει πάλι και εφέτος καθολικής ανταπόκρισιν εκ μέρους των Ρεθυμνίων οι οποίοι με συγκινητικήν προθυμίαν και μεγάλην ευχαρίστησιν σπεύδουν να προσφέρουν την υλικήν και ηθικήν βοήθειάν των ως και την εθελοντικήν εργασίαν των δια την επιτυχίαν της μεγάλης αυτής τουριστικής εκδηλώσεως.

Χαρακτηριστική αυτής της ανταποκρίσεως την οποίαν συναντά η Οργανωτική Επιτροπή είναι η κατωτέρω δημοσιευομένη επιστολή των Τουριστικών Επιχειρήσεων Κρήτης EL GRECO Α.Ε. Ρεθύμνης, με την οποίαν συνώδευσαν την εκ 3.000 δραχ. προσφοράν των:

Οργανωτικήν Επιτροπή του «Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιού»

                                                                                         Ενταύθα

Κύριοι

Με ιδιαίτερον ενδιαφέρον η Εταιρεία μας παρακολουθεί την καταβαλλομένην προσπάθειαν οργανώσεως και καθιερώσεως μιας εισέτι αξιολόγου εκδηλώσεως εις την πόλιν μας, του «Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιού».

Την ανωτέρω πρωτοβουλίαν η Εταιρεία μας επικροτεί και συμπαρίσταται ολοψύχως.

Αντιμετωπίζουσα το σοβαρόν ύψος δαπανών δια την ανέγερσιν του υπ’ αυτής προγραμματιζομένου Τουριστικού Συγκροτήματος, περιορίζεται εις την οικονομικήν συνεισφοράν των δραχ. 3.000, άτινα σας αποστέλλει δια την εφετεινήν οργάνωσιν, επιφυλασσομένη κατά τα επόμενα έτη η συμβολή της να είναι ουσιαστικωτέρα.

Διαβεβαιούμεν Υμάς, ότι πέραν της εκτιμήσεως των ευεργετικών οικονομικών επιπτώσεων επί της πόλεώς μας, εκ της οργανώσεως τοιούτων εκδηλώσεων, κατανοούμεν την υποχρέωσιν συμμετοχής μας εις την οργάνωσιν ψυχαγωγίας, η οποία γίνεται έτι μεγαλυτέρα, λόγω του σμικρού της περιοχής μας, το οποίον επιβάλλει την καθολικήν συμπαράστασιν όλων μας και ιδιαιτέρως των Ξενοδοχειακών Επιχειρηματιών.

Μετά τιμής

Τουριστικαί Επιχειρήσεις

Κρήτης EL GRECO

Ο Διευθύνων Σύμβουλος

Ι.Ε. ΧΑΛΚΙΑΔΑΚΗΣ

07 Φεβρουαρίου 1973

08 Φεβρουαρίου 1973

Προσφοραί υπέρ Καρναβάλου

1. EL GRECO Α.Ε. δραχ. 3.000                        17. Πετρακάκης Πέτρος 250

2. Τάκης Βαρούχας 1.000                                 18. Μαρκουλιδάκης Γεώργ. 50

3. Γεώργιος Παπαδάκης 100                           19. Χαλκιαδάκης Ιωάννης (υαλικά 100)

4. Βεργάκης Ιωσήφ 200                                    20. Παπαδάκης Αντώνιος 50

5. Ανυφαντάκης Γεώργ. 100                            21.  Χατζάκης Γεώργιος 50

6. Τσιριμονάκης Στυλιαν. 50                           22. Περπιράκης Βασίλειος 200

7. Κοτσίφης Βενιζέλος 50                                 23. Βρυσανάκης Κων/νος 150

8. Θωμαδάκης Δημήτριος 100                       24. Τσικιντίκος Γεώργιος δύο καλτσόν

                                                                                          Αξίας 120 δραχ.

9. Αφοί Λαγουβάρδου 200                              25. Βαλαράκης Ελευθέρ. Σχοινιά αξίας 500

                                                                                         Δραχ.

10. Σταμαθιουδάκης Γεώρ. 200                     26. Εμμανουήλ Ιωσήφ Παπαδάκης,

                                                                                         Έμπορος ελαστικών δραχ. 500.

11. Λουκάκης Αντώνιος 300

12. Κακογιαννάκης Αντ. 200

13. Σοφουλάκης Αντώνιος 50

14. Γαμπετάκης Γεώργιος 200

15. Βασιλακάκης Πέτρος και Υιός 300

16. Σουρμελής – Ορφανός 200                       ΕΚ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

09 Φεβρουαρίου 1973

Προσφοραί υπέρ Καρναβάλου

– Βαρδάκης Νικόλαος, ιατρός δραχ. 1.000            – Αφοί Καργάκη, κρεοπώλαι, 100.

– Δασκαλάκης Εμμανουήλ έμπορος 1.000             – Αφοί Χάσικου, κρεοπώλαι 100

– Μπενάκης Ανδρέας 500                                            – Κατριτζής Ιωάννης 100

– Λιοδάκης Εμμανουήλ 500                                        – Βασιλακάκης Ελευθ. 100

– Βογιατζής Νικ. 500                                                      – Δασκαλάκης – Πολυμίλης 100

– Χομπίτης Ιωσήφ 500                                                   – Παπαδοπετράκης Πέτρος 100 δραχ

                                                                                               Και δύο έτοιμα φορέματα.

-Κοκονάς Νικόλαος, ιατρός, 500                               – Τζαγκαράκης Νικόλ 100

– Ανώνυμος Κύριος 500                                                – Χριστοφοράκης Μιχαήλ ιατρός 100

– Αφοί Αγγελάκη 350                                                     – Βαρδάκης Άγγελος, ιατρός, 100

–  Χατζηιωακείμ Νικ. 300                                              – Νικολακάκης Εμμανουήλ Τ.Α.Ο 100

–  Θεοδωράκης Γεώργιος, οινέμπορος 300           – Κυριακάκης Ιωάννης,

                                                                                                 Βιβλιοπώλης 100

-Βιστάκης Αντώνιος 300                                              – Πλατύραχος Ανδρέας 50

– Κουγιτάκης Άγγελος 300                                           – Κλαδάκης Ευστράτιος 50

– Αφοί Μακρυδάκη 200                                               – Μαραγκουδάκης Εμμ. 50

– Καλούδης Εμμανουήλ 200                                       – Καραταράκη Φιφίκα 50

– Κυριανιτάκης Γεώργ. 200                                          – Κατσογριδάκης Χαράλ. 50

– Μουρτζανός Στέφανος 200                                      – Αναγνώστου Δημήτρ. 20

– Κουγιτάκης – Κυριανιτάκης 200                             – Δασκαλάκης Σταμάτιος 30

– Σπαντιδάκης Νικόλ. 150

                                                                                             ΕΚ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ

                                                                                                  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

10 Φεβρουαρίου 1973

Δια την λαμπροτέραν οργάνωσιν του

Ρεθεμνιώτκου Καρναβαλιού

ΕΚΚΛΗΣΙΣ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η Οργανωτική Επιτροπή του Ρεθεμνιώτικου Καρναβαλιού Ρεθύμνης επαναλαμβάνει την έκκλησιν της προς κάθε δυνάμενον να βοηθήση Ρεθεμνιώτην, όπως προσέρχεται κάθε βράδυ εις το Εργαστήρι του Καρναβάλου (παραπλεύρως αιθούσης Αγίου Φραγκίσκου) δια να προσφέρη την εθελοντικήν εργασίαν του.

Επίσης παρακαλούνται αι συμπολίτιδες αι οποίαι δύνανται να ράψουν στολάς, καπέλλα κλπ. Όπως προσέλθουν δια την παραλαβήν υλικών.

Περιττόν να τονισθή ότι η προετοιμασία του εφετεινού Καρναβάλου πρέπει να γίνη εγκαίρως δια την καλλιτέραν και λαμπροτέραν εμφάνισιν αυτού και δια τούτο αι εργασίαι οργανώσεως του ήρχισαν ενωρίτερον εφέτος. Ας προσέλθουν λοιπόν από τώρα όλοι εις το Εργαστήρι του Καρναβάλου ώστε με άνεσιν χρόνου να οργανωθούν με λεπτομερειακήν ακρίβειαν τα πάντα.

Επίσης ανάγκη είναι να επισπευσθούν αι προσφοραί υπέρ της οργανώσεως του Καρναβάλλου ώστε να καταστή δυνατή η λαμπροτέρα οργάνωσίς του, η διακόσμησις της πόλεως κλπ.

Ακόμη παρακαλούνται θερμώς οι κάτοχοι καταλλήλων, δια την ρυμούλκησι, αρμάτων, οχημάτων (τζιπς, τρακτέρ κ.α.) όπως διαθέσουν αυτά κατά τας ημέρας των παρελάσεων του Καρναβάλου δηλώνοντας τούτο εις την Επιτροπήν. Η εξεύρεσις τοιούτων οχημάτων αποτελεί πάντοτε ένα εκ των σοβαρωτέρων οργανωτικών προβλημάτων. Η έγκαιρος δε δήλωσις της διαθέσεως αυτών υπό των κατόχων των και θα διευκολύνη τα μέγιστα τους οργανωτάς και θα επιτρέψη την κάλυψιν αυτών, πράγμα αναγκαίον δια λόγους καλαισθησίας και την όλην καλήν εμφάνισιν των παρελάσεων.

Τέλος, παρακαλούνται οι συμπολίται όπως – ανεξαρτήτως του προκηρυχθέντος βραβείου – συμμετάσχουν όσον το δυνατόν περισσότεροι ως ελεύθεροι μασκέ δια την πλαισίωσιν της καρναβαλικής πομπής και τον πανηγυρικώτερον χαρακτήρα των εκδηλώσεων.

10 Φεβρουαρίου 1973

Προσφοραί υπέρ Καρναβάλου

-Κατσαρός – Αλεξανδράκης δραχ. 1.000                 -Αφοί Καλλέργη, κρεοπώλαι, 100.

-Φραγάκης Γεώργιος 1.000                                           – Φορτσάκης Ευάγγελος 50

-Βολακάκης Νικόλαος, φαρμακοποιός 300             -Παντελιδάκης Κων/νος  ράπτης 50

-Σαμψών Ιωάννης, αρτοποιός, 200                            -Ηλιάκης Νικηφόρος 50

-Αφοί Χάσικου, παντοπώλαι, 200                               -Αντωνακάκι Ασπασία 50

-Αφοί Κωστάκη, ζαχαροπλάσται 150                         -Πετράκις Γεώργιος 50

-Κωστάκης Δημήτριος (Κόμπος) 150                          -Σαμψών Ελευθέριος 50

-Μπιρλιράκης Κυριάκος, ζαχαροπλάστης100         -Νικολαϊδης Άγγελος 50

-Μαμαγκάκης Ευάγγελος, αρτοποιός, 100              -Τζαγκαράκης Ιωάννης 50

-Ποθουλάκης Εμμαν., εφαπλωματοποιός 100       -Φραγκούλης Αλέκος 20

-Τσιλεδάκης Σπύρος, καθαριστήριον, 100               -Μανταδάκης Ανδρέας την

                                                                                                 Μικροφωνική εγκατάστασιν δια

                                                                                                 την προσφώνησιν του

                                                                                                 Καρναβάλου.

-Νικολακάκης Πέτρος, καφεκοπτείον, 100               -Μενιουδάκης Εμμανουήλ δύο

                                                                                                 Πανταλόνια και δύο υποκάμισα

-Σταυρουλάκης Λεωνίδας, ιχθυοπώλης, 100          -Κουτσουδάκης Σταύρος δύο ζεύγη

                                                                                                 Παπούτσια.

-Καλογρίδης Στυλιανός, Δικηγόρος 100                    -Λυρής Κων/νος «Φτωχομάνα»

                                                                                                 Δύο μπλούζες γυναικείες

                                                                                                ΕΚ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗΣ

                                                                                                     ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

The post Απόκριες 1973 appeared first on Πολιτιστικό Ρέθυμνο.